Tết ở chung cư

Thế nhưng, trên những không gian cao tầng ở Hà Nội, không ít gia đình đã cùng nhau “tái định nghĩa” truyền thống bằng những sinh hoạt cộng đồng đón Tết đầy ý nghĩa.

Cư dân chung cư Vườn Xuân 71 Nguyễn Chí Thanh gói bánh chưng ăn Tết.

Chạm tay vào Tết

Với nhiều người dân đất Việt, “xuân đương tới nghĩa là xuân đương qua”, chính những ngày tất bật trước Tết mới thực là những ngày đáng nhớ nhất. Thế nhưng, với nhiều gia đình ở chung cư, không khí rộn ràng gói bánh chưng, bó giò, nướng ngô khoai, sên mứt… thường thấy trong Tết xưa lại là điều xa xỉ. Muốn cho con được hiểu về Tết truyền thống, muốn các thành viên gia đình được háo hức, chộn rộn chuẩn bị đón Tết, cư dân nhiều khu chung cư đã cùng nhau nổi lửa nấu bánh chưng.

Đã thành lệ, khi không khí đón năm mới bắt đầu tràn về trên phố phường Hà Nội thì câu chuyện của các cư dân tòa nhà GH5 - Khu đô thị Việt Hưng (phường Việt Hưng) lại hướng về “nồi bánh chưng cộng đồng”. Từ vài năm nay, "đụng" bánh chưng là hoạt động không thể thiếu đối với nhiều người dân nơi đây mỗi khi Tết đến xuân về.

“Ngay sau Tết dương lịch, mọi người đã sớm bàn bạc về số lượng và phân công mua nguyên liệu để đến ngày hẹn là cùng tề tựu gói bánh. Chúng tôi mỗi nhóm một việc, từ rửa lá, chẻ lạt, ngâm gạo, ướp thịt, cho đến gói bánh, canh bếp, dọn dẹp... Bận rộn đấy nhưng vô cùng vui” - chị Tô Thị Dung, một cư dân tòa nhà GH5 chia sẻ.

Ngày thường, áp lực công việc và chăm sóc gia đình, con cái cuốn hết thời gian của mọi người. Giờ đây, bên nồi bánh chưng, những người láng giềng có dịp cùng hàn huyên, chia sẻ. Cánh đàn ông bàn từ chuyện thời sự thế giới cho đến thể thao nước nhà, phụ nữ xoay quanh chuyện chăm sóc gia đình, học hành của con trẻ, mách nhau những địa chỉ mua đồ ăn, làm đẹp uy tín...

Háo hức nhất là lũ trẻ chỉ mong ngóng chờ đến “ngày hội bánh chưng”, đứa hăm hở muốn học thử gói bánh, đứa lăng xăng xin phụ vài việc vặt, có đứa ham hiểu biết hỏi đủ thứ liên quan đến chiếc bánh chưng và chủ đề năm mới... Vui nhất là trong lúc cùng phụ huynh canh nồi bánh chưng, lũ trẻ còn được thưởng thức thịt nướng, ngô khoai nướng bên bếp lửa, được cùng nhau chơi đùa...

Cứ như thế, bài học văn hóa về truyền thống, về Tết đã được trao truyền cho lớp trẻ. Chị Trần Thu Vân ở phường Mễ Trì chia sẻ: “Tôi sinh ra, lớn lên ở Hà Nội nhưng chưa từng được trải nghiệm việc gói bánh chưng. Không muốn con cũng như mình nên tôi rất hào hứng khi một số gia đình trong chung cư rủ nhau gói bánh. Lần đầu tiên nên có người lóng ngóng lắm, bánh chưng gói thành hình chữ nhật, thậm chí còn… méo, nhưng ai cũng cười vui. Xấu đẹp quan trọng gì đâu, thích nhất là vui vẻ, quây quần và con trẻ được thực sự có không khí Tết”.

Và đó cũng chính là lý do để hoạt động cùng gói bánh chưng đón Tết cư dân đã trở thành "phong trào" ở nhiều khu chung cư trên địa bàn Thủ đô, đặc biệt ở những tòa nhà có nhiều gia đình trẻ.

Chị Nguyễn Thu Giang (chung cư Vườn Xuân, 71 phố Nguyễn Chí Thanh) cho hay: “Tòa nhà tôi năm nào cũng tổ chức nấu bánh chưng, từ khoảng 200 - 400 chiếc bánh, nhưng chúng tôi thuê dịch vụ hoàn toàn. Như vậy gia đình nào muốn trải nghiệm thì có thể xuống sân học gói và nấu bánh, gia đình nào năm đó không có điều kiện tham gia thì vẫn có bánh đem về thưởng thức. Tổ chức cùng gói và nấu bánh chưng giúp các cư dân, đặc biệt là các cháu nhỏ, thực sự được hòa mình vào không khí đón Tết cổ truyền của dân tộc”.

