Tết 'xanh': Khi truyền thống song hành cùng phát triển bền vững

Tết Nguyên đán từ lâu được xem là thời khắc của đoàn tụ, dịch chuyển và lễ hội. Nhưng trong nhịp sống hiện đại, khi biến đổi khí hậu và áp lực môi trường trở thành vấn đề toàn cầu, nhiều quốc gia đã và đang điều chỉnh cách thức tổ chức, vận hành các hoạt động dịp Tết Nguyên đán theo hướng bền vững hơn. Từ cao điểm đi lại quy mô kỷ lục tại Trung Quốc đến những mô hình du lịch xanh tại Thái Lan..., một “Tết xanh” đang dần hình thành, không ồn ào khẩu hiệu, mà bằng những thay đổi cụ thể.

Xu hướng "xanh hóa" mùa đoàn tụ

Tại Trung Quốc, Xuân vận - đợt cao điểm đi lại dịp Tết Nguyên đán luôn được coi là cuộc di chuyển lớn nhất hành tinh. Năm 2026, đợt cao điểm này kéo dài 40 ngày, từ 2-2 đến 13-3, với khoảng 9,5 tỷ lượt di chuyển liên vùng. Con số khổng lồ ấy đặt ra bài toán không chỉ về năng lực vận tải mà còn về tác động môi trường.

Trung Quốc lắp đặt hơn 71.000 trạm sạc xe điện góp phần giảm bớt lo ngại khi di chuyển đường dài trong dịp lễ cao điểm. (Ảnh: Xinhua)

Điểm đáng chú ý trong đợt Xuân vận của Trung Quốc năm nay là sự lên ngôi của xe năng lượng mới. Các cơ quan giao thông ước tính khoảng 80% chuyến đi diễn ra trên đường bộ, trong đó tỷ lệ sử dụng xe điện ngày càng tăng. Tính đến cuối năm 2025, Trung Quốc có 43,97 triệu xe năng lượng mới đang lưu hành, với 12,93 triệu xe đăng ký mới chỉ trong một năm. Hơn 71.500 trạm sạc đã được lắp đặt tại các khu dịch vụ cao tốc trên toàn quốc, giúp người dân yên tâm di chuyển đường dài trong dịp lễ.

Không chỉ dừng ở phương tiện cá nhân, hệ thống giao thông công cộng cũng được nâng cấp theo hướng thông minh và hiệu quả hơn. Ngành đường sắt dự kiến phục vụ 540 triệu lượt hành khách, trong khi hàng không dân dụng ước đạt 95 triệu lượt. Bên cạnh đó, các nền tảng dịch vụ trực tuyến “một cửa”, robot tuần tra tại nhà ga, thiết bị bay không người lái kiểm tra đường ray đang định hình cho một mùa Xuân vận được số hóa, tối ưu hóa và giảm thiểu rủi ro gián đoạn.

Ở phía nam Trung Quốc, tỉnh Hải Nam đã triển khai thêm hai phà chuyên dụng sử dụng năng lượng mới, nâng tổng số phà năng lượng sạch lên bốn chiếc, trong bối cảnh dự kiến hơn 4,6 triệu hành khách và hơn 1 triệu phương tiện sẽ đi qua eo biển Quỳnh Châu trong dịp này. Những thay đổi ấy cho thấy, ngay cả trong chiến dịch vận chuyển quy mô lớn nhất năm, yếu tố giảm phát thải và tối ưu năng lượng đã được đặt vào trung tâm.

Trong khi đó, tại thị trấn Pingxi ở phía bắc Đài Loan (Trung Quốc) , ánh sáng đèn lồng vẫn rực rỡ mỗi dịp cuối Tết Nguyên đán. Hàng trăm chiếc đèn lồng được thả lên trời, tạo nên màn trình diễn ngoạn mục và thu hút đông đảo du khách. Nhưng khi ngọn lửa tắt, những chiếc đèn lồng rơi xuống cánh đồng và rừng núi xung quanh, để lại khung dây và rác thải vương vãi khắp nơi. Thậm chí, có những chiếc đèn lồng được tìm thấy đã hơn 5 năm tuổi, nằm lại trong tự nhiên.

Các tình nguyện viên thực hiện công việc dọn dẹp đèn lồng bị mắc kẹt trên cây. Ảnh: REUTERS

Nhận thức được hệ lụy môi trường, các nhóm tình nguyện viên đã tổ chức thu gom đèn lồng đã qua sử dụng, đồng thời dẫn dắt học sinh tham gia như một hoạt động giáo dục thực tế. Chính quyền thành phố Đài Bắc mới cũng tham gia chiến dịch, thu gom hơn 160 kg rác và khoảng 21 bao rác chỉ trong hai tuần lễ hội năm nay. Ngoài ra, việc khuyến khích sử dụng giấy gạo và khung tre - những vật liệu dễ phân hủy sinh học để làm những chiếc đèn lồng lễ hội đã cho thấy nỗ lực điều chỉnh lễ hội theo hướng thân thiện hơn với môi trường.

