Tel Aviv đối mặt bài toán bảo tồn chợ truyền thống khi xây dựng Metro

Dự án xây dựng hệ thống tàu điện ngầm Metro quy mô lớn của Israel đang đặt khu chợ Carmel – một trong những khu chợ truyền thống nổi tiếng và sầm uất nhất thành phố Tel Aviv – trước nguy cơ bị ảnh hưởng nghiêm trọng trong nhiều năm thi công.

Một góc khu chợ truyền thống Carmel nổi tiếng ở Tel Aviv.

Một góc khu chợ truyền thống Carmel nổi tiếng ở Tel Aviv.

Không chỉ gây gián đoạn hoạt động kinh doanh, công trình hạ tầng giao thông này còn làm dấy lên những lo ngại về tương lai của một không gian văn hóa, thương mại lâu đời gắn liền với lịch sử phát triển của thành phố.

Khu vực chợ Carmel sẽ trở thành một trong những địa điểm chịu tác động phức tạp nhất của dự án Metro. Tại phía Nam khu chợ, một nhà ga Metro dự kiến được xây dựng với hai lối vào trên phố Hacarmel. Khu vực này đồng thời được sử dụng làm địa điểm tập kết và cửa ngõ đưa các máy đào hầm TBM vào thi công những tuyến đường hầm chạy về phía Bắc và phía Nam. Quá trình xây dựng sẽ kéo theo hoạt động đào đất quy mô lớn, cùng mật độ xe tải chở bê tông và xe ben vận chuyển vật liệu gia tăng đáng kể.

Trong khi đó, ở phía Đông khu chợ, gần quảng trường Magen David và khuôn viên chợ Bezalel, một nhà ga khác cũng được quy hoạch. Phần lớn chợ Bezalel sẽ phải di dời hoặc tháo dỡ để phục vụ dự án. Như vậy, chợ Carmel trên thực tế sẽ bị bao vây giữa hai khu vực thi công lớn, khiến việc tiếp cận, vận chuyển hàng hóa và duy trì hoạt động kinh doanh trở nên khó khăn.

Tuyến phố King George, nối từ phố Allenby đến phố Beit Lehem, cũng nằm trong diện chịu ảnh hưởng. Theo quy hoạch, khu vực xây dựng nhà ga gần quảng trường Magen David sẽ bị phong tỏa hoàn toàn trong khoảng hai năm. Sau đó, phạm vi công trường có thể được thu hẹp để mở lại tuyến phố, phục vụ giao thông chung hoặc dành riêng cho phương tiện giao thông công cộng.

Phó Thị trưởng Tel Aviv phụ trách giao thông và an toàn đường bộ Meital Lehavi cho biết Israel đã chậm ít nhất 50 năm trong việc phát triển hệ thống Metro, và Tel Aviv sẽ phải gánh chịu phần lớn áp lực trong quá trình triển khai. Khác với nhiều thành phố châu Âu, dự án tại Tel Aviv được thực hiện trong môi trường đô thị đã phát triển dày đặc, trong khi thành phố đồng thời triển khai hai tuyến đường sắt nhẹ cùng nhiều dự án khác như đường dành cho xe đạp và làn đường ưu tiên xe buýt.

Theo bà Lehavi, việc xây dựng một số nhà ga sẽ gây cản trở giao thông, trong khi những công trình khác có thể ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống của người dân và hoạt động của các cơ sở kinh doanh.

Một trong những vấn đề được quan tâm nhất là làm thế nào để duy trì hoạt động của chợ Carmel trong suốt thời gian thi công. Bà Lehavi nhấn mạnh các cửa hàng và quầy hàng tại đây không đơn thuần là bất động sản hay địa điểm buôn bán, mà còn là nguồn sinh kế của nhiều gia đình, thậm chí được truyền qua hai hoặc ba thế hệ.

Theo bà, thách thức không chỉ nằm ở việc đào đường hầm bên dưới khu chợ mà còn là bảo đảm không gian phía trên vẫn duy trì được sức sống. Chợ Carmel phải tiếp tục hoạt động bởi đây là một di sản đô thị có ý nghĩa đối với Tel Aviv và có lịch sử hình thành lâu đời hơn cả thành phố. Bà cảnh báo không thể để tuyến Metro chạy bên dưới vô tình làm mất đi những giá trị tồn tại trên mặt đất

Chính phủ Israel đã công bố kế hoạch dành ít nhất 500 triệu shekel (khoảng 160 triệu USD) hỗ trợ các doanh nghiệp nằm gần những công trường xây dựng Metro trong toàn khu vực đô thị Gush Dan, bao gồm Tel Aviv và các địa phương lân cận. Theo cơ chế đã được phê duyệt, những doanh nghiệp đáp ứng điều kiện có thể được hoàn trả 60% khoản thuế tài sản đô thị (arnona) đối với diện tích tối đa 120 m2, đồng thời nhận thêm các khoản hỗ trợ tài chính được giải ngân theo nhiều đợt trong thời gian thi công.

