Tàu buồm 286 - Lê Quý Đôn tiếp nối hành trình vươn ra biển lớn

Cách đây 3 thế kỷ, nhà bác học Lê Quý Đôn với tư duy thiên tài của mình để lại cho hậu thế những dòng ghi chép bằng chữ Hán được các nhà sử học quốc tế xác nhận là bằng chứng pháp lý và lịch sử đắt giá nhất - có giá trị tương đương một tấm "bản đồ chữ", khẳng định chủ quyền biển, đảo của nước ta từ thế kỷ XVIII. Tiếp nối tinh thần ấy, con tàu mang tên ông - Tàu buồm 286 - Lê Quý Đôn là nơi các thế hệ học viên, sĩ quan hải quân rèn luyện bản lĩnh, tiếp nối hành trình cha ông trong bảo vệ vững chắc chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc.

Những chuyến hải trình vượt đại dương

Chúng tôi gặp lại Thượng tá Lã Văn Tám - Thuyền trưởng đầu tiên của Tàu buồm 286 - Lê Quý Đôn để nghe kể về những kỷ niệm mà ông đã từng gắn bó với con tàu ngay từ những ngày đầu. Đối với Thượng tá Lã Văn Tám, kỷ niệm đáng nhớ nhất chính là chuyến hải trình đưa con tàu từ Ba Lan về Việt Nam vào những ngày đầu năm 2016. Chuyến đi này có tên gọi Maiden Voyage. Con tàu xuất phát từ Cảng Gdansk (Ba Lan), vượt quãng đường hơn 18.000 hải lý với 122 ngày lênh đênh trên các đại dương từ biển Baltic, kênh Anh, Đại Tây Dương, biển Caribe, kênh đào Panama, xuyên Thái Bình Dương vào Biển Đông và về Việt Nam an toàn tuyệt đối. Suốt quãng đường gần 3/4 vòng trái đất, con tàu phải đối mặt với 4 cơn bão mạnh trên Đại Tây Dương và Thái Bình Dương. Đây là thử thách đầu tiên đối với công tác bảo vệ sức sống tàu cũng như lòng dũng cảm, khả năng chịu đựng sóng gió của thủy thủ đoàn. Cuối cùng, thủy thủ đoàn đã vượt qua tất cả, đưa con tàu cập bến an toàn.

Tàu buồm 286 - Lê Quý Đôn rời Quân cảng Nha Trang đi huấn luyện đường dài trên biển.

Năm 2017, Tàu buồm 286 - Lê Quý Đôn đã thực hiện chuyến đi đối ngoại đầu tiên giao lưu với Hải quân hai nước Philippines và Vương quốc Brunei. Đến nay, Tàu buồm 286 - Lê Quý Đôn đã có tổng cộng 8 chuyến hải trình đối ngoại lớn, ghé thăm và giao lưu với Hải quân 8 quốc gia khác nhau, gồm: Philippines, Brunei, Thái Lan, Campuchia, Singapore, Indonesia, Malaysia và Trung Quốc. Những chuyến đi ấy không chỉ là dịp để đội ngũ cán bộ, giảng viên, học viên trên tàu Lê Quý Đôn giao lưu, tiếp xúc, trao đổi kinh nghiệm với hải quân các nước mà còn là dịp để thử thách khả năng chịu đựng sóng gió, nâng cao chất lượng huấn luyện trong các điều kiện thủy văn, khí tượng khắc nghiệt khi tàu hoạt động dài ngày trên biển xa.

Sau 10 năm hoạt động, những chuyến thăm hải quân các nước được tổ chức thường niên với rất nhiều hoạt động đối ngoại quân sự. Đó là cầu nối góp phần củng cố tình đoàn kết, hữu nghị, hợp tác giữa Hải quân nhân dân Việt Nam và Hải quân các quốc gia trong và ngoài ASEAN.

