Tên lửa Iran vượt qua 3 lớp phòng thủ tên lửa Patriot của Mỹ

Màn thủng lưới kinh hoàng tại căn cứ Al Dhafra

Những hình ảnh được đăng tải về vụ tấn công vào căn cứ không quân Al Dhafra ở Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) đã gây chấn động giới quân sự quốc tế. 

Căn cứ trọng yếu của Mỹ và đồng minh tưởng chừng được bảo vệ nghiêm ngặt nhất khu vực lại trở thành mục tiêu bị xuyên thủng bởi một quả tên lửa đạn đạo Iran.

Điều đáng nói không chỉ là việc mục tiêu bị đánh trúng, mà là cách thức tên lửa Iran vượt qua hệ thống phòng thủ tên lửa Patriot của Mỹ. 

Đoạn phim ghi nhận lực lượng phòng không tại Al Dhafra đã phóng liên tiếp 3 đợt tên lửa đánh chặn thuộc hệ thống MIM-104 Patriot nhằm vào duy nhất một đầu đạn đang lao xuống. 

Iran phóng tên lửa, tên lửa đạn đạo vài phần nghìn giây trước khi trúng mục tiêu ở Abu Dhabi và các đợt đánh chặn thất bại của Patriot. Ảnh: militarywatchmagazine.com

Mặc dù đã tung ra số lượng đạn phòng không vượt quy chuẩn thông thường, cả 3 quả đạn tên lửa Patriot đều đánh trượt mục tiêu trong không trung, để mặc tên lửa Iran xé toạc tầng không gian phòng thủ và lao thẳng xuống căn cứ.

Sự cố Al Dhafra không phải là hiện tượng đơn lẻ. Trước đó, hình ảnh ghi nhận tại Qatar cho thấy các bệ phóng tên lửa Patriot liên tục phóng đạn bất thành trong những giờ đầu xung đột. 

Tại cảng Fujairah của UAE, thủy thủ đoàn trên một tàu dân sự đi qua Vịnh Oman cũng quay lại cảnh hai tên lửa đạn đạo Iran lọt qua lưới lửa Patriot để đánh trúng các cơ sở dầu mỏ chiến lược.

Chuỗi thất bại liên tiếp này đang đẩy niềm tin vào hệ thống phòng thủ tên lửa Mỹ xuống mức thấp kỷ lục.

Vụ đánh chặn thất bại của tên lửa Patriot trên bầu trời căn cứ không quân Al Udeid (bên trái) và hệ thống Patriot tại Al Udeid ngày 28/2/2026. Ảnh: militarywatchmagazine.com

Bài toán kinh tế bất đối xứng: Tên lửa đánh chặn PAC-3 đắt đỏ đấu tên lửa giá rẻ

Về mặt kỹ thuật, Patriot là hệ thống phòng không tầm cao giai đoạn cuối, trong đó biến thể hiện đại nhất là PAC-3 (Patriot Advanced Capability-3). 

Khác với các thế hệ cũ sử dụng đầu đạn nổ mảnh phân tán, PAC-3 áp dụng công nghệ "Hit-to-Kill" (bắn hạ bằng động năng trực tiếp) nhằm phá hủy hoàn toàn đầu đạn đạn đạo đối phương. 

Quả đạn PAC-3 được trang bị radar chủ động băng tần Ka ở đầu dò, kết hợp hệ thống động cơ điều khiển hướng véc-tơ động năng (ACM) cho phép diễn giải và điều chỉnh quỹ đạo cực kỳ linh hoạt trong những giây cuối.

Tuy nhiên, điểm yếu công nghệ của Patriot lại nằm ở ranh giới chịu tải và bài toán kinh tế. Một quả đạn đánh chặn PAC-3 MSE có giá xuất khẩu lên tới 4-6 triệu USD. 

