Tàu sân bay USS Gerald R. Ford - niềm tự hào 13 tỷ USD của Mỹ và những lần gây thất vọng

Khi hải quân Mỹ chính thức đưa tàu sân bay USS Gerald R. Ford vào biên chế năm 2017, nhiều người tin rằng đây sẽ là biểu tượng mới của sức mạnh trên biển trong thế kỷ XXI.

Với chi phí chế tạo vượt 13 tỷ USD, đây là chiến hạm đắt đỏ nhất từng được đóng trong lịch sử nhân loại.

Con tàu được thiết kế để thay thế lớp tàu sân bay Nimitz đã phục vụ nhiều thập niên. USS Gerald R. Ford sở hữu lượng giãn nước hơn 100.000 tấn, chiều dài 337 m và có thể mang theo hơn 75 máy bay các loại.

Điểm khác biệt lớn nhất nằm ở hàng loạt công nghệ mới được tích hợp, trong đó nổi bật là hệ thống máy phóng điện từ EMALS và hệ thống hãm đà tiên tiến AAG.

Những công nghệ này được kỳ vọng giúp tăng tốc độ xuất kích của máy bay, giảm số lượng thủy thủ đoàn và nâng cao hiệu quả tác chiến. Tuy nhiên, thực tế vận hành lại không hoàn toàn như mong đợi.

Tháng trước, USS Gerald R. Ford trở về căn cứ Norfolk sau đợt triển khai kéo dài hơn 11 tháng. Đây là một trong những chuyến hải trình dài nhất của con tàu kể từ khi đi vào hoạt động.

Ban đầu, tàu rời Norfolk vào tháng 6/2025 để thực hiện nhiệm vụ thông thường tại khu vực châu Âu. Tuy nhiên, những biến động địa chính trị liên tiếp đã khiến kế hoạch ban đầu thay đổi.

Trong gần 1 năm tiếp theo, USS Gerald R. Ford liên tục di chuyển giữa Địa Trung Hải, biển Caribe, vịnh Oman và biển Đỏ để tham gia nhiều chiến dịch khác nhau.

Con tàu cũng được điều động tới Trung Đông nhằm hỗ trợ các hoạt động quân sự liên quan Iran.

Việc phải hoạt động liên tục trong hơn 320 ngày đã tạo áp lực rất lớn lên chiến hạm cùng thủy thủ đoàn gần 4.500 người.

Ngày 12/3, một vụ cháy lớn bất ngờ bùng phát tại khu vực giặt là phía đuôi tàu khi USS Gerald R. Ford đang hoạt động trên biển Đỏ.

Hải quân Mỹ khẳng định đây không phải hậu quả của một cuộc tấn công mà xuất phát từ sự cố kỹ thuật. Dù vậy, vụ cháy vẫn để lại những hậu quả đáng kể.

Hơn 200 thủy thủ phải điều trị do hít phải khói độc. Có 2 người bị thương và 1 quân nhân phải sơ tán khẩn cấp bằng đường không.

Tác động lớn hơn nằm ở điều kiện sinh hoạt trên tàu. Nhiều khoang ngủ bị hư hỏng khiến khoảng 600 thủy thủ mất chỗ ở. Không ít người buộc phải ngủ tạm trên sàn hoặc tại các khu vực sinh hoạt chung.

Hải quân Mỹ sau đó phải điều động khoảng 1.000 tấm đệm cùng hàng nghìn bộ quần áo từ tàu sân bay USS John F. Kennedy đang trong quá trình hoàn thiện để hỗ trợ thủy thủ đoàn.

Đối với chiến hạm được quảng bá là hiện đại nhất thế giới, đây là cú sốc không nhỏ. Bên cạnh vụ cháy, USS Gerald R. Ford còn phải đối mặt với nhiều vấn đề khác.

Theo truyền thông địa phương tại Norfolk, hơn 600 nhà vệ sinh trên tàu gặp trục trặc trong thời gian triển khai.

Với gần 5.000 quân nhân thường xuyên sinh hoạt, sự cố này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng duy trì hoạt động dài ngày.

Nghiêm trọng hơn là những tranh cãi kéo dài liên quan tới các công nghệ cốt lõi của con tàu.

Hệ thống máy phóng điện từ EMALS và hệ thống hãm đà AAG từng nhiều lần bị chỉ trích vì độ tin cậy chưa đạt kỳ vọng. Đây là những công nghệ được phát triển nhằm thay thế hệ thống máy phóng hơi nước truyền thống trên các tàu sân bay lớp Nimitz.

Mặc dù hải quân Mỹ cho biết các vấn đề kỹ thuật đã được cải thiện đáng kể, nhưng việc phải hoạt động liên tục suốt gần 1 năm được cho là đã tạo áp lực rất lớn lên những hệ thống phức tạp này.

Sau khi trở về Norfolk, USS Gerald R. Ford không chỉ cần sửa chữa các hư hại do vụ cháy gây ra mà còn phải trải qua quá trình bảo dưỡng sâu đối với hàng nghìn hệ thống trên tàu.

Các hạng mục cần xử lý gồm khôi phục khu vực sinh hoạt bị hư hỏng, đại tu hệ thống vệ sinh, kiểm tra toàn bộ hệ thống máy phóng điện từ EMALS, hiệu chỉnh hệ thống hãm đà AAG, sửa chữa sàn đáp và xử lý tình trạng ăn mòn thân tàu.

Một số chuyên gia quốc phòng Mỹ nhận định thời gian sửa chữa có thể kéo dài từ 12 đến 24 tháng trước khi chiến hạm này trở lại trạng thái sẵn sàng chiến đấu hoàn toàn.

Nếu điều đó xảy ra, USS Gerald R. Ford - niềm tự hào của hải quân Mỹ - sẽ phải nằm bờ trong thời gian tương đương hoặc thậm chí dài hơn cả một đợt triển khai chiến đấu.

Câu chuyện của USS Gerald R. Ford không chỉ phản ánh những vấn đề của riêng một chiến hạm.

Nó còn cho thấy áp lực ngày càng lớn đối với lực lượng tàu sân bay Mỹ, khi nhu cầu hiện diện quân sự toàn cầu liên tục gia tăng trong khi số lượng tàu sẵn sàng triển khai không phải lúc nào cũng đáp ứng được yêu cầu.

Con tàu trị giá hơn 13 tỷ USD vẫn là chiến hạm hiện đại nhất từng được chế tạo. Tuy nhiên, những sự cố liên tiếp xảy ra trong năm 2026 cho thấy công nghệ tiên tiến không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với độ bền và khả năng duy trì hoạt động lâu dài.

Đó cũng là lý do USS Gerald R. Ford đang trở thành một trong những chương trình vũ khí gây tranh cãi nhất trong lịch sử hải quân Mỹ.