Tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng, nghiệp vụ đại biểu dân cử các cấp tỉnh Hưng Yên: Thước đo niềm tin của người dân với chính quyền

Hạt nhân quyền lực trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp

Không chỉ là nhiệm kỳ đầu tiên triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, nhiệm kỳ 2021 - 2026 cũng đánh dấu giai đoạn cuộc cách mạng chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, nơi trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn có những tác động vô cùng sâu rộng đến công tác quản trị nhà nước. Bối cảnh lịch sử đặc biệt đó đặt ra yêu cầu rất lớn đối với hoạt động của HĐND các cấp.

Các đại biểu và báo cáo viên tại hội nghị. Ảnh: N. Ánh

Cơ quan dân cử, đại biểu dân cử phải chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính truyền thống sang tư duy kiến tạo phát triển; phải thực sự gần dân hơn, phản ứng nhanh nhạy hơn trước những biến động của đời sống, thực hiện chức năng giám sát mạnh mẽ hơn và tập trung giải quyết công việc mang tính thực chất hơn. Hay nói cách khác, chất lượng hoạt động của HĐND là thước đo niềm tin của người dân đối với bộ máy nhà nước tại địa phương.

Để hiện thực hóa mục tiêu nâng cao năng lực cho cơ quan dân cử, tại Hội nghị tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng, nghiệp vụ cho đại biểu HĐND cấp tỉnh và Thường trực, lãnh đạo các Ban HĐND của 104 xã, phường trên địa bàn tỉnh Hưng Yên mới đây, các đại biểu đã được nghe các báo cáo viên là những chuyên gia, nhà quản lý có nhiều kinh nghiệm thực tiễn, am hiểu sâu sắc về hoạt động của cơ quan dân cử truyền đạt những nội dung cốt lõi và các kỹ năng thiết yếu đối với đại biểu HĐND.

Tại chuyên đề “Tổng quan về HĐND và chính quyền địa phương”, TS. Lê Hải Đường, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu lập pháp đã phân tích sâu sắc những điểm mới quan trọng và những tác động trực tiếp của Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025 đến tổ chức, hoạt động của HĐND, UBND và đại biểu HĐND các cấp.

Theo đó, Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025 tiếp tục đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ phương thức hoạt động của HĐND theo hướng thực chất, hiệu quả hơn, tăng cường giám sát, nâng cao trách nhiệm giải trình và bám sát thực tiễn địa phương. Đặc biệt, từ ngày 1/7/2025, khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp được triển khai, nhiệm vụ, quyền hạn của HĐND cấp tỉnh và HĐND cấp xã đã được phân định rõ ràng, gắn liền với yêu cầu phân cấp, phân quyền.

Các đại biểu tham dự hội nghị

Trong mô hình mới, vai trò của HĐND cấp xã được khẳng định rõ hơn bao giờ hết, trở thành trung tâm của quyền lực nhà nước ở cơ sở. Với vị trí là cơ quan đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân, HĐND cấp xã giữ vai trò quyết định nhiều vấn đề quan trọng, gần dân nhất, sát thực tiễn nhất.

Đáng chú ý là từ năm 2025, HĐND cấp xã được phân giao thêm nhiều nhiệm vụ vốn thuộc cấp huyện, theo 28 Nghị định của Chính phủ. Ngoài ra, HĐND còn giữ vai trò kiến tạo nền tảng để chính quyền cơ sở hoạt động minh bạch, hiệu quả, hiện đại hơn. Không chỉ thực hiện chức năng quyết định, HĐND cấp xã còn tăng cường giám sát việc thi hành pháp luật và thực hiện nghị quyết, bảo đảm mọi hoạt động của chính quyền cơ sở hướng đến lợi ích của người dân.

"Với thẩm quyền được mở rộng, trách nhiệm được tăng cường, HĐND xã trở thành hạt nhân quyền lực của chính quyền địa phương 2 cấp, góp phần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, phát huy dân chủ và thúc đẩy phát triển bền vững ngay từ cơ sở, phấn đấu xây dựng các xã, phường thành xã, phường xã hội chủ nghĩa...", TS. Lê Hải Đường khẳng định.

Bên cạnh những thông tin bổ ích liên quan đến chức năng nhiệm vụ của HĐND các cấp trong bối cảnh mới, báo cáo viên và học viên cũng đã trao đổi, làm rõ những tồn tại, hạn chế cũng như những thách thức của cơ quan dân cử địa phương. Đồng thời, đưa ra những giải pháp mang tính định hướng lớn nhằm nâng cao chất lượng hiệu quả của HĐND các cấp trong thời gian tới, như: tiếp tục hoàn thiện thể chế; nâng cao chất lượng đội ngũ đại biểu; đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng AI, xem công nghệ là cánh tay nối dài của hoạt động dân cử.

Động lực dẫn dắt phát triển địa phương

Tại chuyên đề "Nghị quyết của HĐND và kỹ năng xem xét, ban hành nghị quyết của HĐND", GS. TS. Phan Trung Lý, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội khóa XIII đã giúp các học viên nhìn nhận, đánh giá thấu đáo thực trạng ban hành cũng như hiệu quả thực thi các nghị quyết của HĐND các cấp. Trong bối cảnh hiện nay, chất lượng nghị quyết của HĐND phản ánh trực tiếp chất lượng thể chế địa phương, năng lực quản trị của chính quyền và hiệu quả hoạt động của cơ quan dân cử.

Báo cáo viên trình bày chuyên đề tại hội nghị

GS. TS. Phan Trung Lý cho rằng, HĐND cần phải chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính truyền thống sang tư duy kiến tạo phát triển. Nghị quyết không chỉ là công cụ quản lý mà phải trở thành công cụ dẫn dắt phát triển, tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế, khơi thông các nguồn lực và tạo lập môi trường thuận lợi cho đổi mới sáng tạo, đầu tư, sản xuất, kinh doanh.

Mỗi nghị quyết của HĐND cần hướng tới việc tạo lập các lợi thế phát triển mới, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, năng suất lao động, chất lượng tăng trưởng của địa phương. Đặc biệt, hoạt động xây dựng nghị quyết phải thích ứng với yêu cầu của chuyển đổi số và quản trị hiện đại; có tính dự báo cao hơn, bảo đảm khả năng thích ứng, ứng phó linh hoạt với các thách thức phát sinh.

"Chất lượng của nghị quyết không chỉ được đánh giá tại thời điểm thông qua mà còn phải được kiểm chứng bằng kết quả thực hiện trong thực tiễn; vì vậy, mỗi nghị quyết cần được thiết kế theo hướng có mục tiêu rõ ràng, tiêu chí đánh giá cụ thể, cơ chế giám sát hiệu quả và trách nhiệm giải trình minh bạch", GS. TS. Phan Trung Lý nhấn mạnh.

Tại hội nghị, các học viên đồng tình cho rằng, việc đổi mới tư duy xây dựng nghị quyết theo hướng lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm; lấy hiệu quả thực tiễn làm thước đo, lấy dữ liệu, bằng chứng làm nền tảng; lấy chuyển đổi số làm động lực và sự phát triển bền vững của địa phương làm mục tiêu cuối cùng chính là con đường duy nhất để HĐND thực sự trở thành thiết chế dân cử kiến tạo phát triển, góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.