Tập trung gỡ 'nút thắt' mặt bằng, tăng tốc giải ngân vốn đầu tư công

NHIỀU DỰ ÁN VƯỚNG MẶT BẰNG

Thực tế cho thấy, nhiều năm qua, công tác GPMB luôn là “bài toán” khó đối với quá trình triển khai các công trình đầu tư công. Chỉ cần một vài hộ dân chưa thống nhất phương án bồi thường hoặc chậm bàn giao mặt bằng cũng có thể khiến cả dự án (DA) phải kéo dài, kéo theo nguy cơ đội vốn, phát sinh chi phí và ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư.

Dự án Đường giao thông hai bên bờ sông Bảo Định đang gặp khó khăn do vướng mặt bằng.

Ghi nhận thực tế tại DA Đường Tây Mỹ Long - Bà Kỳ (đoạn từ kênh Ban Chón đến ĐH.49), do Ban Quản lý dự án (QLDA) đầu tư xây dựng khu vực 3 làm chủ đầu tư.

DA có tổng mức đầu tư hơn 85 tỷ đồng, trong đó chi phí di dời hơn 29,2 tỷ đồng và chi phí xây dựng khoảng 43,5 tỷ đồng. Tuyến đường dài khoảng 4,3 km đi qua địa bàn các xã Tân Phú và Tân Phước 3, ảnh hưởng đến 158 hộ dân.

Dù DA đã khởi công từ đầu năm, nhưng đến nay vẫn chưa thể triển khai thi công do vướng 100% mặt bằng. Tại công trường, nhà thầu đã dựng lán trại, tập kết máy móc, thiết bị, nhân lực nhưng tất cả vẫn phải “án binh bất động” chờ mặt bằng sạch.

Năm 2026, tổng nguồn vốn đầu tư công của tỉnh là hơn 12.013 tỷ đồng.

Trong đó, tỉnh đã phân bổ hơn 11.576 tỷ đồng và dự toán kinh phí tiết kiệm 5% vốn ngân sách địa phương trên 436 tỷ đồng.

UBND tỉnh đã phân bổ 100% kế hoạch vốn cho các chủ đầu tư và địa phương.

Tính đến ngày 26-5, tổng giá trị giải ngân vốn đầu tư công hơn 1.474 tỷ đồng (đạt 13,8% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao điều chỉnh, đạt 12,7% kế hoạch HĐND tỉnh giao điều chỉnh).

Tuy nhiên, tỷ lệ giải ngân vẫn thấp hơn mức bình quân cả nước.

Trong khi đó, mùa mưa đã bắt đầu, nhiều đoạn trên tuyến đường hiện hữu xuống cấp, gây khó khăn cho việc đi lại, vận chuyển hàng hóa của người dân địa phương. Không chỉ ảnh hưởng đến tiến độ công trình, việc chậm GPMB còn kéo theo nguy cơ chậm giải ngân vốn đầu tư công.

Tại Ban QLDA đầu tư xây dựng khu vực 4, năm 2026 được giao tổng nguồn vốn khoảng 734 tỷ đồng. Đến nay, đơn vị giải ngân được khoảng 235 tỷ đồng, đạt khoảng 31% kế hoạch.

Tuy nhiên, hiện vẫn còn 2 công trình gặp khó khăn về mặt bằng, trong đó có DA cầu Nguyễn Huệ (phường Gò Công).

Theo lãnh đạo Ban QLDA đầu tư xây dựng khu vực 4, DA cầu Nguyễn Huệ được bố trí 10 tỷ đồng trong năm 2026, nhưng tiến độ thực hiện hiện chỉ đạt khoảng 8%, do còn vướng mặt bằng của 40 hộ dân.

Đơn vị đã phối hợp với UBND phường Gò Công thực hiện đo đạc, kiểm đếm nhà cửa, vật kiến trúc để hoàn thiện phương án bồi thường.

Chủ tịch UBND phường Gò Công Đỗ Thị Kim Loan cho biết, địa phương đã hoàn thành dự thảo phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Đồng thời, quyết tâm hoàn tất công tác GPMB trong tháng 6 để bàn giao mặt bằng cho chủ đầu tư triển khai thi công.

