Thạc sĩ tâm lý nói về nhóm 'Con ghét bố mẹ' với gần 400.000 người theo dõi

Đằng sau từ 'ghét' là gì?

Một nhóm mạng xã hội mang tên “Con ghét bố mẹ” thu hút gần 400.000 người theo dõi, trở thành nơi nhiều người con chia sẻ những tổn thương, mâu thuẫn và bất đồng trong gia đình.

Thạc sĩ tâm lý lâm sàng Hoàng Quốc Lân, thành viên Hội Tâm lý trị liệu Việt Nam, cho rằng không nên vội hiểu từ “ghét” theo nghĩa tuyệt đối. Đằng sau một từ rất mạnh có thể là những cảm xúc chưa được gọi đúng tên và nhu cầu được lắng nghe của trẻ.

Hằng ngày tiếp xúc với các khách hàng, Thạc sĩ Lân từng nghe không ít câu như “cháu ghét mẹ”, “cháu không muốn nói chuyện với bố” hay “cháu chỉ muốn ra khỏi nhà”.

Từ những câu hỏi này, chuyên gia và phụ huynh cần xác định vấn đề cụ thể hơn: Có thể là xung đột nhất thời, khó khăn trong giao tiếp, cảm giác bị kiểm soát, thất vọng, không được tôn trọng hoặc một vấn đề tâm lý cần hỗ trợ.

“Ghét” là từ dễ nói nhất khi một người chưa đủ khả năng gọi tên chính xác cảm xúc của mình. Một đứa trẻ nói “con ghét bố mẹ” chưa chắc có nghĩa là không còn yêu bố mẹ. "Đằng sau đó có thể là thông điệp: Con đang tổn thương nhưng con chưa biết phải nói điều đó như thế nào", Thạc sĩ Lân phân tích.

Theo Thạc sĩ Lân, khi không thể chia sẻ với cha mẹ hoặc những người xung quanh, người con có thể tìm một nơi khác để nói. Mạng xã hội tạo cảm giác an toàn bởi trẻ có thể chia sẻ những điều khó nói mà không phải đối diện trực tiếp, bị mắng, phán xét hoặc quy kết là “vô ơn”.

Thạc sĩ Lân tư vấn cho trẻ vị thành niên. Ảnh: CGCC.

Đặc biệt ở tuổi vị thành niên, nhu cầu thuộc về một nhóm, được công nhận và đồng cảm rất mạnh. Khi gia đình chưa tạo ra không gian đó, trẻ có thể tìm đến một “cộng đồng thay thế”.

“Một không gian tương đối an toàn là nơi giúp trẻ được lắng nghe, gọi tên cảm xúc, nhìn nhận vấn đề đa chiều và tìm được cách giải quyết phù hợp. Ngược lại, không gian đó đáng lo khi chuyển thành nơi kích động thù ghét, cổ vũ trả đũa, cô lập gia đình hoặc khiến một người tin rằng mình không còn lựa chọn nào ngoài đối đầu”, Thạc sĩ Lân nói.

Đừng biến mâu thuẫn thành cuộc đấu tố

Một số phụ huynh vào nhóm "Con ghét bố mẹ" tranh luận, thậm chí công khai chỉ trích hoặc “đấu tố” con có thể xuất phát từ cảm giác tổn thương và nhu cầu được giải thích, được bênh vực.

Tuy nhiên, khi xung đột được đưa lên mạng để phân định ai đúng, ai sai, mục tiêu giải quyết mâu thuẫn dễ bị thay thế bằng một cuộc tranh luận công khai. Việc công khai chuyện riêng tư của con có thể khiến trẻ mất niềm tin và cảm thấy không còn nơi an toàn để chia sẻ.

Cha mẹ có quyền không đồng ý với hành vi hoặc cách diễn đạt của con nhưng phản biện hành vi khác với phủ nhận cảm xúc.

Thạc sĩ Lân cho rằng nuôi con không chỉ là đáp ứng nhu cầu vật chất. Trẻ còn cần được kết nối, lắng nghe, tôn trọng, công nhận cảm xúc và có mức độ tự chủ phù hợp với lứa tuổi.

Khi biết con mình ở nhóm này, cha mẹ có thể bắt đầu bằng một câu đơn giản: “Mẹ thấy con ở trong nhóm này. Mẹ hơi lo và muốn hiểu xem ở đó có điều gì khiến con cảm thấy được đồng cảm?”. Sau đó, phụ huynh hãy lắng nghe trước khi giải thích cho con.

Nhiều gia đình có tâm lý để con có không gian và tôn trọng quyền riêng tư. Ở góc độ tâm lý, Thạc sĩ Lân khẳng định cha mẹ cần căn cứ vào độ tuổi, mức độ trưởng thành và nguy cơ thực tế. Khi trẻ xuất hiện dấu hiệu tự gây tổn thương, bạo lực, xâm hại, người lớn cần can thiệp và tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn.

“Muốn con kể về tổn thương, cha mẹ cần tạo kết nối trước khi xảy ra khủng hoảng, chứ không phải đợi đến khi phát hiện một nhóm trên mạng mới bắt đầu hỏi chuyện con”, chuyên gia nhấn mạnh.

Trẻ không phải lúc nào cũng cần người lớn giải quyết vấn đề thay mình. Nhiều khi, điều trẻ cần chỉ là một người đủ bình tĩnh để ở bên và hiểu điều gì đang xảy ra.