Tạo thế phát triển mới cho trung tâm vùng

Dự án khu du lịch, nghỉ dưỡng cao cấp Flamingo Majestic Island Resort
đang dần hình thành.

Hội tụ nguồn lực, củng cố sức mạnh nội sinh

Trong lần cuối về thăm Thái Nguyên ngày 1/1/1964, Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn Đảng bộ, chính quyền và nhân dân phải ra sức xây dựng Thái Nguyên trở thành một trong những tỉnh giàu có, phồn thịnh nhất miền Bắc. Hơn 6 thập kỷ, lời căn dặn ấy vẫn là động lực để Thái Nguyên nỗ lực vươn lên, phát huy truyền thống cách mạng, xây dựng quê hương ngày càng phát triển.

Sau hợp nhất, tỉnh có diện tích hơn 8.375km², dân số hơn 1,8 triệu người. Toàn tỉnh có 92 xã, phường, GRDP bình quân đầu người đạt 127,5 triệu đồng/năm. Không gian phát triển mới kết nối vùng công nghiệp, đô thị ở phía Nam với miền núi, rừng, hồ, di tích lịch sử và những giá trị văn hóa đặc sắc ở phía Bắc. Sự hội tụ này tạo điều kiện để các địa phương bổ trợ thế mạnh, mở rộng thị trường, phát triển sản phẩm và hình thành các chuỗi liên kết mới.

Trước yêu cầu tổ chức lại không gian phát triển, tỉnh tập trung ổn định bộ máy, phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm và kết quả thực hiện. Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh ban hành 20 đề án trọng tâm, xác định mục tiêu, lộ trình và nguồn lực triển khai.

Công tác lãnh đạo, chỉ đạo hướng mạnh về cơ sở, kịp thời tháo gỡ những vướng mắc trong vận hành chính quyền, đầu tư, giải phóng mặt bằng và bảo đảm an sinh xã hội.

Sản xuất linh kiện điện tử tại Công ty Vina Technology (Khu công nghiệp Điềm Thụy).

Đảng bộ tỉnh có 99 đảng bộ trực thuộc, gần 145.500 đảng viên. Đến ngày 30/9/2026, toàn Đảng bộ kết nạp 4.395 đảng viên mới, đạt 92,4% kế hoạch năm; dữ liệu tổ chức đảng và đảng viên được chuẩn hóa 100%, trên 99% đảng viên có dữ liệu trên Sổ tay đảng viên điện tử.

Để đáp ứng yêu cầu vận hành chính quyền địa phương hai cấp, tỉnh đã điều động, biệt phái, bố trí gần 950 cán bộ, công chức, viên chức cho cấp xã; 100% bí thư cấp ủy, chủ tịch UBND và chủ nhiệm ủy ban kiểm tra đảng ủy tại 92 xã, phường không phải là người địa phương.

Cùng với củng cố tổ chức bộ máy, công tác kiểm tra, giám sát, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực được tăng cường. Việc lãnh đạo tỉnh trực tiếp dự sinh hoạt chi bộ khu dân cư ít nhất mỗi quý một lần góp phần nắm bắt tình hình, lắng nghe kiến nghị và tháo gỡ khó khăn từ cơ sở.

Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội tiếp tục hướng về địa bàn dân cư, phát huy vai trò tập hợp, vận động Nhân dân, củng cố đồng thuận trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ phát triển.

Tăng trưởng kinh tế gắn với chất lượng cuộc sống

Những chuyển động về tổ chức và điều hành được thể hiện qua kết quả phát triển kinh tế. Trong 9 tháng đầu năm 2026, GRDP của tỉnh tăng 11,24%, đứng thứ 6/34 tỉnh, thành phố.

Chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 23,23% so với cùng kỳ. Công nghiệp tiếp tục là động lực chủ yếu, trong khi thương mại, dịch vụ, nông nghiệp và các ngành kinh tế khác có thêm điều kiện mở rộng không gian hoạt động.

Đến ngày 12/10/2026, thu ngân sách nhà nước đạt hơn 21.771 tỷ đồng, bằng 79% dự toán năm; giải ngân vốn đầu tư công đạt 83% kế hoạch.

Kết quả này tạo thêm nguồn lực cho phát triển, đồng thời đặt ra yêu cầu về chất lượng thu hút đầu tư, khả năng tham gia của doanh nghiệp trong nước vào chuỗi cung ứng, tạo việc làm và gia tăng giá trị sản xuất tại địa phương. Mục tiêu là thu hút các dự án có quy mô, hình thành hệ sinh thái công nghiệp, dịch vụ và đổi mới sáng tạo có sức cạnh tranh lâu dài.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, tỉnh tập trung hoàn thiện hạ tầng giao thông và hạ tầng khu công nghiệp. Dự án đầu tư xây dựng hoàn chỉnh cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên - Chợ Mới với tổng mức đầu tư gần 21.230 tỷ đồng đã được khởi công.

Các tuyến cao tốc Chợ Mới - Bắc Kạn, đường Hồ Chí Minh đoạn Chợ Chu - Ngã ba Trung Sơn tiếp tục được triển khai; các kết nối với Lạng Sơn, Cao Bằng, Phú Thọ và Vành đai V - Vùng Thủ đô được phối hợp thúc đẩy thủ tục đầu tư.

Tỉnh quy hoạch 37 khu công nghiệp, đồng thời triển khai Khu công nghệ số tập trung Yên Bình, mở thêm không gian cho công nghiệp công nghệ cao. Đồng chí Mai Phúc Toàn, nguyên Phó Bí thư Tỉnh ủy, nguyên Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Thái, cho rằng: Thành quả có được là nhờ sự đoàn kết, đồng lòng từ tỉnh đến cơ sở. Tất cả đã tạo động lực vững chắc để thúc đẩy Thái Nguyên phát triển.