Tuy nhiên, chính sách này đặt ra những điều kiện khá chặt chẽ. Doanh nghiệp phải nằm trong phạm vi 4,5 m tính từ hàng rào công trường, hoạt động ở tầng trệt, trực tiếp phục vụ khách hàng và có doanh thu hằng năm không vượt quá 13 triệu shekel. Vì vậy, nhiều hộ kinh doanh tại chợ Carmel có thể không đủ điều kiện nhận hỗ trợ, mặc dù vẫn chịu ảnh hưởng đáng kể do bị kẹp giữa hai khu vực thi công.

Bà Lehavi cho rằng chợ Carmel là trường hợp đặc biệt, cần có cơ chế hỗ trợ riêng, thậm chí thành lập một quỹ bồi thường chuyên biệt. Theo bà, vấn đề không chỉ liên quan đến thu nhập của các tiểu thương mà còn là việc bảo tồn một phần di sản của Tel Aviv. Cách thức xử lý đối với khu chợ này có thể trở thành thước đo cho sự thành công hoặc thất bại của dự án Metro trong tương lai.

Một giải pháp được kỳ vọng là tuyến đường sắt nhẹ Purple Line, được bà Lehavi gọi là tuyến kết nối các khu chợ. Tuyến này bắt đầu từ khu vực Bikat Ono và đi qua các chợ Hatikvah, Levinsky và Carmel. Theo bà, đây sẽ là phương tiện quan trọng giúp duy trì lượng khách đến các khu chợ, đặc biệt là chợ Carmel, trong giai đoạn khu vực phải đối mặt với những xáo trộn lớn do thi công.

Chính quyền thành phố cũng đang nghiên cứu các phương án đỗ xe thay thế, đồng thời tìm cách phối hợp chặt chẽ hơn với các tiểu thương để bảo đảm hoạt động kinh doanh không bị gián đoạn hoàn toàn.

Một quán bán đồ ăn Việt Nam tại chợ Carmel ở Tel Aviv.

Một quán bán đồ ăn Việt Nam tại chợ Carmel ở Tel Aviv.

Trong khi đó, chuyên gia quy hoạch đô thị Sharon Band, Chủ tịch Phong trào Merhav về Đô thị học Israel, cho rằng chính quyền địa phương cần triển khai đồng bộ ba nhóm giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp trong suốt thời gian xây dựng các công trình hạ tầng kéo dài.

Thứ nhất là bảo đảm hoạt động hậu cần, bao gồm bố trí địa điểm bốc dỡ hàng hóa, tạo điều kiện cho nhà cung cấp tiếp cận khu chợ và duy trì dịch vụ thu gom rác thải.

Thứ hai là duy trì khả năng tiếp cận của khách hàng thông qua việc tổ chức lại các tuyến đường dành cho người đi bộ, giao thông công cộng và nghiên cứu mô hình giao hàng chung để phục vụ những người gặp khó khăn khi đến chợ trực tiếp.

Thứ ba là tăng cường quảng bá và cung cấp thông tin thường xuyên, chủ động cho người dân về việc khu chợ vẫn mở cửa, cũng như các phương án di chuyển và tiếp cận trong thời gian thi công.

Theo bà Band, chỉ bồi thường thiệt hại sau khi xảy ra là chưa đủ. Hoạt động thương mại cần được quản lý và hỗ trợ chủ động trong toàn bộ quá trình xây dựng, bởi chợ Carmel không chỉ là một trung tâm mua bán mà còn là một hệ sinh thái kinh tế đô thị với sự gắn kết giữa tiểu thương, nhà cung cấp và khách hàng.

Dự án Metro được kỳ vọng sẽ cải thiện đáng kể năng lực giao thông công cộng của Israel trong dài hạn. Tuy nhiên, đối với chợ Carmel, bài toán đặt ra là làm thế nào để thành phố vừa hiện đại hóa hạ tầng giao thông, vừa bảo vệ được những không gian thương mại truyền thống và sinh kế của hàng trăm hộ kinh doanh. Đây cũng là thách thức lớn đối với Tel Aviv trong quá trình chuyển đổi thành một đô thị hiện đại nhưng vẫn gìn giữ được bản sắc lịch sử và văn hóa của mình.

Bài và ảnh: Thanh Bình/Pv TTXVN tại Tel Aviv

Nguồn Tin Tức TTXVN: https://baotintuc.vn/tel-aviv-doi-mat-bai-toan-bao-ton-cho-truyen-thong-khi-xay-dung-metro-post1404285.html