Tập trung nâng cao chất lượng xây dựng các chính sách có tác động lớn đến xã hội

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu. Ảnh tư liệu: Doãn Tấn/TTXVN

Năm 2025, ngành Tư pháp đạt những kết quả nổi bật nào trong công tác xây dựng, thi hành pháp luật, đặc biệt là đổi mới tư duy theo hướng "kiến tạo thể chế phát triển", xóa bỏ tư duy "không quản được thì cấm", gắn xây dựng với tổ chức thi hành pháp luật, thưa ông?

Năm 2025, Bộ Tư pháp đã tham mưu hoàn thiện cơ bản thể chế công tác xây dựng và thi hành pháp luật với việc trình Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Bộ cũng trình Quốc hội thông qua Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025; Nghị quyết 197/2025/QH15 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật.

Ba văn bản này đã tạo nền tảng quan trọng trong đổi mới tư duy công tác xây dựng và thi hành pháp luật; đổi mới quy trình xây dựng pháp luật; tháo gỡ khó khăn, vướng mắc về nguồn lực xây dựng, tổ chức thi hành pháp luật.

Đổi mới tư duy xây dựng pháp luật thể hiện ở chỗ chuyển mạnh từ phục vụ hoạt động quản lý sang phục vụ kiến tạo phát triển; pháp luật đi trước, mở đường; từ bỏ tư duy không quản được thì cấm hướng tới tạo ra lợi thế cạnh tranh quốc gia. Quy trình xây dựng pháp luật được đổi mới mạnh mẽ theo hướng tăng trách nhiệm cho các cơ quan có thẩm quyền; đơn giản thủ tục nhưng vẫn đảm bảo kiểm soát chất lượng; thích ứng nhanh với thực tiễn; tháo gỡ khó khăn cho công tác xây dựng, tổ chức thi hành pháp luật; đầu tư mạnh nguồn lực tài chính, con người; thu hút các chuyên gia giỏi tham gia công tác xây dựng pháp luật.

Công tác tổ chức thi hành pháp luật được đẩy mạnh, gắn với công tác xây dựng pháp luật với nhiều cách làm mới, hiệu quả. Ngành Tư pháp đã triển khai đồng bộ các giải pháp đưa pháp luật vào cuộc sống, như: đẩy mạnh công tác phổ biến giáo dục pháp luật, truyền thông chính sách, gắn chuyển đổi số gắn với cải cách hành chính và chuyển đổi số; chủ trì xây dựng, vận hành Cổng Pháp luật quốc gia; chú trọng công tác theo dõi quá trình thi hành pháp luật, xây dựng, vận hành Hệ thống thông tin tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị về văn bản quy phạm pháp luật và; rà soát hệ thống pháp luật, phát hiện các mâu thuẫn, chồng chéo, không khả thi, đề xuất phương án xử lý.

Thưa Thứ trưởng, trong bối cảnh sắp xếp tổ chức bộ máy, vận hành mô hình chính quyền ba cấp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, công tác kiểm soát thủ tục hành chính được ngành Tư pháp tập trung nâng cao hiệu quả như thế nào?

Năm 2025, Bộ Tư pháp tiếp tục xác định đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính là một trong những ưu tiên hàng đầu trong các nhiệm vụ trọng tâm. Trong thẩm định chính sách, thẩm định dự thảo văn bản quy phạm pháp luật, luôn chú trọng đánh giá tác động sự cần thiết của thủ tục hành chính, chi phí tuân thủ, tính đầy đủ và hợp lý cũng như yêu cầu phân cấp, phân quyền.

Để nâng cao hiệu quả cung cấp dịch vụ công, Bộ tập trung cắt giảm, đơn giản hóa quy định thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý. Ví dụ như các quy định liên quan đến điều kiện đầu tư, kinh doanh, lý lịch tư pháp, việc thực hiện thủ tục hành chính không phụ thuộc vào địa giới hành chính...

Đặc biệt, trong quý IV năm 2025, thực hiện chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm, Trưởng Ban Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, các chỉ đạo của Trung ương, Bộ Tư pháp đã chủ trì thực hiện các nhiệm vụ về rà soát, đánh giá lại toàn bộ thủ tục hành chính ở 3 cấp chính quyền để đề xuất phương án cắt giảm, đơn giản hóa dựa trên dữ liệu thực chất, hiệu quả.

Ngành Tư pháp đã đạt kết quả gì trong ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, nhất là trong công tác tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật và trợ giúp pháp lý, thưa ông?

Thực hiện Nghị quyết số 57 NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Bộ Tư pháp đã và đang tích cực, chủ động triển khai ứng dụng nhiều giải pháp chuyển đổi số để phục vụ công tác xây dựng và thực thi pháp luật, trong đó có công tác phổ biến, giáo dục pháp luật và trợ giúp pháp lý.