Ông Lin Kuo-he đang trưng bày những chiếc đèn lồng làm bằng vật liệu thân thiện với môi trường tại cửa hàng của mình. Ảnh: REUTERS

Trải nghiệm du lịch gắn với trách nhiệm sinh thái

Nếu giao thông và lễ hội phản ánh sự thay đổi trong mùa Tết Nguyên đán thì du lịch xanh cho thấy tầm nhìn dài hạn hơn về phát triển bền vững.

Tại Thái Lan, đảo Koh Mak – cách đất liền 38 km và là đảo lớn thứ ba của tỉnh Trat, hiện đang được định hướng trở thành hình mẫu du lịch bền vững. Không chạy theo số lượng, hòn đảo chỉ có khoảng 40 khu nghỉ dưỡng và khách sạn, hướng đến nhóm du khách chất lượng, sẵn sàng tuân thủ “Hiến chương Koh Mak” về du lịch thân thiện môi trường.

Các tình nguyện viên của chương trình Trash Hero tham gia nhặt rác dọc bãi biển của đảo Koh Mak. Ảnh: Corriere

Chính phủ Thái Lan lựa chọn Koh Mak thí điểm chính sách du lịch xanh theo mô hình kinh tế BCG (Sinh học - Tuần hoàn - Xanh). Trên đảo, 90% tài sản do tư nhân sở hữu và vận hành, các cách rừng cao su và dừa hữu cơ được người dân chăm sóc cẩn thận, đồng thời sử dụng các vật dụng thân thiện môi trường, đóng góp cho sự phát triển hệ sinh thái bền vững. Đến KohMak, du khách còn được tham gia các hoạt động như nhuộm vải bằng chất liệu hữu cơ, lớp nấu ăn tại trang trại, đạp xe quanh đảo và trải nghiệm thực phẩm địa phương. Các tổ chức như Trash Hero đã đặt thêm nhiều giỏ rác dọc bãi biển và tổ chức các hoạt động dọn vệ sinh với sự tham gia của cả người dân lẫn du khách. Những nỗ lực này đã giúp Koh Mak được xếp thứ hai trong danh sách những điểm đến xanh tại Hội chợ Du lịch quốc tế Berlin 2023 và nằm trong top 100 điểm đến xanh hàng đầu thế giới do Green Destination Foundation lựa chọn.

Xa hơn về phía nam bán cầu, công viên Territory Wildlife Park của Úc cũng cho thấy một cách tiếp cận khác với du lịch xanh. Công viên phát triển theo hướng bảo tồn động thực vật bản địa, nghiên cứu và giáo dục môi trường, đồng thời tạo trải nghiệm gần gũi thiên nhiên cho du khách. Là thành viên của Hiệp hội Vườn thú và Thủy cung (ZAA), công viên chú trọng phục hồi các loài nguy cấp và xây dựng môi trường sống gần với tự nhiên.

Đặc biệt, công viên Territory Wildlife Park đã thay thế toàn bộ hệ thống dịch vụ xe đưa đón hành khách từ các xe chạy diesel sang xe điện miễn phí, không chỉ giúp du khách di chuyển dễ dàng và có những trải nghiệm êm ái giữa các khu vực mà còn giảm thiểu lượng phương tiện cá nhân cũng như, góp phần giảm khí thải độc hại cho môi trường.

Những chiếc xe điện mới tại công viên Territory Wildlife Park thay thế cho những phương tiện chạy bằng diesel đã hoạt động ở vườn thú từ năm 1989.

Từ những chuyến xe điện trên cao tốc Trung Quốc, những bao rác được thu gom dưới chân núi Pingxi, đến hòn đảo Koh Mak hay công viên hoang dã ở Úc, một điểm chung đang dần rõ nét: sống xanh không còn là xu hướng bên lề, mà đang len vào chính những không gian truyền thống nhất của lễ hội và du lịch. Tết vẫn là đoàn tụ, là ánh sáng đèn lồng, là hành trình trở về, nhưng bên cạnh đó còn là cam kết mạnh mẽ rằng những mùa xuân sau sẽ vẫn còn bầu trời trong, biển xanh và những cánh rừng để gìn giữ.

PHÚ ĐỖ