Tạo sức mạnh tổng hợp bảo vệ vững chắc biên giới quốc gia

5 năm qua, tình hình thế giới, khu vực diễn biến nhanh, phức tạp; cạnh tranh chiến lược, xung đột quân sự và các thách thức an ninh phi truyền thống gia tăng. Trong nước, chính trị, xã hội ổn định; kinh tế phát triển; quốc phòng, an ninh được củng cố, tăng cường. Việc sắp xếp tổ chức bộ máy, đơn vị hành chính và thực hiện chính quyền địa phương hai cấp đặt ra yêu cầu hoàn thiện cơ chế lãnh đạo, chỉ đạo, phối hợp giữa các lực lượng.

Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Sơn Vĩ phối hợp với Công an xã Sơn Vĩ (Tuyên Quang) tuần tra, kiểm soát, phòng, chống tội phạm dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026. Ảnh: KIM KHÁNH

Trong khi đó, hoạt động chống phá của các thế lực thù địch, các loại tội phạm và vi phạm pháp luật trên biên giới, vùng biển, đảo vẫn diễn ra phức tạp; thiên tai, dịch bệnh gia tăng; đời sống của nhân dân và cán bộ, chiến sĩ khu vực biên giới còn nhiều khó khăn. Sau sắp xếp đơn vị hành chính, khu vực biên giới có 553 xã, phường, đặc khu thuộc 30 tỉnh, thành phố, với khoảng 13,9 triệu người, gồm 51 thành phần dân tộc. Những đặc điểm trên đặt ra yêu cầu phải phát huy cao độ sức mạnh tổng hợp của hệ thống chính trị trong quản lý, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia và xây dựng khu vực biên giới vững mạnh.

Năm 2021, Đảng ủy BĐBP và 44 tỉnh ủy, thành ủy có biên giới đã sơ kết 5 năm thực hiện Quy chế phối hợp giai đoạn 2016-2020 và ký kết Quy chế phối hợp giai đoạn 2021-2025. Qua 5 năm triển khai, Quy chế phối hợp được thực hiện thống nhất, hiệu quả, bám sát đặc điểm của từng tuyến, từng địa phương.

Một trong những kết quả có ý nghĩa nền tảng là Đảng ủy BĐBP và các tỉnh ủy, thành ủy đã phối hợp, thống nhất lãnh đạo, chỉ đạo quán triệt, triển khai thực hiện các nghị quyết, chỉ thị, kết luận của Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về xây dựng, quản lý, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia; xây dựng nền biên phòng toàn dân và lực lượng BĐBP ở địa phương.

Hai bên phối hợp tham mưu ban hành, hoàn thiện các chủ trương, văn bản quy phạm pháp luật, đối sách về công tác biên phòng; giải quyết những vấn đề phát sinh trên biên giới, vùng biển, không để bị động, bất ngờ. Trọng tâm là triển khai Luật Biên phòng Việt Nam; Kết luận số 99-KL/TW ngày 17-10-2024 của Bộ Chính trị về Đề án “Xây dựng nền biên phòng toàn dân, thế trận biên phòng toàn dân trong nền quốc phòng toàn dân, thế trận quốc phòng toàn dân gắn với nền an ninh nhân dân, thế trận an ninh nhân dân ở khu vực biên giới”.

Hai bên duy trì nền nếp chế độ thông tin, trao đổi tình hình liên quan đến chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia; phối hợp lãnh đạo, chỉ đạo BĐBP các tỉnh, thành phố phối hợp với các lực lượng địa phương triển khai những biện pháp quản lý, bảo vệ biên giới; xử lý các vụ việc đúng chủ trương, đối sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước.

Đảng ủy Ban chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Tuyên Quang ký quy chế phối hợp với đảng ủy các xã biên giới. Ảnh: MỸ LY

Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, phạm vi quản lý, bảo vệ biên giới, vùng biển được rà soát, phân công 30 ban chỉ huy BĐBP và các đơn vị trực thuộc, bảo đảm rõ địa bàn, rõ trách nhiệm. Đảng ủy BĐBP và các tỉnh ủy, thành ủy đã phối hợp lãnh đạo triển khai thực hiện Quyết định số 946/QĐ-BQP ngày 3-3-2026 của Bộ Quốc phòng quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, mối quan hệ công tác của ban chỉ huy BĐBP và Thông tư số 19/2026/TT-BQP ngày 10-3-2026 của Bộ Quốc phòng ban hành Quy chế phối hợp giữa Bộ tư lệnh BĐBP với bộ tư lệnh các quân khu trong chỉ huy, chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng, biên phòng và xây dựng lực lượng BĐBP; kịp thời chỉ đạo khắc phục những khó khăn, vướng mắc, bảo đảm ban chỉ huy BĐBP các tỉnh, thành phố thực hiện đầy đủ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được giao, tổ chức quản lý, bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia, duy trì an ninh, trật tự, an toàn xã hội khu vực biên giới, cửa khẩu, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới.