Hạ tầng khu công nghiệp được tỉnh quan tâm triển khai xây dựng để tạo mặt bằng sạch thu hút đầu tư.

Tăng trưởng kinh tế chỉ thực sự bền vững khi gắn với chất lượng sống của người dân. Trong lĩnh vực y tế, từ ngày 1/4/2026, 100% trạm y tế xã, phường bảo đảm tối thiểu 4 bác sĩ làm việc. Từ ngày 1/11/2026, tỉnh triển khai Đề án bảo hiểm y tế toàn dân, thực hiện chính sách miễn phí khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế và hỗ trợ chi phí đồng chi trả cho hơn 1,34 triệu người, tương đương 77,3% dân số toàn tỉnh.

Riêng chính sách hỗ trợ mua thẻ BHYT trong năm 2026 đã hỗ trợ trên 6.000 thẻ, đưa tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế toàn tỉnh từ 96% lên 98,32%, vượt chỉ tiêu Chính phủ giao. Chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát tiếp tục được triển khai với mục tiêu hoàn thành 100% trong năm 2026.

Giáo dục, đào tạo, chăm sóc sức khỏe, thực hiện chính sách với người có công, hộ nghèo và các nhóm yếu thế tiếp tục là những nhiệm vụ quan trọng. Với địa bàn miền núi rộng, đông đồng bào dân tộc thiểu số, việc phân bổ nguồn lực hợp lý giữa các vùng, nâng chất lượng dịch vụ công và tạo sinh kế tại chỗ có ý nghĩa trực tiếp đối với mục tiêu thu hẹp chênh lệch phát triển.

Không gian mới cũng mở ra cơ hội khai thác hiệu quả hơn những tiềm năng còn nhiều dư địa. Các giá trị lịch sử, văn hóa và bản sắc của cộng đồng các dân tộc là nguồn lực để phát triển du lịch, bảo tồn di sản và cải thiện đời sống tinh thần. Không gian sau hợp nhất kết nối ATK Định Hóa, ATK Chợ Đồn, vùng chè, hồ, rừng, làng nghề và các điểm du lịch cộng đồng.

Liên kết vùng, định hình tầm nhìn phát triển

Trong giai đoạn 2025-2030, Thái Nguyên đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế bình quân trên 10,5%; phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại; thúc đẩy công nghiệp công nghệ cao, kinh tế số, dịch vụ, logistics và du lịch; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, bảo đảm an sinh xã hội và phát triển bền vững.

Để đạt mục tiêu này, tỉnh định hướng phát huy lợi thế công nghiệp và nguồn nhân lực, đồng thời khai thác hiệu quả tài nguyên nông nghiệp, sinh thái, văn hóa. Các định hướng phát triển gồm nghiên cứu chủ trương thành lập thành phố Thái Nguyên trực thuộc Trung ương trước năm 2030; nghiên cứu khu kinh tế chuyên biệt; hình thành Trung tâm đổi mới sáng tạo vùng Trung du và miền núi phía Bắc gắn với Đại học Thái Nguyên; ưu tiên phát triển nhân lực và hạ tầng phục vụ các lĩnh vực công nghệ cao...

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là ưu tiên của tỉnh để đáp ứng yêu cầu phát triển.

Một hướng đi có ý nghĩa chiến lược là tăng cường liên kết hành lang kinh tế Quảng Tây - Cao Bằng - Thái Nguyên - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, gắn với các tuyến giao thông liên tỉnh và kết nối vùng Thủ đô.

Khi giao thông thuận lợi hơn, Thái Nguyên có điều kiện mở rộng thị trường, tăng khả năng lưu chuyển hàng hóa, phát triển logistics, kết nối các khu công nghiệp với cảng biển và cửa khẩu, đồng thời hình thành các tuyến du lịch liên vùng. 

Liên kết cũng cần được mở rộng trong đào tạo nhân lực, nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và xây dựng chuỗi giá trị giữa doanh nghiệp trong nước với các tập đoàn quốc tế.

Theo ông Bùi Tất Thắng, nguyên Viện trưởng Viện Chiến lược phát triển: Sau hợp nhất, lợi thế của Thái Nguyên không chỉ nằm ở quy mô địa giới hay nguồn lực lớn hơn, mà ở khả năng tổ chức lại các mối liên kết phát triển. Muốn phát huy lợi thế, tỉnh cần đặt mình trong mạng lưới vùng, kết nối hạ tầng giao thông với công nghiệp, logistics, đào tạo và du lịch. Đồng thời, quy hoạch phải xác định rõ các cực tăng trưởng, hành lang kết nối và cơ chế phối hợp với địa phương lân cận. Khi các lợi thế được tổ chức thành chuỗi, hiệu quả đầu tư sẽ cao hơn và cơ hội phát triển có thể lan tỏa đến nhiều địa bàn, nhất là khu vực miền núi.

Với tổ chức chính trị ngày càng vững mạnh, kinh tế duy trì đà tăng trưởng, an sinh xã hội được bảo đảm và quốc phòng, an ninh được giữ vững, Thái Nguyên đang hội tụ những điều kiện quan trọng để khẳng định vai trò cực tăng trưởng, trung tâm kết nối và lan tỏa phát triển của vùng trung du và miền núi phía Bắc.

Chặng đường phía trước đòi hỏi tỉnh tiếp tục đổi mới tư duy quy hoạch, điều hành, sử dụng hiệu quả các nguồn lực, đưa những định hướng chiến lược vào thực tiễn, tạo sức cạnh tranh cho nền kinh tế và bảo đảm người dân được thụ hưởng thành quả phát triển.