Tên lửa AGM-183A ARRW tốc độ Mach 20, tấn công stand-off, công nghệ boost-glide

Không quân Mỹ vừa chính thức chuyển tên lửa siêu vượt âm AGM-183A Air-launched Rapid Response Weapon (ARRW) từ giai đoạn thử nghiệm sang sản xuất hàng loạt với hợp đồng trị giá 694 triệu USD dành cho Lockheed Martin.

Thỏa thuận được ký ngày 29/9/2026 và công bố cuối tháng 10, đánh dấu sự hồi sinh của một chương trình từng đứng trước nguy cơ bị hủy bỏ.

Tên lửa này sẽ trang bị cho máy bay ném bom chiến lược B-52H Stratofortress và B-1B Lancer, mang lại khả năng tấn công tầm xa, tốc độ cực cao chống lại các mục tiêu được bảo vệ chặt chẽ.

Một chiếc B-52H Stratofortress thuộc Biệt đội Thử nghiệm Bay 419 đang thực hiện các quy trình kiểm tra trước chuyến bay tại Căn cứ Không quân Edwards, California, vào ngày 8/8. Máy bay tiến hành bài thử nghiệm mang treo (captive-carry) tên lửa siêu vượt âm AGM-183A ARRW. Ảnh Không quân Mỹ: Giancarlo Casem

Tên lửa AGM-183A ARRW thuộc loại vũ khí boost-glide (đẩy-lượn) phóng từ trên không. Cơ chế hoạt động bắt đầu khi máy bay mang tên lửa thả nó ở độ cao lớn.

Một động cơ tên lửa đẩy nhiên liệu rắn kích hoạt, tăng tốc hệ thống vượt quá vận tốc Mach 5 (khoảng 6.100 km/h) và đưa lên tầng khí quyển cao.

Sau khi đạt tốc độ và độ cao tối ưu, phần chóp mũi bảo vệ tách ra, giải phóng phương tiện lượn siêu thanh không động cơ. Phương tiện này tiếp tục bay theo quỹ đạo lượn có khả năng cơ động, duy trì tốc độ siêu vượt âm hướng tới mục tiêu.

Khác với tên lửa hành trình siêu thanh dùng động cơ scramjet hút không khí, tên lửa AGM-183A ARRW dựa vào động năng ban đầu từ booster và lực khí động học để duy trì tốc độ, đồng thời có thể điều chỉnh quỹ đạo nhằm né tránh hệ thống phòng không. Công nghệ này kế thừa từ chương trình Tactical Boost Glide của DARPA và Không quân Mỹ.

Nguyên mẫu tên lửa siêu vượt âm AGM-183A ARRW. Ảnh: Breaking Defense.

Về thông số kỹ thuật, các nguồn công khai ước tính tầm bắn khoảng 1.600km (1.000 dặm), cho phép máy bay phóng từ khoảng cách an toàn ngoài tầm nhiều hệ thống phòng thủ của đối phương.

Tốc độ tối đa vượt Mach 5, với một số báo cáo và tuyên bố trước đây đề cập khả năng đạt Mach 15 đến gần Mach 20 trong điều kiện tối ưu, dù con số chính xác vẫn được giữ kín.

Kích thước tổng thể khoảng 6,7 mét chiều dài và trọng lượng khoảng 2,3 đến 3 tấn, phù hợp để treo ngoài cánh B-52 hoặc tích hợp trên B-1B.

Đầu đạn chủ yếu dựa vào động năng va chạm ở tốc độ siêu vượt âm, có thể kết hợp mảnh văng kim loại cứng để tăng hiệu quả sát thương đối với mục tiêu cố định có giá trị cao hoặc nhạy cảm về thời gian. Hệ thống dẫn đường kết hợp quán tính INS và GPS, hỗ trợ cập nhật mục tiêu trong hành trình.

Một quả tên lửa AGM-183A ARRW thật được nhìn thấy dưới cánh của máy bay ném bom B-52 tại Căn cứ Không quân Andersen ở Guam trước một đợt thử nghiệm vào năm 2024. Ảnh: USAF

Lịch sử phát triển của tên lửa AGM-183A ARRW không suôn sẻ. Lockheed Martin nhận hợp đồng thiết kế từ năm 2018.

Các thử nghiệm captive-carry trên B-52 bắt đầu năm 2019, nhưng giai đoạn 2021-2023 chứng kiến nhiều lần thất bại về tách rời, kích hoạt booster và tách chóp mũi, khiến Không quân Mỹ từng quyết định không mua hàng loạt.

Tuy nhiên, các chuyến bay thành công sau đó, bao gồm thử nghiệm toàn diện từ Guam năm 2024 mô phỏng nhiệm vụ thực tế tầm xa, đã thay đổi đánh giá.

Chương trình được hồi sinh với ngân sách mua sắm từ năm tài chính 2026. Hợp đồng sản xuất hiện tại không công bố số lượng cụ thể và lịch giao hàng vì lý do an ninh hoạt động, nhưng Lockheed đã mở rộng nhà máy tại Troy, Alabama để sẵn sàng sản xuất.

Binh sỹ lắp một quả tên lửa AGM-183A ARRW dưới cánh máy bay B-52H trong các thử nghiệm. Ảnh: Giancarlo Casem/USAF/airandspaceforces.com

Về mặt chiến lược, tên lửa AGM-183A ARRW bổ sung khả năng tấn công stand-off (từ khoảng cách an toàn) cho lực lượng ném bom Mỹ, đặc biệt hữu ích trong môi trường chống tiếp cận/chống xâm nhập khu vực (A2/AD - Anti-Access/Area Denial) dày đặc như khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.

Tốc độ và khả năng cơ động giúp rút ngắn thời gian phản ứng, làm giảm hiệu quả của radar và tên lửa phòng không đối phương so với tên lửa đạn đạo hoặc hành trình thông thường.

Tuy nhiên, chi phí đơn vị ước tính từ 15 triệu USD trở lên và việc phụ thuộc vào máy bay ném bom lớn đặt ra câu hỏi về số lượng triển khai thực tế cũng như khả năng sản xuất quy mô lớn trong xung đột kéo dài.

So với tên lửa hành trình siêu thanh HACM nhỏ hơn đang phát triển song song, tên lửa AGM-183A ARRW thiên về nhiệm vụ chiến lược tầm xa hơn.

Ảnh phối cảnh nghệ thuật của tên lửa siêu vượt âm AGM-183A ARRW do Lockheed Martin sản xuất. Ảnh: Lockheed Martin.

Sự kiện này phản ánh nỗ lực của Mỹ trong việc bắt kịp và duy trì lợi thế công nghệ siêu vượt âm trước các đối thủ.

Việc chuyển sang sản xuất cho thấy Không quân Mỹ tin tưởng đủ vào độ tin cậy sau giai đoạn thử nghiệm, dù nhiều chi tiết kỹ thuật và hiệu suất thực chiến vẫn còn hạn chế công bố.

Trong thời gian tới, việc tích hợp đầy đủ trên phi đội B-52 và B-1 cùng các nâng cấp tiềm năng sẽ quyết định mức độ đóng góp thực sự của tên lửa AGM-183A ARRW vào kho vũ khí Mỹ.

(Theo twz.com, af.mil, defensescoop.com, theaviationist.com, militarytimes.com)