Tàu ngầm titan Liên Xô lập kỷ lục lặn sâu, chìm cùng 2 ngư lôi hạt nhân

Tàu ngầm tấn công K-278 Komsomolets, được NATO định danh là lớp Mike, thuộc Dự án 685 Plavnik của Liên Xô. Đây là tàu ngầm lớp Mike duy nhất từng được chế tạo.

Khác với tàu ngầm lớp Alfa chuyên đánh chặn tốc độ cao, Komsomolets chủ yếu được phát triển để thử nghiệm công nghệ hoạt động ở độ sâu lớn, nơi áp suất nước có thể vượt quá giới hạn của nhiều thiết kế thông thường.

Điểm đặc biệt của con tàu là thân kép làm bằng titan, vật liệu có trọng lượng tương đối nhẹ nhưng độ bền cao. Thiết kế này giúp Komsomolets chịu được áp suất cực lớn khi lặn sâu.

Tàu sử dụng lò phản ứng hạt nhân nước áp lực OK-650B-3, được phát triển riêng cho chương trình lớp Mike. Hệ thống có khả năng tuần hoàn chất làm mát tự nhiên, giảm phụ thuộc vào máy bơm và hạn chế tiếng ồn phát ra từ tàu.

Komsomolets còn có mức độ tự động hóa cao, giúp giảm số lượng thủy thủ cần thiết. Theo thiết kế, tàu có thủy thủ đoàn 64 người. Khoang thoát hiểm có áp suất được bố trí trong tháp chỉ huy, cho phép toàn bộ thủy thủ đoàn tìm cách rời tàu trong tình huống khẩn cấp.

Tàu được hạ thủy tháng 5/1983 và trải qua nhiều đợt thử nghiệm. Tháng 8/1984, Komsomolets đạt độ sâu hoạt động 1.000 mét. Trong một lần thử nghiệm, tàu lặn xuống 1.020 mét trong thời gian ngắn. Độ sâu chịu áp suất tối đa về lý thuyết của thiết kế được ước tính là 1.300 mét.

Ngày 7/4/1989, thảm họa xảy ra khi Komsomolets hoạt động ở khu vực cách đảo Bear của Na Uy 100-135 hải lý về phía tây nam. Khi đang lặn ở độ sâu 335-384 mét, tàu bất ngờ bốc cháy tại khoang máy số 7.

Thủy thủ đoàn sử dụng hệ thống chữa cháy từ xa và đóng các cửa kín nước để ngăn lửa lan rộng. Tuy nhiên, đám cháy vượt qua những khe hở quanh hệ thống dây điện, lan sang các khoang phía trước. Một đường ống dẫn khí áp suất cao bị vỡ, khiến tình hình thêm nghiêm trọng.

Khi tàu nổi lên mặt nước, thuyền trưởng ra lệnh tắt lò phản ứng hạt nhân. Tuy nhiên, nguồn điện hạn chế và nhiệt độ tại khoang phía sau tăng lên gần 2.000 độ khiến công tác kiểm soát hỏa hoạn gặp nhiều khó khăn. Đám cháy tiếp tục lan sang khoang số 6, gây ra các v

Komsomolets chìm xuống độ sâu 1.700 mét dưới đáy biển Na Uy, mang theo lò phản ứng hạt nhân và 2 ngư lôi trang bị đầu đạn hạt nhân chứa plutonium.

Trong thập niên 1990, các chuyên gia sử dụng hợp chất dạng gel để bịt kín một số vết nứt trên thân tàu và khu vực ống phóng ngư lôi.

Xác tàu được khảo sát định kỳ nhằm theo dõi nguy cơ rò rỉ phóng xạ. Các nghiên cứu ghi nhận sự xuất hiện của những đồng vị phóng xạ như Cesium-137 và Strontium-90.