Căn nguyên gây tử vong hàng đầu tại Việt Nam hơn cả ung thư

Thông tin từ Đại hội Tim mạch toàn quốc lần thứ 20 năm 2026 diễn ra từ ngày 2 - 4/10 cho thấy tại Việt Nam, gánh nặng bệnh tim mạch đang ngày càng rõ nét. Đây vẫn là căn nguyên gây tử vong hàng đầu trên thế giới và Việt Nam. 

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), năm 2022 có khoảng 19,8 triệu người tử vong do bệnh tim mạch, tương đương khoảng 32% tổng số ca tử vong toàn cầu; khoảng 85% số tử vong tim mạch là do nhồi máu cơ tim và đột quỵ. 

"Tăng huyết áp, rối loạn lipid máu, đái tháo đường, hút thuốc lá, thừa cân - béo phì, thiếu vận động thể lực, chế độ ăn uống không hợp lý cùng quá trình già hóa dân số đang góp phần làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh", TS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh (Bộ Y tế) cho biết.

Tại Việt Nam có khoảng 200.000 người tử vong mỗi năm do bệnh lý tim mạch, chiếm khoảng 1/3 tổng số ca tử vong, cao hơn số tử vong do ung thư.

Gần 17 triệu người từ 30-79 tuổi ở Việt Nam mắc tăng huyết áp

Theo WHO, ước tính khoảng 16,9 triệu người từ 30-79 tuổi tại Việt Nam mắc tăng huyết áp (2025). Tuy nhiên, chỉ khoảng 51% trong số này được chẩn đoán, 32% được điều trị và khoảng 15% kiểm soát được huyết áp.

Khoảng cách lớn giữa số người mắc bệnh và số người được kiểm soát cho thấy thách thức không chỉ nằm ở năng lực điều trị mà còn ở khả năng phát hiện sớm, tiếp cận y tế và duy trì điều trị lâu dài. 

GS.TS Phạm Mạnh Hùng, Chủ tịch Hội Tim mạch học Việt Nam nhiệm kỳ 2026-2028. Ảnh: T.Phương

Theo GS.TS Phạm Mạnh Hùng, Chủ tịch Hội Tim mạch học Việt Nam, sự gia tăng của những yếu tố nguy cơ từ sớm đang góp phần làm thay đổi độ tuổi mắc bệnh tim mạch. Những trường hợp người trẻ phải nhập viện, can thiệp tim mạch không còn là hiện tượng hiếm gặp.

Điều này đặt ra yêu cầu phải thay đổi cách tiếp cận. "Cuộc chiến chống bệnh tim mạch không thể chỉ diễn ra tại các bệnh viện tuyến cuối", GS Hùng nhấn mạnh.

Theo các chuyên gia, thay vì chỉ tập trung xử lý khi bệnh đã tiến triển và người bệnh phải đến các trung tâm chuyên sâu, công tác phòng chống bệnh tim mạch cần được triển khai ngay tại cộng đồng. Các biện pháp gồm kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu; duy trì cân nặng hợp lý; tăng cường vận động; bỏ thuốc lá; điều chỉnh chế độ ăn uống; đồng thời chủ động khám và phát hiện bệnh ở những người có nguy cơ.

Tăng tỉ lệ kiểm soát tăng huyết áp ở người trưởng thành lên 50%

Hội Tim mạch học Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 nâng tỷ lệ kiểm soát tăng huyết áp ở người 30-79 tuổi lên ít nhất 50%.

"Đây là mục tiêu nhiều thách thức", TS Hà Anh Đức nhận định, đòi hỏi thay đổi thực chất trong phát hiện, điều trị và quản lý tăng huyết áp tại cộng đồng.

GS.TS Phạm Mạnh Hùng cho biết thông điệp được đưa ra là quản lý tăng huyết áp phải bắt đầu từ những việc rất cơ bản: người dân biết chỉ số huyết áp của mình, được phát hiện bệnh sớm, điều trị đúng, tuân thủ điều trị và duy trì kiểm soát lâu dài.

Khi kiểm soát huyết áp hiệu quả, giảm 5 mmHg giúp giảm 13% đột quỵ, giảm 13% suy tim, giảm 8% bệnh tim thiếu máu cục bộ và tử vong do tim mạch giảm 5%. 

Bệnh lý tim mạch đang là căn nguyên gây tử vong hàng đầu trên thế giới và Việt Nam. Tuy nhiên, những thập kỷ vừa qua đã đánh dấu nhiều chuyển biến quan trọng về chất lượng chuyên môn của các y bác sĩ chuyên ngành tim mạch trong chăm sóc và điều trị cho người bệnh. Nhiều kỹ thuật hiện đại trước đây chỉ có nước ngoài nay đã được các thầy thuốc Việt Nam làm chủ và triển khai thường quy.