Tây Ban Nha mở cửa với nửa triệu người không giấy tờ

Một bức tranh cổ động ở thị trấn Albacete, Tây Ban Nha, nơi kêu gọi hợp pháp hóa vị thế của người di cư. Ảnh: The Guardian

Chính phủ liên minh do Đảng Xã hội lãnh đạo tại Tây Ban Nha vừa thông qua một sắc lệnh cho phép hợp thức hóa khoảng 500.000 người nhập cư không giấy tờ và người xin tị nạn. Sắc lệnh dự kiến có hiệu lực từ tháng 4 tới, áp dụng đối với những người đang sinh sống tại Tây Ban Nha trong tình trạng cư trú không hợp lệ hoặc đang chờ xử lý hồ sơ tị nạn.

Theo quy định, người nộp đơn phải chứng minh không có tiền án tiền sự và đã cư trú tại Tây Ban Nha ít nhất 5 tháng, hoặc đã nộp đơn xin bảo hộ quốc tế trước ngày 31/12/2025.

Bộ trưởng phụ trách hội nhập, an sinh xã hội và di cư Elma Saiz cho biết, Chính phủ tôn trọng và công nhận những người nhập cư hiện đang ở Tây Ban Nha. Ảnh: Europa Press

Phát biểu sau cuộc họp nội các thường kỳ, Bộ trưởng phụ trách hội nhập, an sinh xã hội và di cư Elma Saiz gọi đây là một “ngày lịch sử”, cho rằng sáng kiến này nhằm “phá bỏ các rào cản quan liêu của quá khứ”.

Bà nhấn mạnh, chương trình được ban hành dưới dạng sắc lệnh hoàng gia, không cần Quốc hội phê chuẩn, và sẽ mang lại lợi ích cho toàn xã hội. Theo bà, Tây Ban Nha đang củng cố “một mô hình di cư dựa trên nhân quyền, hội nhập và chung sống”, đồng thời khẳng định mô hình này “tương thích với tăng trưởng kinh tế và gắn kết xã hội”.

Những năm gần đây, Tây Ban Nha nổi lên như một trường hợp tương đối khác biệt trong cách tiếp cận vấn đề di cư tại châu Âu. Phát biểu trước Quốc hội hồi tháng 10/2024, Thủ tướng Pedro Sánchez cho rằng, đất nước đang đứng trước “ngã rẽ nhân khẩu học”, và cần nhập cư để duy trì đà tăng trưởng kinh tế cũng như hệ thống phúc lợi.

Ông lập luận rằng, trong lịch sử, di cư là động lực phát triển của các quốc gia, trong khi hận thù và bài ngoại lại mang tính phá hoại. Theo ông, vấn đề cốt lõi nằm ở việc quản lý di cư hiệu quả.

Thủ tướng Pedro Sánchez cho biết, Tây Ban Nha cần người nhập cư để lấp đầy khoảng trống lực lượng lao động và đối phó với tình trạng dân số già hóa. Ảnh: RTE

Quyết định của Madrid được Tổ chức Hợp tác Quốc tế về Người nhập cư Không giấy tờ (Picum), có trụ sở tại Brussels hoan nghênh. Đại diện tổ chức này nhận định, biện pháp hợp thức hóa diện rộng cho thấy đây không chỉ là giải pháp khả thi mà còn mang lại hiệu quả thực tế, giúp người nhập cư tiếp cận các quyền cơ bản, ổn định cuộc sống và đóng góp cho xã hội.

Phong trào xã hội “Regularisation Now!” tại Tây Ban Nha cũng ủng hộ, cho rằng bước đi này diễn ra trong bối cảnh quốc tế đang chứng kiến xu hướng siết chặt kiểm soát biên giới và hình sự hóa người nhập cư tại nhiều nơi ở châu Âu.

Ngược lại, quyết định này vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ các đảng đối lập, đặc biệt là Đảng Nhân dân (PP) theo đường lối bảo thủ và đảng cực hữu Vox. Lãnh đạo PP cho rằng, biện pháp này có thể gây áp lực lên dịch vụ công, trong khi Vox đưa ra lập trường cứng rắn hơn, sử dụng các luận điểm chống nhập cư quen thuộc và kêu gọi trục xuất hàng loạt người nhập cư không giấy tờ.

Dân số già hóa là một trong những lý do khiến người nhập cư được chào đón ở Tây Ban Nha. Ảnh: The Guardian

Quyết định được đưa ra khi kinh tế Tây Ban Nha ghi nhận những tín hiệu tích cực. Tỷ lệ thất nghiệp đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, trong khi số người có việc làm đạt mức kỷ lục gần 22,5 triệu. Chính phủ cho rằng, nhu cầu lao động và áp lực già hóa dân số là những yếu tố khiến chính sách mở cửa có kiểm soát trở nên cần thiết.

Ngay cả tại một số quốc gia có lập trường cứng rắn về nhập cư, nhu cầu lao động nước ngoài cũng đang được thừa nhận ở mức độ nhất định. Điều này cho thấy tranh luận về di cư tại châu Âu không chỉ xoay quanh vấn đề an ninh và biên giới, mà còn gắn với bài toán kinh tế, nhân khẩu học và an sinh xã hội trong dài hạn.

Hồng Nhung