Theo Sở Tài chính tỉnh Đồng Tháp, nhiều chủ đầu tư hiện vẫn gặp khó khăn do phương án tái định cư chưa được phê duyệt, người dân chưa thống nhất giá bồi thường, còn phát sinh khiếu nại hoặc yêu cầu bổ sung nền tái định cư. Một số trường hợp chưa phối hợp đo đạc, kiểm đếm hoặc còn chờ thanh lý tài sản công.

Hiện toàn tỉnh có hàng chục DA gặp khó khăn trong công tác GPMB. Trong đó, Ban QLDA đầu tư xây dựng công trình dân dụng và công nghiệp tỉnh Đồng Tháp có DA Đường giao thông hai bên bờ sông Bảo Định; Ban QLDA tỉnh Đồng Tháp có DA Trường THPT TP. Hồng Ngự; Ban QLDA đầu tư xây dựng khu vực 1 có 21 DA; khu vực 2 có 17 DA và khu vực 3 có 23 DA đang vướng mặt bằng.

TẬP TRUNG THÁO GỠ

Trong bối cảnh đầu tư công tiếp tục được xem là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, việc tháo gỡ các “điểm nghẽn” mặt bằng càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Dự án Đường Tây Mỹ Long - Bà Kỳ đang vướng mặt bằng 100% nên chưa thể triển khai thi công.

Theo lãnh đạo Sở Tài chính, để đẩy nhanh tiến độ GPMB, trong thời gian tới, các chủ đầu tư cần khẩn trương hoàn tất hồ sơ, chủ động tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc và giải quyết dứt điểm công tác đền bù, hỗ trợ, tái định cư.

Song song đó là hoàn thành công tác điều chỉnh quy hoạch, thanh lý tài sản công để đẩy nhanh tiến độ thực hiện các công trình và giải ngân tốt nguồn vốn được giao trong kế hoạch đầu tư công năm 2026.

Các chủ đầu tư phải phối hợp, đồng hành cùng UBND các địa phương trong quá trình xem xét, xử lý các khó khăn, vướng mắc trong công tác GPMB.

Sở Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục chủ trì tổng hợp và xem xét hướng dẫn các chủ đầu tư, UBND các địa phương trong việc giải quyết, xử lý các khó khăn, vướng mắc.

Đối với các khó khăn, vướng mắc trong công tác GPMB, các chủ đầu cần tư nêu cụ thể nội dung vướng mắc, đơn vị chủ trì thực hiện và đề xuất, kiến nghị nếu có.

Các chủ đầu tư báo cáo cụ thể và cam kết về dự kiến số vốn sẽ được giải ngân ngay sau khi khó khăn, vướng mắc được xem xét giải quyết để các cơ quan, đơn vị có liên quan ưu tiên tập trung xem xét giải quyết ngay nhằm đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân vốn cho DA.

Phát biểu kết luận tại cuộc họp về tình hình giải ngân vốn đầu tư công năm 2026 và tiến độ thực hiện chuẩn bị đầu tư các DA vào chiều 28-5, Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp Phạm Thành Ngại yêu cầu các sở, ban, ngành và địa phương quan tâm hơn nữa đến công tác GPMB; phải phát huy trách nhiệm, vai trò của người đứng đầu trong thực hiện nhiệm vụ.

Các chủ đầu tư tập trung phối hợp chặt chẽ với các đơn vị liên quan tháo gỡ khó khăn cho từng DA, làm cơ sở để đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công…

Thực tế cho thấy, muốn đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, điều quan trọng nhất hiện nay là phải tháo gỡ dứt điểm “nút thắt” GPMB.

Khi mặt bằng được bàn giao kịp thời, các công trình sẽ có điều kiện tăng tốc thi công, nguồn vốn được giải ngân hiệu quả, góp phần phát huy vai trò dẫn dắt của đầu tư công trong thúc đẩy tăng trưởng kinh tế - xã hội.

Do đó, cùng với sự quyết liệt của chính quyền các cấp, rất cần sự đồng thuận, chia sẻ của người dân trong công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư để các DA sớm được triển khai, tạo diện mạo hạ tầng đồng bộ và mở ra dư địa phát triển mới cho Đồng Tháp trong thời gian tới.