Tết gõ cửa sớm: Khi cả thị trường cùng kể một câu chuyện đoàn viên

Dù mùa sale cuối năm và Black Friday còn chưa tới, ngành quảng cáo đã bước vào mùa sản xuất chiến dịch Tết từ nhiều tháng trước. Chẳng bao lâu nữa, những thước phim về chuyến xe về quê, mâm cơm đoàn viên và khoảnh khắc sum vầy sẽ lại phủ sóng màn ảnh.

Mùa sale cuối năm còn chưa dứt, Black Friday còn chưa tới, vậy mà ở hậu trường ngành quảng cáo, một mùa khác đã khởi động từ lâu, là mùa Tết. Các thương hiệu không chờ qua năm dương lịch mới tính chuyện Tết.

Họ lên ý tưởng, quay phim, thu âm những ca khúc mùa xuân từ nhiều tháng trước, để kịp phủ sóng ngay khi không khí Tết chớm về. Và theo quy luật nhiều năm, chỉ ít tuần nữa thôi, màn hình của chúng ta sẽ lại ngập tràn những đoạn phim quảng cáo về chuyến xe về quê, về mâm cơm đoàn viên, về khoảnh khắc cả nhà sum vầy bên nồi bánh chưng.

Đằng sau sự ấm áp quen thuộc ấy là một cuộc cạnh tranh ngày càng gắt gao mà người tiêu dùng ít khi nhìn thấy. Và tôi cho rằng, hiểu được cuộc cạnh tranh này không làm Tết bớt đẹp đi, mà ngược lại, giúp mỗi gia đình thưởng thức những câu chuyện Tết một cách tỉnh táo hơn, và quan trọng hơn cả, tiêu tiền cho Tết một cách chủ động hơn.

Một thị trường đông đúc nhưng sự chú ý thì không tăng

Có một con số đáng suy nghĩ. Theo báo cáo mang tên Winning Tết 2027 của YouNet Media, một đơn vị nghiên cứu dữ liệu mạng xã hội, mùa Tết 2026 ghi nhận tới 151 chiến dịch Tết, tăng hơn mười bốn phần trăm so với năm trước, nhưng tổng lượng thảo luận của người dùng trên mạng xã hội lại giảm gần chín phần trăm.

Cần lưu ý đây là dữ liệu từ nền tảng lắng nghe mạng xã hội của một doanh nghiệp tư nhân, mang tính tham khảo chứ không phải số liệu thống kê nhà nước, nhưng xu hướng mà nó phác ra thì rất rõ ràng và đáng tin về mặt logic. Số chiến dịch nhiều hơn, trong khi sự quan tâm của công chúng lại ít đi.

Điều đó nói lên một thực tế của ngành quảng cáo Tết hôm nay. Khi ngày càng nhiều thương hiệu cùng đổ tiền vào một dịp, cùng tranh giành một lượng chú ý hữu hạn, thì mỗi chiến dịch phải hét to hơn, làm cảm động hơn, chi nhiều hơn chỉ để được chú ý ngang bằng năm cũ.

Đây là một cuộc chạy đua mà phần thắng không hẳn thuộc về bên kể chuyện hay nhất, mà đôi khi thuộc về bên có ngân sách lớn nhất để xuất hiện dày đặc nhất. Và toàn bộ chi phí của cuộc đua ấy, suy cho cùng, đều được tính vào giá thành sản phẩm mà người tiêu dùng trả.

Khi ai cũng kể chuyện "về nhà", điều gì còn thật

Thú vị hơn con số là chuyện các thương hiệu đang kể gì. Cũng theo báo cáo nói trên, khi phân loại các sản phẩm âm nhạc Tết nổi bật của mùa 2026 theo thông điệp, hai nhóm lớn nhất là "Khởi đầu mới", chiếm gần bốn mươi phần trăm, và "Về nhà", chiếm hơn một phần tư. Gộp lại, gần hai phần ba các câu chuyện Tết xoay quanh đúng hai vùng cảm xúc ấy, là mong một năm mới tốt đẹp hơn, và khát khao trở về đoàn tụ bên gia đình.

Từ "Vị nhà" của Knorr, "Bước tới Tết mới" của Biti's Hunter, tới "Tết cộng nụ cười" của P/S, các thương hiệu lớn đều đang khai thác chung một mạch nguồn cảm xúc.

Điều này hoàn toàn dễ hiểu, bởi đó là những giá trị thật và thiêng liêng của người Việt. Nhưng chính vì ai cũng chạm vào cùng một mạch cảm xúc, nên một nghịch lý xuất hiện. Khi hàng trăm chiến dịch cùng kể chuyện về nhà, cùng dựng lại cảnh mâm cơm sum họp, cùng gọi tên nỗi nhớ quê, thì bản thân nỗi xúc động ấy dần bị bào mòn vì lặp lại. Người xem bắt đầu thấy quen tới mức chai sạn, và cái khoảnh khắc rưng rưng mà các thương hiệu khao khát tạo ra ngày càng khó đạt. Đó có lẽ là một phần lý do vì sao chiến dịch thì nhiều thêm mà thảo luận lại ít đi.