Trong đấu tranh phòng, chống tội phạm, hai bên phối hợp lãnh đạo các lực lượng thực hiện nghiêm Nghị định số 03/2019/NĐ-CP ngày 5-9-2019 của Chính phủ về phối hợp giữa Bộ Quốc phòng với Bộ Công an trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, đấu tranh phòng, chống tội phạm và nhiệm vụ quốc phòng.

Hiệu quả phối hợp còn được thể hiện trong quản lý cửa khẩu, kiểm soát xuất, nhập cảnh. Hai bên tham mưu triển khai Quy hoạch phát triển hệ thống cửa khẩu Việt Nam-Trung Quốc, Việt Nam-Lào, Việt Nam-Campuchia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng khoa học, công nghệ, xây dựng cửa khẩu số, cửa khẩu thông minh.

Cùng với đó, hoạt động đối ngoại quốc phòng, đối ngoại biên phòng được gắn kết chặt chẽ với đối ngoại của cấp ủy, chính quyền địa phương và đối ngoại nhân dân. Các hoạt động giao lưu hữu nghị quốc phòng biên giới, hội đàm, tuần tra song phương, kết nghĩa đồn, trạm và cụm dân cư hai bên biên giới đã củng cố lòng tin, tình đoàn kết hữu nghị, tạo điều kiện giải quyết kịp thời những vấn đề phát sinh.

Công tác xây dựng nền biên phòng toàn dân, thế trận biên phòng toàn dân được triển khai sâu rộng. Đảng ủy BĐBP đã phối hợp với các tỉnh ủy, thành ủy lãnh đạo thực hiện tốt Chỉ thị số 01/CT-TTg ngày 9-1-2015 của Thủ tướng Chính phủ “Về việc tổ chức phong trào toàn dân tham gia bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia trong tình hình mới”, đẩy mạnh tuyên truyền, vận động nhân dân chấp hành chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và các quy định về biên giới; nâng cao cảnh giác trước âm mưu, thủ đoạn chống phá, hoạt động xâm phạm chủ quyền, lợi ích quốc gia, dân tộc; phát huy vai trò chủ thể của nhân dân trong quản lý đường biên, cột mốc, giữ gìn an ninh, trật tự ở khu vực biên giới.

Hai bên quán triệt, thực hiện hiệu quả Kết luận số 68-KL/TW ngày 5-2-2020 của Ban Bí thư và Hướng dẫn số 31-HD/BTCTW ngày 1-7-2020 của Ban Tổ chức Trung ương, cán bộ đồn Biên phòng tham gia cấp ủy các cấp; cán bộ tăng cường xã, đảng viên sinh hoạt tại chi bộ thôn, bản và phụ trách hộ gia đình trở thành cầu nối giữa đơn vị với cấp ủy, chính quyền và nhân dân; góp phần xây dựng, củng cố hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh. Hai bên phối hợp tổ chức nhiều mô hình, phong trào như: “BĐBP chung sức xây dựng nông thôn mới”, “Nâng bước em tới trường-con nuôi đồn biên phòng”, “Mái ấm cho người nghèo nơi biên giới, hải đảo”, “Xuân biên phòng ấm lòng dân bản”, “Đồng hành cùng phụ nữ biên cương”, góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân khu vực biên giới, biển, đảo.

Đảng ủy BĐBP và các tỉnh ủy, thành ủy phối hợp xây dựng BĐBP các tỉnh, thành phố vững mạnh về chính trị, tư tưởng, tổ chức, đạo đức và cán bộ. Công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, truyền thống được coi trọng, bồi đắp trách nhiệm, ý chí khắc phục khó khăn; giữ gìn phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ và hình ảnh người chiến sĩ biên phòng. Sau đại hội đảng các cấp, các tỉnh ủy, thành ủy đã chỉ định 526 phó bí thư đảng ủy xã, phường, đặc khu biên giới tham gia cấp ủy cơ sở ban chỉ huy BĐBP; 435 cán bộ chỉ huy đồn biên phòng tham gia cấp ủy xã, phường, đặc khu biên giới.

Công tác kiểm tra, giám sát được Ban Thường vụ Đảng ủy BĐBP và ban thường vụ các tỉnh ủy, thành ủy phối hợp triển khai chặt chẽ, nền nếp, góp phần giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương của Đảng. Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy BĐBP và ủy ban kiểm tra các tỉnh ủy, thành ủy duy trì trao đổi thông tin, kiểm tra, xem xét, xử lý khi tổ chức đảng, đảng viên có dấu hiệu vi phạm hoặc phát sinh đơn thư tố cáo, khiếu nại.

Những kết quả trên đã khẳng định hiệu quả của Quy chế phối hợp giữa Đảng ủy BĐBP với các tỉnh ủy, thành ủy thời gian qua.