Các vụ phóng tên lửa của Iran. Ảnh: defencesecurityasia.com

Trong khi đó, các dòng tên lửa đạn đạo tầm ngắn và trung của Iran như Fateh-110, Fateh-313 hay Haj Qasem sử dụng nhiên liệu rắn, có thời gian chuẩn bị phóng cực nhanh, tích hợp đầu đạn tự dẫn cơ động (MaRV) với chi phí sản xuất chỉ dưới 400.000 USD mỗi quả.

Khi đối phương áp dụng chiến thuật tấn công dồn dập hoặc sử dụng đầu đạn cơ động thay đổi quỹ đạo ở giai đoạn cuối, kíp trắc thủ Patriot buộc phải áp dụng quy trình phóng tối thiểu 2 đến 3 quả đạn đánh chặn cho một mục tiêu để gia tăng xác suất trúng đích. 

Chi phí cho một lần đánh chặn một tên lửa Iran khi đó vọt lên tới 18 triệu USD. Sự chênh lệch chi phí gấp hàng chục lần này khiến kho đạn đánh chặn đắt đỏ của Mỹ và các quốc gia Arab nhanh chóng rơi vào tình trạng cạn kiệt, tạo ra áp lực logistics khổng lồ mà không một nền kinh tế nào có thể duy trì lâu dài.

Tên lửa Patriot Mỹ hàng tỷ USD ‘bất lực’ trước tên lửa đạn đạo Iran. Ảnh minh họa: News 19H

"Mắt thần" sụp đổ: Sự mù lòa của mạng lưới radar cảnh báo sớm

Sự thất bại của Patriot không chỉ xuất phát từ bản thân quả đạn đánh chặn, mà còn do toàn bộ mạng lưới cảnh báo sớm tầm xa bị mù đòn trước các cuộc tập kích chính xác.

Patriot không hoạt động độc lập mà phụ thuộc hoàn toàn vào dữ liệu trinh sát, theo dõi và chỉ thị mục tiêu từ tầng radar chiến lược.

Tổn thất nghiêm trọng nhất đối với Mỹ là việc hệ thống radar cảnh báo sớm tầm xa AN/FPS-132 đặt tại Qatar bị hư hại nặng sau đợt tập kích của Iran. 

Với giá trị lên tới 1,1 tỷ USD, AN/FPS-132 là radar quét mảng pha điện tử chủ động (AESA) băng tần UHF cực mạnh, sở hữu công suất phát trên 2,5 MW và bán kính quét vượt đường chân trời - gần 5.000 km. 

Đây là đài radar AN/FPS-132 duy nhất của Mỹ được triển khai ngoài lãnh thổ nội địa, đóng vai trò hạt nhân phát hiện tên lửa đạn đạo ngay từ khi vừa rời bệ phóng.

Song song đó, hai đài radar AN/TPY-2 thuộc hệ thống phòng thủ tầm cao giai đoạn giữa THAAD đặt tại Jordan và UAE cũng ghi nhận hư hại nặng do trúng đạn/tên lửa chính xác.

AN/TPY-2 hoạt động ở băng tần X với độ phân giải cực cao, có nhiệm vụ phân biệt đầu đạn thật với mồi bẫy trong không gian ngoài khí quyển.

Khi các mắt xích radar AN/FPS-132 và AN/TPY-2 bị vô hiệu hóa, thời gian cảnh báo sớm bị rút ngắn đáng kể. Radar AN/MPQ-65 nội bộ của các đại đội Patriot vốn có tầm quét hạn chế và góc mở hẹp không thể một mình đảm nhận việc phát hiện, phân loại và dẫn đường cho tên lửa đánh chặn đối với các mục tiêu bay siêu vượt âm hoặc cơ động phức tạp. 

Sự sụp đổ của hệ thống radar cảnh báo sớm đã tước đi lợi thế về thời gian phản ứng, biến các trận địa Patriot đắt giá thành những mục tiêu bị động và dễ dàng bị khuất phục.

(Theo militarywatchmagazine.com, .chosun.com, defencesecurityasia.com, english.nv.ua)