Trước hết, Bộ Tư pháp khẩn trương xây dựng và vận hành Cổng Pháp luật quốc gia được khai trương từ ngày 31/5 và phiên bản chính thức được ra mắt vào ngày 7/11 tại Lễ hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam, với các tính năng hữu ích, ứng dụng hữu ích như trí tuệ nhân tạo (AI), tiếp nhận, xử lý phản ánh kiến nghị, tích hợp với Ứng dụng định danh điện tử quốc gia (VneID)…

Từ khi khai trương đến nay, Cổng Pháp luật quốc gia có hàng triệu lượt truy cập, gần 200 ngàn câu hỏi được AI pháp luật trả lời. Đây là địa chỉ tin cậy cung cấp thông tin pháp luật, phổ biến, giáo dục pháp luật, giải đáp các câu hỏi, nội dung pháp luật mà người dân quan tâm, đồng thời, giải quyết việc phản ánh, kiến nghị của người dân, doanh nghiệp trên môi trường số; kết nối với các cơ sở dữ liệu hiện có như Cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản quy phạm pháp luật, Cổng thông tin phổ biến, giáo dục pháp luật quốc gia, Công báo điện tử; kết nối với ứng dụng VneID…

Năm 2025, Bộ Tư pháp chủ trì nâng cấp toàn diện hệ thống cơ sở dữ liệu pháp luật quốc gia theo định hướng Chính phủ số, chuyển sang kiến trúc mở, áp dụng công nghệ API, chuẩn hóa metadata, tích hợp chữ ký số, bảo đảm khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu với các hệ thống thông tin khác và sẵn sàng chia sẻ dữ liệu cho các hệ thống khác khai thác, sử dụng. Tính đến tháng 9/2025, cơ sở dữ liệu pháp luật quốc gia đã cập nhật tổng cộng 149.324 văn bản quy phạm pháp luật và 1.856 văn bản hợp nhất.

Năm 2026, ngành Tư pháp đặt ra nhiệm vụ giải pháp trọng tâm nào để nâng cao chất lượng công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật, thưa Thứ trưởng?

Năm 2026 ngành Tư pháp tập trung tham mưu thể chế hóa đầy đủ, chính xác, kịp thời những quan điểm, chủ trương lớn trong Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng; các nghị quyết, kết luận, chỉ thị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, các văn bản chỉ đạo của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 và cả nhiệm kỳ.

Tiếp tục làm tốt vai trò Cơ quan thường trực của Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật; tích cực phối hợp với các cơ quan của Quốc hội hoàn thiện Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI; tham mưu cho Chính phủ thực hiện tốt Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI và Chương trình lập pháp năm 2026; chủ động thực hiện và đôn đốc các bộ, ngành bảo đảm tiến độ, chất lượng các dự án luật, pháp lệnh, nghị quyết trình Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.

Tham mưu tổ chức thực hiện nghiêm Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, đặc biệt là gắn trách nhiệm người đứng đầu bộ, ngành; nâng cao hơn nữa chất lượng xây dựng pháp luật; đẩy mạnh truyền thông chính sách, nhất là các chính sách có tác động lớn đến xã hội, người dân, doanh nghiệp; tạo đột phá trong chất lượng công tác thi hành pháp luật, gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng và thi hành pháp luật; đa dạng hóa phương thức truyền thông chính sách, phổ biến, giáo dục pháp luật.

Tạo chuyển biến mạnh mẽ trong thi hành án dân sự, thi hành án hành chính theo hướng nâng cao chất lượng, hiệu quả, rút ngắn thời gian, giảm thiểu chi phí thi hành án, góp phần bảo đảm kỷ cương, pháp chế, giữ vững ổn định chính trị, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của đất nước; tiếp tục triển khai hiệu quả các cơ chế phát triển, thu hút nguồn nhân lực pháp luật, nhất là có kinh nghiệm thực tiễn về pháp luật quốc tế và hợp tác quốc tế về pháp luật, giải quyết tranh chấp quốc tế; xây dựng mạng lưới chuyên gia pháp lý nước ngoài để hỗ trợ nghiên cứu, tư vấn các vấn đề mới trong phát triển kinh tế - xã hội, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Với các nhiệm vụ, giải pháp nêu trên, ngành Tư pháp quyết tâm tiếp tục phát huy vai trò "nòng cốt" trong tham mưu hoàn thiện thể chế, pháp luật, nâng cao chất lượng công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật, góp phần xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của dân, do dân và vì dân./.

Trân trọng cảm ơn Thứ trưởng!

Đỗ Bình/TTXVN (thực hiện)