Đảng ủy Ban chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Hưng Yên và đảng ủy các xã ven biển ký kết Quy chế phối hợp, tháng 3-2026. Ảnh: HỢP KHÁNH

Trước những diễn biến phức tạp của tình hình thế giới, khu vực và yêu cầu mới từ việc thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, yêu cầu đặt ra đối với nhiệm vụ quân sự, quốc phòng ngày càng cao và toàn diện, đòi hỏi công tác phối hợp cần được hoàn thiện, bảo đảm thống nhất, thông suốt và hiệu quả. Trên cơ sở đó, Đảng ủy BĐBP và các tỉnh ủy, thành ủy đã trao đổi, thống nhất một số nội dung, biện pháp trọng tâm trong Quy chế phối hợp thời gian tới như sau:

Một là, tiếp tục quán triệt, triển khai thực hiện các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và sự lãnh đạo, chỉ đạo của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về nhiệm vụ quân sự, quốc phòng, biên phòng. Trên cơ sở đó, hai bên phối hợp tham mưu với Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, pháp luật về biên phòng, biên giới quốc gia; đề xuất chủ trương, đối sách giải quyết các vấn đề liên quan đến biên giới, lãnh thổ, vùng biển. Duy trì chế độ thông tin, trao đổi tình hình; kịp thời tham mưu xử lý các tình huống, không để bị động, bất ngờ.

Hai là, nâng cao hiệu quả phối hợp thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng, quản lý, bảo vệ biên giới và đấu tranh phòng, chống tội phạm. Chỉ đạo bộ CHQS các tỉnh, thành phố tăng cường chỉ đạo, hướng dẫn ban chỉ huy BĐBP thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng; phối hợp với lực lượng chức năng xử lý kịp thời các tình huống liên quan đến chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia. Hai bên tiếp tục phối hợp lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện Nghị định số 03/2019/NĐ-CP ngày 5-9-2019 của Chính phủ; chủ động nắm chắc tình hình từ sớm, từ xa, kịp thời phát hiện âm mưu, thủ đoạn hoạt động của các thế lực thù địch. Phát huy sức mạnh của toàn dân và các lực lượng chức năng trong đấu tranh với tội phạm ma túy, mua bán người, buôn lậu, gian lận thương mại và các hành vi vi phạm pháp luật ở khu vực biên giới, biển, đảo.

Ba là, hai bên phối hợp đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, thực hiện thủ tục biên phòng điện tử; xây dựng cửa khẩu chính quy, cửa khẩu số, cửa khẩu thông minh, bảo đảm quản lý chặt chẽ, thông thoáng, phục vụ phát triển kinh tế-xã hội và hội nhập quốc tế. Kết hợp chặt chẽ hoạt động đối ngoại của Đảng, ngoại giao Nhà nước, đối ngoại quốc phòng, đối ngoại biên phòng và đối ngoại nhân dân; duy trì, nhân rộng mô hình kết nghĩa giữa lực lượng bảo vệ biên giới, địa phương và nhân dân hai bên biên giới.

Bốn là, phối hợp tổ chức thực hiện tốt các chủ trương, chính sách, giải pháp chiến lược về xây dựng khu vực biên giới; triển khai Kết luận số 99-KL/TW ngày 17-10-2024 của Bộ Chính trị; phát huy vai trò của cán bộ BĐBP tham gia cấp ủy, chính quyền địa phương; cán bộ tăng cường xã; đảng viên đồn biên phòng tham gia sinh hoạt tại chi bộ thôn, bản và phụ trách hộ gia đình. Duy trì hiệu quả các chương trình, phong trào, mô hình giúp nhân dân phát triển kinh tế, nâng cao chất lượng y tế, giáo dục, ổn định đời sống. Đẩy mạnh tuyên truyền, vận động nhân dân chấp hành chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; thực hiện hiệu quả Chỉ thị số 01/CT-TTg ngày 9-1-2015 của Thủ tướng Chính phủ, phát huy vai trò chủ thể của nhân dân trong quản lý, bảo vệ đường biên, cột mốc, giữ gìn an ninh, trật tự ở khu vực biên giới.

Năm là, phối hợp lãnh đạo, chỉ đạo đảng ủy quân sự các tỉnh, thành phố và đảng ủy ban chỉ huy BĐBP quán triệt, cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, nghị quyết đại hội đảng các cấp nhiệm kỳ 2025-2030 và các quy định của Trung ương, Quân ủy Trung ương về công tác xây dựng Đảng. Ủy ban kiểm tra tỉnh ủy, thành ủy và Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy BĐBP duy trì hiệu quả quy chế phối hợp; tăng cường kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực, kịp thời xem xét tổ chức đảng, đảng viên khi có dấu hiệu vi phạm, giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương của Đảng.

Bảo vệ biên giới quốc gia là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân. Phát huy kết quả thực hiện Quy chế phối hợp thời gian qua, Đảng ủy BĐBP và các tỉnh ủy, thành ủy tiếp tục đoàn kết, thống nhất, đổi mới nội dung, phương thức lãnh đạo; đề cao trách nhiệm, hướng mạnh về cơ sở, nâng cao hiệu quả thực hiện Quy chế phối hợp thời gian tới. Khi “ý Đảng” hòa quyện với “lòng dân”, khi sức mạnh của lực lượng chuyên trách gắn kết với tiềm lực địa phương và trách nhiệm của mỗi người dân, biên giới quốc gia sẽ được bảo vệ từ sớm, từ xa, từ cơ sở; trở thành phên giậu vững chắc, cửa ngõ hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.