Tên lửa đạn đạo chống hạm Khalij Fars đủ khiến tàu sân bay chùn bước?
Thay vì tấn công mục tiêu cố định trên đất liền, Khalij Fars được thiết kế để đánh trúng mục tiêu trên biển, kể cả tàu chiến đang di chuyển.
Theo Tạp chí National Interest, Khalij Fars là tên lửa đạn đạo chống hạm do Iran phát triển, được xem là một trong những bước tiến đáng chú ý trong chương trình tên lửa của Tehran. Hệ thống này được giới thiệu vào đầu thập niên 2010 và được Iran tuyên bố đã đưa vào biên chế.
Về nguồn gốc kỹ thuật, Khalij Fars được phát triển trên nền tảng dòng Fateh-110, một tên lửa đạn đạo tầm ngắn sử dụng nhiên liệu rắn. Việc kế thừa khung thân và động cơ của Fateh-110 giúp Iran rút ngắn quá trình nghiên cứu, đồng thời tận dụng dây chuyền sản xuất sẵn có. Tuy nhiên, điểm khác biệt cốt lõi nằm ở đầu tự dẫn và cấu hình nhiệm vụ, thay vì tấn công mục tiêu cố định trên đất liền, Khalij Fars được thiết kế để đánh trúng mục tiêu trên biển, kể cả tàu chiến đang di chuyển.
Khalij Fars đặt ra thách thức mới cho phòng thủ hải quân hiện đại.
Theo các thông tin công khai, tên lửa Khalij Fars có tầm bắn khoảng 250-300 km, mang đầu đạn nổ mạnh nặng xấp xỉ 650 kg. Sử dụng động cơ nhiên liệu rắn một tầng, Khalij Fars đạt tốc độ siêu thanh trong pha cuối hành trình. Về nguyên lý hoạt động, tên lửa bay theo quỹ đạo đạn đạo ở giai đoạn đầu, sau đó trong pha cuối kích hoạt hệ thống tự dẫn quang điện để tìm, nhận dạng và khóa mục tiêu. Cách tiếp cận này cho phép tên lửa lao xuống mục tiêu từ trên cao với vận tốc lớn, tạo góc tấn công dốc và rút ngắn thời gian phản ứng của hệ thống phòng thủ hạm tàu.
Ngoài ra, một số phân tích kỹ thuật được là do Iran công bố cho thấy, về mặt lý thuyết, đầu tự dẫn quang học có thể phát hiện và bám mục tiêu mặt nước, kể cả mục tiêu đang cơ động. Nếu hệ thống điều khiển quỹ đạo giai đoạn cuối hoạt động hiệu quả, tên lửa có thể điều chỉnh hướng bay để bù trừ chuyển động của tàu. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế phụ thuộc lớn vào điều kiện môi trường như thời tiết, tầm nhìn, ánh sáng và mức độ gây nhiễu điện tử của đối phương. Đây cũng là điểm khiến nhiều chuyên gia bên ngoài Iran thận trọng khi đánh giá khả năng tác chiến thực chiến của hệ thống này.
Khalij Fars là mắt xích quan trọng trong chiến lược của Iran.
Xét về chiến lược, Khalij Fars là mắt xích trong cấu trúc chống tiếp cận/ngăn chặn mà Iran xây dựng dọc bờ biển phía Nam. Với tầm bắn vài trăm km, tên lửa có thể bao phủ phần lớn khu vực Vịnh Ba Tư, tạo ra sức ép đáng kể đối với các nhóm tàu chiến. Khả năng tấn công theo quỹ đạo đạn đạo, thay vì bay bám biển như tên lửa hành trình chống hạm truyền thống, khiến việc đánh chặn trở nên phức tạp hơn về mặt tính toán quỹ đạo và thời gian phản ứng.
Khalij Fars phản ánh nỗ lực của Iran trong việc phát triển một loại vũ khí lai giữa tên lửa đạn đạo và tên lửa chống hạm, kết hợp tầm bắn tương đối xa với khả năng tự dẫn mục tiêu trên biển. Dù còn nhiều tranh luận về mức độ chính xác và hiệu quả khi đối đầu với các hệ thống phòng thủ hiện đại, hệ thống này vẫn được xem là yếu tố răn đe đáng chú ý trong môi trường an ninh tại Vịnh Ba Tư.