Huấn luyện giữa trùng khơi

Trước khi trở thành cán bộ sĩ quan trên các con tàu hiện đại, học viên Học viện Hải quân phải thành thạo thủy nghiệp cơ bản, rèn khả năng chịu đựng sóng gió và kỹ năng đi biển. Tàu buồm là môi trường thực hành tốt nhất. Huấn luyện trên tàu buồm không hề dễ dàng, nhất là khi thao tác buồm với độ cao 40m trong điều kiện thời tiết không thuận lợi, nguy cơ mất an toàn cao. Thiếu tá quân nhân chuyên nghiệp Nguyễn Thế Anh - Bếp trưởng Tàu buồm 286 - Lê Quý Đôn, người từng gắn bó với con tàu từ những ngày đầu chia sẻ: "Với thủy thủ tàu buồm, ngoài sức khỏe dẻo dai còn phải chịu sóng tốt và có kỹ năng làm việc nhóm bởi cường độ làm việc ở đây rất cao, có bữa cơm anh em phải ăn tới mấy lần mới xong".

Học viên Học viện Hải quân thực hành đo độ cao bằng máy Sextant (máy 1/6).

Thông qua các chuyến huấn luyện đi biển đường dài, học viên Học viện Hải quân có điều kiện vận dụng kiến thức lý thuyết vào thực tiễn, từng bước hoàn thiện năng lực chuyên môn và nâng cao bản lĩnh. Đại úy Trần Minh Quang - Thuyền trưởng Tàu buồm 286 - Lê Quý Đôn cho biết: "Chương trình huấn luyện đi biển đường dài trên tàu dành cho các học viên năm thứ 3 trở đi. Trong mỗi chuyến đi biển, học viên được trang bị kỹ năng thủy nghiệp cơ bản, thực hành các chuyên ngành: Hàng hải, thông tin - ra đa, vũ khí, cơ điện, luyện tập bảng bố trí chiến đấu và xử trí các tình huống trên biển. Đối với đặc thù của tàu buồm huấn luyện, học viên được trực tiếp tham gia vận hành hệ thống buồm, thực hành leo cột buồm, làm việc trên cao, thao tác sử dụng dây buồm, thực hiện bảng bố trí thao tác buồm. Do vậy, để hoàn thành tốt các chuyến huấn luyện đi biển đường dài, mỗi học viên phải có nền tảng kiến thức tổng hợp vững chắc, sức khỏe tốt, bản lĩnh chính trị, ý thức tổ chức kỷ luật cao cùng kỹ năng thực hành thành thạo".

Ngoài môi trường thực hành tốt khi tham gia huấn luyện đường dài trên biển, học viên còn thực hiện nhiệm vụ đối ngoại quốc phòng. Đây là cơ hội để học viên tham gia hoạt động giao lưu với hải quân các nước, tìm hiểu văn hóa, tập quán hàng hải quốc tế; qua đó nâng cao trình độ ngoại ngữ, kỹ năng giao tiếp, khả năng làm việc trong môi trường quốc tế và quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam cũng như truyền thống vẻ vang của Hải quân nhân dân Việt Nam.

Gần đây nhất, vào đầu tháng 5-2026, Tàu buồm 286 - Lê Quý Đôn đã thực hiện chuyến đối ngoại quốc phòng kết hợp huấn luyện đi biển đường dài năm 2026. Tàu đã vượt qua hải trình hơn 1.600 hải lý để thăm, giao lưu với Hải quân hai nước Thái Lan và Campuchia, kết hợp huấn luyện đi biển đường dài cho học viên. Cũng như các chuyến đi khác, đoàn đã đến chào xã giao lãnh đạo các đơn vị hải quân của các nước bạn; giao lưu thể thao; tham quan một số địa điểm du lịch, văn hóa tại địa phương... Chuyến đi đã để lại ấn tượng tốt đẹp về đất nước, con người Việt Nam nói chung, bộ đội Hải quân nhân dân Việt Nam nói riêng đối với nước bạn. Hằng năm, các chuyến thăm hỏi, giao lưu, đối ngoại quốc phòng diễn ra đều đặn, góp phần tăng cường quan hệ hòa bình, hữu nghị, hợp tác, hiểu biết và tin cậy lẫn nhau giữa Hải quân nhân dân Việt Nam với Hải quân các nước trong khu vực và quốc tế.