Ở đây cần phân biệt rạch ròi giữa sự thật và nhận định. Sự thật là các thương hiệu đang dùng cảm xúc gia đình làm chất liệu chủ đạo cho quảng cáo Tết, điều này có dữ liệu. Còn việc đánh giá họ làm vậy là chân thành hay chỉ là công thức, thì tùy từng chiến dịch, và không nên vơ đũa cả nắm.

Có những thương hiệu thật sự đầu tư để kể một câu chuyện tử tế, chạm tới người xem bằng sự thấu cảm. Cũng có những chiến dịch chỉ lắp ghép các mô-típ quen thuộc một cách hời hợt để tranh thủ không khí. Việc của người tiêu dùng không phải là nghi ngờ tất cả, mà là giữ cho mình khả năng cảm nhận được đâu là câu chuyện có hồn, đâu là công thức được tô vẽ.

Cảm xúc là cầu nối, không nên là sợi dây dẫn dắt chi tiêu

Vậy điều này nói gì với túi tiền của mỗi gia đình? Quảng cáo Tết, về bản chất, là việc gắn một sản phẩm vào một cảm xúc đẹp, để khi ta nghĩ tới sự đoàn viên, tới lòng hiếu thảo, tới mong ước cho con cái một cái Tết đủ đầy, thì ta cũng nghĩ tới việc mua một món gì đó.

Cơ chế này không xấu, nó là bản chất của tiếp thị, và trong nhiều trường hợp còn giúp ta bày tỏ tình cảm một cách cụ thể. Một hộp bánh biếu cha mẹ, một bộ quần áo mới cho con, một món quà cho người thân, tất cả đều là những cách yêu thương chính đáng.

Vấn đề chỉ nảy sinh khi cảm xúc được quảng cáo khơi dậy trở thành sợi dây dẫn dắt ta chi tiêu vượt quá khả năng và nhu cầu thật. Khi thông điệp "Tết phải đủ đầy", "cả năm có một lần", "thương con thì không tiếc" được lặp đi lặp lại đủ nhiều, nó có thể biến thành một áp lực vô hình, khiến người ta mua sắm không phải vì cần, mà vì sợ một cái Tết bị xem là thiếu thốn, sợ không bằng người khác, sợ con mình thua bạn kém bè.

Đó là lúc cảm xúc đẹp bị biến thành đòn bẩy, và cái giá phải trả có khi là một tháng Giêng chật vật với những khoản chi đã lỡ.

Người tiêu dùng tỉnh táo là người biết tách bạch tình cảm với sản phẩm. Yêu thương gia đình là thật và vô giá, nhưng không có nghĩa phải được đo bằng số tiền bỏ ra mua sắm. Một cái Tết ấm cúng không đến từ việc mua đúng những món mà quảng cáo gợi ý, mà đến từ sự có mặt, sự quan tâm, và những khoảnh khắc thật bên nhau, những thứ mà không chiến dịch nào bán được.

Thưởng thức cái đẹp, giữ lại sự tỉnh táo

Quảng cáo Tết là một phần đẹp của đời sống, và sẽ thật khô khan nếu đòi hỏi mọi đoạn phim phải trần trụi không cảm xúc. Những câu chuyện về đoàn viên, về khởi đầu mới, khi được kể bằng sự chân thành, vẫn có thể làm ấm lòng người và nhắc ta nhớ về những giá trị quan trọng. Không cần phải chối bỏ chúng. Điều cần làm chỉ là xem chúng như những câu chuyện để thưởng thức, chứ không phải những mệnh lệnh để tuân theo.

Khi cả thị trường cùng đổ về một dịp và cùng kể một mạch chuyện, thì lợi thế thuộc về người tiêu dùng nào hiểu được cuộc chơi. Hiểu rằng mình đang được kể một câu chuyện đẹp, và rằng đằng sau câu chuyện đẹp ấy là một lời mời mua hàng, không làm ta mất đi khả năng rung cảm, mà cho ta thêm quyền chủ động.

Ta vẫn có thể khóc cười cùng một quảng cáo Tết hay, rồi sau đó bình thản quyết định sẽ chi bao nhiêu và cho những gì, dựa trên gia đình mình chứ không dựa trên màn hình. Một cái Tết tỉnh táo trong chi tiêu, hóa ra, lại là một cái Tết an lòng hơn cả.

Mách nhỏ người tiêu dùng cho mùa sắm Tết

Lập danh sách và ngân sách Tết từ sớm, trước khi làn sóng quảng cáo cảm xúc ập tới, để quyết định của bạn dựa trên nhu cầu thật chứ không trên cảm hứng nhất thời.
Khi một quảng cáo khiến bạn rưng rưng rồi muốn mua ngay, hãy cho mình một khoảng lặng và tự hỏi mình đang mua món đồ, hay đang mua lại cảm xúc mà đoạn phim gợi ra.
Nhớ rằng giá trị của Tết không nằm ở việc nhà mình sắm được nhiều hay ít, mà ở không khí sum vầy. Đừng để nỗi sợ "Tết thiếu" dẫn dắt.
So sánh giá và chất lượng với cái đầu tỉnh táo, kể cả với món mua để biếu tặng. Người nhận quý ở tấm lòng, không cân đong ở giá tiền.

Minh Sơn

Nguồn Tiếp thị & Gia đình: https://tiepthigiadinh.vn/tet-go-cua-som-khi-ca-thi-truong-cung-ke-mot-cau-chuyen-doan-vien-d37514.html