Tên lửa S-300PMU-2 Iran 'bất khả xâm phạm' hay đã bị Mỹ-Israel 'xóa sổ'?

Bệ phóng tên lửa phòng không (SAM) thuộc hệ thống S-300PMU-2 của Iran. Ảnh: militarywatchmagazine.com

S-300PMU-2, hay còn gọi là Favorit theo tên Nga, là phiên bản nâng cấp đáng kể từ dòng S-300PMU-1, được thiết kế chủ yếu cho xuất khẩu và chính thức hoạt động từ năm 2004.

Iran nhận được một trung đoàn hoàn chỉnh, bao gồm khoảng 16 bệ phóng di động, các radar dẫn đường và quản lý chiến đấu.

Hệ thống này nổi bật nhờ tính cơ động cao, cho phép triển khai nhanh chóng chỉ trong vòng 5 phút từ trạng thái hành quân sang trạng thái chiến đấu, với tốc độ di chuyển trên đường cao tốc lên đến 60 km/h. Điều này giúp các đơn vị Iran dễ dàng thay đổi vị trí để tránh bị phát hiện và tấn công phủ đầu.

Trái tim của hệ thống nằm ở các loại tên lửa dẫn đường 48N6E2, phiên bản chính được trang bị cho Iran. Tên lửa này có tầm bắn tối đa lên đến 200km đối với mục tiêu khí động học như máy bay chiến đấu hoặc tên lửa hành trình, trong khi tầm bắn đối với mục tiêu đạn đạo có thể đạt 40km tùy theo chế độ dẫn đường.

Độ cao tiêu diệt mục tiêu dao động từ mức rất thấp chỉ 10 mét đến tối đa 27km, cho phép hệ thống đối phó hiệu quả với cả máy bay bay thấp lẫn các mối đe dọa ở tầng cao.

Tốc độ tên lửa đạt Mach 6 đến Mach 8.5, thậm chí vượt Mach 9 trong một số tình huống chuyên biệt, giúp chúng dễ dàng đuổi kịp các mục tiêu siêu thanh.

Ảnh: Tatiana Andreeva/RG

Mỗi bệ phóng mang 4 tên lửa trong ống chứa kín, sẵn sàng phóng liên tiếp với khoảng cách ngắn chỉ vài giây.

Hệ thống radar đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao hiệu suất. Radar thu nhận mục tiêu 96L6E cung cấp khả năng quan sát toàn diện ở mọi độ cao, đặc biệt hiệu quả với mục tiêu bay thấp như UAV hoặc tên lửa hành trình, với tầm phát hiện lên đến hàng trăm kilomet.

Radar dẫn đường chiến đấu 30N6E2 cho phép theo dõi đồng thời 36 mục tiêu và hướng dẫn tối đa 72 tên lửa cùng lúc, đảm bảo khả năng chống lại các đợt tấn công bão hòa.

Radar quản lý chiến đấu 64N6E2 hỗ trợ phát hiện mục tiêu xa hơn, tăng cường khả năng phối hợp trong mạng lưới phòng không lớn.

Tất cả các radar này đều được tối ưu hóa chống nhiễu điện tử, giúp hệ thống duy trì hoạt động ổn định trong môi trường tác chiến hiện đại.

S-300PMU-2 không hoạt động độc lập mà tích hợp chặt chẽ vào hệ thống phòng không đa tầng của Iran, kết nối với các radar tầm xa như Rezonans-NE do Nga cung cấp để phát hiện sớm mục tiêu tàng hình hoặc tên lửa hành trình.

Ảnh: Tatiana Andreeva/RG

Hệ thống còn phối hợp với các tổ hợp tầm trung và ngắn như Tor-M1 hoặc các hệ thống nội địa như Bavar-373 và Khordad-15, tạo thành lớp phòng thủ chồng chéo bảo vệ các mục tiêu chiến lược quan trọng như Tehran hay Isfahan.

Khả năng mạng lưới này giúp tăng cường đáng kể xác suất tiêu diệt mục tiêu, với tỷ lệ thành công được đánh giá cao trong các kịch bản thực tế.

Dù đã trải qua một số tổn thất từ các cuộc xung đột gần đây, bằng chứng từ ảnh vệ tinh năm 2026 cho thấy Iran vẫn duy trì và tái triển khai các bệ phóng S-300PMU-2 một cách hiệu quả.

Phiên bản này không chỉ đại diện cho công nghệ Nga tiên tiến mà còn là yếu tố then chốt giúp Iran cân bằng lực lượng trước các đối thủ có ưu thế không quân vượt trội.

Trong tương lai, nếu được bổ sung thêm tên lửa mới hoặc tích hợp sâu hơn với các nền tảng nội địa, S-300PMU-2 sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phòng thủ quốc gia của Iran.

Đào Cảnh