Tập đoàn Hóa chất Đức Giang làm ăn ra sao trước khi Chủ tịch bị bắt?

Trước khi các lãnh đạo cấp cao bị khởi tố, bắt tạm giam, Tập đoàn Hóa chất Đức Giang từng được xem là một trong những doanh nghiệp tiêu biểu của ngành hóa chất Việt Nam, với mô hình kinh doanh tích hợp hiếm có và hiệu quả sinh lời vượt trội trong nhiều năm.

Hóa chất Đức Giang "ăn nên làm ra" mạnh mẽ trong 5 năm trở lại đây. (Ảnh: DGC)

Xuất phát từ một doanh nghiệp Nhà nước cổ phần hóa, Đức Giang từng bước xây dựng hệ sinh thái sản xuất theo chiều sâu, xoay quanh trục chính là photpho và các dẫn xuất.

Doanh nghiệp kiểm soát gần như toàn bộ chuỗi giá trị: từ khai thác quặng apatit, sản xuất photpho vàng, đến chế biến sâu thành axit photphoric và các sản phẩm hóa chất khác. Mô hình “từ mỏ đến hóa chất” này giúp công ty chủ động nguồn nguyên liệu, giảm chi phí và tối ưu hóa biên lợi nhuận.

Không chỉ phục vụ thị trường trong nước, sản phẩm của Đức Giang còn được xuất khẩu rộng rãi sang Trung Quốc, Ấn Độ, Hàn Quốc và một số thị trường châu Âu, với tỷ trọng xuất khẩu chiếm phần lớn doanh thu.

Diễn biến kết quả kinh doanh của Đức Giang phản ánh rõ nét tính chu kỳ của ngành hóa chất, đặc biệt gắn với giá photpho trên thị trường thế giới.

Giai đoạn từ năm 2018 - 2020, doanh nghiệp duy trì tăng trưởng ổn định, với doanh thu khoảng 5.000–6.000 tỷ đồng mỗi năm, lợi nhuận sau thuế dao động từ 600 - 800 tỷ đồng. Đây là giai đoạn tích lũy nền tảng và hoàn thiện chuỗi sản xuất.

Bước sang năm 2021, khi giá photpho tăng mạnh, doanh thu của Hóa chất Đức Giang vọt lên gần 10.000 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế vượt 2.500 tỷ đồng, gấp nhiều lần so với trước đó.

Doanh thu của Hóa chất Đức Giang đã chạm ngưỡng cả chục nghìn tỷ đồng/năm. (Ảnh: DGC)

Đỉnh cao được ghi nhận vào năm 2022, khi doanh thu của công ty đạt hơn 14.400 tỷ đồng, trong khi lợi nhuận sau thuế đạt hơn 6.000 tỷ đồng. Biên lợi nhuận thuộc nhóm cao nhất thị trường, đưa doanh nghiệp trở thành “ngôi sao” trên sàn chứng khoán.

Tuy nhiên, đến năm 2023, khi thị trường hóa chất hạ nhiệt, kết quả kinh doanh bắt đầu điều chỉnh. Doanh thu của Hóa chất Đức Giang chỉ còn khoảng gần 10.000 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế cũng chỉ còn hơn 3.200 tỷ đồng.

Đến giai đoạn 2024 - 2025, doanh thu của Hóa chất Đức Giang cũng ở quanh mức 10.000 - 11.000 tỷ đồng/năm và lợi nhuận sau thuế dao động từ 3.000 - 3.100 tỷ đồng. Dù vậy, mặt bằng lợi nhuận của công ty này vẫn rất cao so với giai đoạn trước năm 2021.

Một điểm đáng chú ý là cơ cấu tài chính của Đức Giang trong nhiều năm khá lành mạnh. Doanh nghiệp duy trì lượng tiền mặt lớn, ít phụ thuộc vào nợ vay, nhờ dòng tiền dồi dào từ hoạt động kinh doanh.

Song song với mảng hóa chất cốt lõi, công ty cũng mở rộng sang phân bón, hóa chất phục vụ nông nghiệp và đầu tư hạ tầng khu công nghiệp, nhằm đa dạng hóa nguồn thu và giảm phụ thuộc vào một sản phẩm duy nhất.

Tuy nhiên, theo kết quả điều tra ban đầu của cơ quan chức năng, hoạt động sản xuất – kinh doanh của doanh nghiệp bị cho là tồn tại nhiều sai phạm kéo dài, đặc biệt trong lĩnh vực khai thác tài nguyên và xử lý môi trường.

Các cáo buộc bao gồm khai thác trái phép quặng apatit, đổ thải công nghiệp không đúng quy định và vi phạm về kế toán. Những hành vi này bị cho là nhằm tối đa hóa lợi nhuận nhưng gây hệ lụy cho môi trường và ngân sách nhà nước.

Từ một doanh nghiệp có quy mô trung bình, Hóa chất Đức Giang đã vươn lên trở thành “cỗ máy lợi nhuận” của ngành hóa chất chỉ trong vài năm, nhờ tận dụng tốt chu kỳ hàng hóa và xây dựng chuỗi giá trị khép kín.

Thế nhưng, câu chuyện của doanh nghiệp cũng cho thấy một thực tế, trong những lĩnh vực gắn với tài nguyên và môi trường, tăng trưởng nhanh luôn đi kèm áp lực tuân thủ rất lớn. Khi ranh giới này bị vượt qua, những hệ quả pháp lý có thể nhanh chóng xóa nhòa mọi thành quả kinh doanh trước đó.

Như Báo điện tử VTC News thông tin, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C03) – Bộ Công an đã khởi tố, bắt tạm giam ông Đào Hữu Huyền, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Hóa chất Đức Giang kiêm Chủ tịch HĐTV Công ty TNHH MTV Hóa chất Đức Giang - Lào Cai về 3 tội: Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng, Vi phạm quy định về khai thác tài nguyên và Gây ô nhiễm môi trường.

Con ông Huyền là Đào Hữu Duy Anh, Phó chủ tịch HĐQT, nguyên Tổng giám đốc Hóa chất Đức Giang cũng bị bắt về tội Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng.

Ngoài 2 bị can trên, liên quan vụ án xảy ra tại Tập đoàn Hóa chất Đức Giang và các đơn vị liên quan, C03 còn khởi tố 12 bị can khác.

ĐẠI VIỆT (Tổng hợp)