Gìn giữ nếp xưa

Nhắc đến truyền thống, nhiều người thường bày tỏ nuối tiếc ngày xưa với nhà ngói, sân gạch, bếp củi, với không khí làng quê xóm giềng thường xuyên qua lại thăm hỏi nhau, để rồi chạnh lòng khi cuộc sống hiện đại tại các chung cư cao tầng, phong tục giản lược đi nhiều, mọi thứ đều đặt dịch vụ, người dân sống ngày càng bận rộn và xa cách. Thế nhưng vài năm trở lại đây, người dân chung cư ngày càng tìm về với truyền thống, mang những nếp sống phù hợp từ làng ra với phố. Cùng nấu bánh chưng là một ví dụ sống động.

Sống ở chung cư hiện đại không đồng nghĩa với mai một truyền thống, mà là có những sự thay đổi cho phù hợp. Chị Triệu Hoa (khu đô thị Việt Hưng, phường Việt Hưng) cho biết: “6 hộ gia đình cùng tầng chung cư nơi tôi sinh sống rất hợp nhau. Chúng tôi thường hay sum họp chuyện trò các dịp cuối tuần. Vào các ngày lễ Tết, các gia đình cũng thường làm cỗ chung, lễ xong sẽ cùng quây quần bên mâm cơm”.

Cách làm cỗ chung của chị Hoa và các hộ gia đình láng giềng rất sáng tạo. Mỗi nhà phụ trách 1 hoặc 2 “món tủ”, làm đủ số lượng để có thể chia 6 bát, đĩa. Vậy là từ thổi xôi, nấu cơm, đến rán nem, luộc gà, trộn nộm hay các món xào, món canh đều được chuẩn bị đầy đủ. Mỗi nhà chỉ làm ít món với số lượng nhiều hơn nên mâm cỗ nhà nào cũng đa dạng món ăn mà các gia đình đều đỡ vất vả.

“Vui nhất là khi nấu xong, cứ nhà này đi bê món sang nhà kia để các nhà cùng bày biện thắp hương. Sau khi hạ cỗ, các ông bố lại í ới gọi nhau đi hóa vàng, các mẹ và các con bày biện sắp mâm ra hành lang chung để cùng ăn. Đêm giao thừa nếu gia đình nào không về quê lại rủ nhau cùng đi xem pháo hoa đón năm mới. Ngày thường nhà ai có việc thì các nhà khác cùng xúm vào đỡ đần. Thực sự thân thiết như anh chị em trong nhà vậy” - chị Hoa chia sẻ.

Tòa CT2B chung cư VOV Mễ Trì được cư dân góp tiền sơn lại chuẩn bị đón Tết.

Khu chung cư mới được hình thành, mỗi tòa nhà hàng chục căn hộ nên nhiều hộ gia đình chưa biết nhau. Có các hoạt động chung, cư dân các tầng có dịp để nhớ mặt gọi tên nhau. Do đó, nhiều chung cư thường xuyên tổ chức các hoạt động hội chợ, trang trí sảnh, hành lang chung theo chủ đề Tết Nguyên đán, Tết Trung thu, liên hoan tất niên, cùng nhau xem và cổ vũ bóng đá mỗi khi có đội tuyển Việt Nam hay U23 thi đấu…

Anh Bùi Mạnh Bằng (chung cư VOV Mễ Trì, phường Đại Mỗ) cho rằng, người xưa có câu “bán anh em xa mua láng giềng gần”, mỗi lần tổ chức các hoạt động là thêm một lần cư dân sống cùng tòa nhà gia tăng sự gần gũi và tình đoàn kết láng giềng. Được biết, chung cư nơi anh Bằng đang sinh sống vẫn thường xuyên tổ chức liên hoan các tầng, liên hoan tòa nhà.

“Có nhiều cách để cùng gắn kết. Nếu có thời gian thì bắc rạp ngay tại sân chung cư để nhiều người có thể tham gia, bận quá thì hẹn nhau ra quán, ít gia đình thì có thể mỗi nhà đóng góp một món cùng ăn chung. Mới đây chúng tôi vừa khuấy động phong trào đóng góp sơn lại tòa nhà chào đón năm mới, sắp tới dự kiến tổ chức gói bánh chưng cho trẻ con được tham gia” - anh Bằng chia sẻ.

Những hoạt động cộng đồng ở các tòa nhà chung cư cho thấy, trong cuộc sống hiện đại, các giá trị văn hóa truyền thống vẫn được tiếp nối theo một cách phù hợp với điều kiện sống mới. Tết ở chung cư không rộn ràng, náo nhiệt như ở làng quê, nhưng có thể mang một sắc thái riêng, hiện đại mà vẫn truyền thống, kết nối mà vẫn riêng tư. Tết không gói gọn, thu nhỏ trong từng căn hộ, mà còn được mở rộng ra không gian chung. tạo nên một cái Tết cộng đồng đầy ý nghĩa.

Hạ Yến