Tên lửa Starship chuẩn bị lần đầu bay vào quỹ đạo cùng 26 vệ tinh Starlink

Chuyến bay của hệ thống tên lửa Starship 13 của SpaceX đã triển khai thành công 20 tên lửa thử nghiệm Starlink V3 ở tầng trên, khởi động lại các tên lửa Raptor trong không gian và hạ cánh xuống Ấn Độ Dương. Tuy nhiên, tên lửa Super Heavy đã hạ cánh với lực va chạm mạnh do quá trình khởi động lại không hoàn toàn, gây ra những thách thức cho khả năng tái sử dụng và các sứ mệnh lên Mặt Trăng. Ảnh: autoevolution

Đưa hệ thống tên lửa Starship vào quỹ đạo: Bài toán kỹ thuật sau 13 lần thử nghiệm

SpaceX dự kiến phóng hệ thống tên lửa Starship trong chuyến bay thử nghiệm thứ 14 sớm nhất ngày 28/9/2026, với cửa sổ phóng kéo dài 75 phút và vẫn phụ thuộc phê duyệt của cơ quan quản lý Mỹ. Đây sẽ là lần đầu tiên tầng trên của Starship được đưa vào quỹ đạo Trái Đất.

Theo kế hoạch, sau khi tách khỏi tầng đẩy Super Heavy, tên lửa Starship sẽ đạt độ cao khoảng 275 km và thực hiện khoảng 6 vòng quanh Trái Đất. Toàn bộ nhiệm vụ dự kiến kéo dài gần 10 giờ, trước khi tàu rời quỹ đạo, tái nhập khí quyển và hạ xuống Thái Bình Dương ở phía tây Chile.

Điểm khó nằm ở chỗ đưa tàu lên không gian và đưa tàu vào quỹ đạo là hai bài toán hoàn toàn khác nhau.

Một phương tiện có thể vượt qua độ cao 100km nhưng vẫn chưa đạt quỹ đạo nếu không có đủ vận tốc theo phương ngang. Khi đó, tàu sẽ đạt độ cao cực đại rồi quay trở lại Trái Đất theo quỹ đạo dưới quỹ đạo. Để duy trì quỹ đạo thấp, Starship phải đạt vận tốc ngang đủ lớn để chuyển động quanh Trái Đất thay vì quay trở lại bề mặt.

Vì vậy, cả 13 chuyến đều được thiết kế theo quỹ đạo dưới quỹ đạo, nhằm kiểm tra từng phần của hệ thống trong điều kiện bay thực tế. SpaceX cho biết cách thiết kế này giúp thu thập dữ liệu mà vẫn duy trì một đường bay an toàn, với phương tiện được định hướng để tự động trở lại khí quyển thay vì duy trì vận tốc cần thiết để vào quỹ đạo.

Trong quá trình thử nghiệm, hệ thống tên lửa Starship từng trải qua những chuyến bay kết thúc bằng việc mất phương tiện, đồng thời từng bước kiểm chứng khả năng điều khiển, tách tầng và tái nhập khí quyển.

Đến tháng 7/2026, trong chuyến bay thử nghiệm thứ 13, hệ thống tên lửa Starship lần đầu triển khai 20 vệ tinh Starlink V3. Tuy nhiên, đây vẫn là chuyến bay dưới quỹ đạo, nên các vệ tinh sau khi hoàn thành nhiệm vụ thử nghiệm đã đi theo quỹ đạo của tàu và tái nhập khí quyển. Tầng trên cũng hoàn thành quá trình tái nhập và hạ xuống Ấn Độ Dương trong trạng thái nguyên vẹn, một kết quả quan trọng đối với việc đánh giá hệ thống bảo vệ nhiệt.

Trong khi đó, tầng đẩy Super Heavy không hoàn thành phần trở về như kế hoạch. SpaceX cho biết một số động cơ không khởi động lại trong lần đốt hạ cánh, khiến tầng đẩy lao xuống Vịnh Mexico với tốc độ cao hơn dự kiến.

Những kết quả này cho thấy chuyến bay thứ 14 không đơn thuần là thử nghiệm tên lửa Starship ở độ cao lớn hơn. Lần đầu tiên, nhiều bài toán phải được hoàn thành trong cùng một nhiệm vụ: phóng, tách tầng, đạt và duy trì quỹ đạo, triển khai tải trọng, rời quỹ đạo rồi tái nhập khí quyển.

Nếu thành công, hệ thống tên lửa Starship sẽ lần đầu chứng minh khả năng thực hiện một chuyến bay quỹ đạo với tải trọng thực tế.

Vì sao chuyến bay thứ 14 mang theo đúng 26 vệ tinh Starlink?

26 vệ tinh Starlink V3 trên chuyến bay thứ 14 không phải giới hạn sức chứa của Starship. Theo tài liệu của SpaceX, hệ thống tên lửa Starship được kỳ vọng có thể đưa khối lượng tải trọng rất lớn lên quỹ đạo thấp Trái Đất, trong đó các vệ tinh Starlink thế hệ mới là một trong những tải trọng chính được thiết kế cho phương tiện này.

Starlink V3 là thế hệ vệ tinh mới, được thiết kế để cung cấp năng lực truyền dữ liệu lớn hơn các thế hệ trước. Đây là những vệ tinh mà SpaceX muốn triển khai bằng hệ thống tên lửa Starship thay vì phụ thuộc vào các tên lửa có sức chở nhỏ hơn.

Điểm đáng chú ý là chuyến bay thứ 14 chỉ mang 26 vệ tinh - con số này phù hợp với một chuyến bay có mục tiêu kép: vừa kiểm chứng khả năng đưa tàu vào quỹ đạo, vừa triển khai tải trọng thực tế.

Khác với 20 vệ tinh được triển khai trong chuyến bay thứ 13, 26 vệ tinh lần này sẽ được đưa vào quỹ đạo Trái Đất và trở thành những vệ tinh Starlink V3 đầu tiên được hệ thống tên lửa Starship triển khai cho hoạt động trên quỹ đạo.

Đáng chú ý, 3 trong số 26 vệ tinh được trang bị camera để quan sát hệ thống bảo vệ nhiệt của Starship sau khi tàu tách khỏi chúng. Những hình ảnh này sẽ cung cấp thêm dữ liệu về tình trạng tấm chắn nhiệt sau khi tàu trải qua môi trường khắc nghiệt của quá trình tái nhập khí quyển.

Như vậy, 26 vệ tinh không chỉ là tải trọng thực tế đầu tiên được tên lửa Starship đưa vào quỹ đạo mà còn là một phần của phép thử kỹ thuật. SpaceX phải chứng minh tàu có thể đưa tải trọng lên quỹ đạo, triển khai chính xác và hoàn thành hành trình trở về Trái Đất.

Nếu đạt các mục tiêu chính, chuyến bay thứ 14 sẽ đánh dấu bước chuyển quan trọng của hệ thống tên lửa Starship: Từ phương tiện thử nghiệm dưới quỹ đạo sang hệ thống có khả năng thực hiện một nhiệm vụ quỹ đạo với tải trọng thực tế.

Tuy nhiên, đây mới là một cột mốc trong quá trình phát triển. Để tên lửa Starship trở thành phương tiện vận tải không gian có thể khai thác thường xuyên, SpaceX vẫn phải tiếp tục giải quyết các bài toán về tái sử dụng nhanh, thu hồi phương tiện và tiếp nhiên liệu trên quỹ đạo.