Thái Lan công bố lộ trình trở thành cường quốc bán dẫn

Thái Lan quyết tâm trở thành cường quốc bán dẫn trong khu vực trong tương lai

Tuần qua, chính phủ nước này đã chính thức công bố một lộ trình dài hơi kéo dài 25 năm (đến năm 2050) nhằm biến Thái Lan thành một trung tâm sản xuất bán dẫn hàng đầu khu vực. Với mục tiêu thu hút hơn 2.500 tỉ baht (tương đương 80 tỉ USD) vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), Bangkok đang thể hiện rõ tham vọng thu hẹp khoảng cách với các đối thủ láng giềng sừng sỏ như Malaysia và Singapore.

Tuy nhiên, giới chuyên gia nhận định rằng, chìa khóa để mở cánh cửa thành công cho kế hoạch khổng lồ này không chỉ nằm ở ưu đãi thuế hay nhà máy, mà nằm ở một thách thức cấp bách hơn: đào tạo được hàng trăm nghìn kỹ sư chất lượng cao để vận hành nền công nghiệp tỉ đô này.

Lộ trình 2.500 tỉ baht: Từ người tiêu dùng thành nhà kiến tạo công nghệ

Chiến lược mới của Thái Lan không phải là những lời hứa suông mà được cụ thể hóa bằng những con số và phân kỳ rõ ràng. Trọng tâm của lộ trình này là phát triển năng lực sản xuất các dòng chip quan trọng như chip nguồn (power chips), cảm biến, quang tử (photonics), chip analog và bán dẫn rời rạc. Đây là một nước đi chiến lược đầy toan tính, bởi các loại chip này đóng vai trò như "xương sống" bổ trợ trực tiếp cho các ngành công nghiệp mũi nhọn hiện có của Thái Lan, đặc biệt là sản xuất ô tô và các trung tâm dữ liệu đang mọc lên như nấm.

Trong giai đoạn đầu tiên từ năm 2026 - 2030, chính phủ Thái Lan sẽ tập trung vào các khâu thuê ngoài như lắp ráp, thử nghiệm bán dẫn, thiết kế chip và chế tạo tấm wafer (wafer fabrication). Ông Narit Therdsteerasukdi, Tổng thư ký Ủy ban Đầu tư (BOI) - cơ quan xúc tiến đầu tư của chính phủ, đã nhấn mạnh tầm nhìn dài hạn của kế hoạch này: "Lộ trình này là cơ chế then chốt để Thái Lan giành được lợi thế cạnh tranh lâu dài, đảm bảo rằng Thái Lan không chỉ là người tiêu dùng công nghệ mà còn là nhà sản xuất và thiết kế công nghệ".

Để hiện thực hóa mục tiêu thu hút 80 tỉ USD vốn FDI, BOI đang lên kế hoạch cung cấp các khoản vay dài hạn với lãi suất ưu đãi nhằm lôi kéo các nhà đầu tư nước ngoài, đặc biệt là những "gã khổng lồ" toàn cầu trong lĩnh vực chip. Bên cạnh đó, chính phủ cũng cam kết phát triển các cụm công nghiệp chuyên biệt với sự đảm bảo tuyệt đối về an ninh năng lượng sạch và nguồn nước, những yếu tố sống còn đối với các nhà máy sản xuất chip vốn tiêu thụ tài nguyên rất lớn.

Bộ Thương mại Thái Lan cũng sẽ chủ động đàm phán các hiệp định thương mại đặc thù về bán dẫn với các quốc gia có nền tảng công nghệ mạnh để thúc đẩy quá trình chuyển giao công nghệ. Bộ Giáo dục Đại học, Khoa học, Nghiên cứu và Đổi mới cũng sẽ nâng cấp Viện nghiên cứu Trung tâm Vi điện tử Thái Lan (TMEC) để làm đầu tàu cho hoạt động R&D.

Bài toán nhân lực 230.000 kỹ sư và cuộc đua khốc liệt với láng giềng

Mặc dù có nền tảng hạ tầng tốt và chính sách ưu đãi hấp dẫn, các nhà phân tích đều đồng tình rằng "gót chân Asin" của Thái Lan hiện nay chính là nguồn nhân lực. Bà Kevalin Wangpichayasuk thuộc Trung tâm Nghiên cứu Kasikorn nhận định: "Thái Lan có cơ sở hạ tầng tốt, nhưng cần tạo ra các chuyên gia và kỹ sư mới để đáp ứng nhu cầu trong lĩnh vực này. Bán dẫn là xu hướng toàn cầu mà Thái Lan không thể bỏ lỡ".

Nhận thức rõ điểm yếu này, chính phủ Thái Lan đã đặt mục tiêu đào tạo 230.000 kỹ sư mới trong suốt 25 năm của lộ trình, thông qua các quan hệ đối tác chiến lược với các trường đại học quốc tế. Đây là điều kiện tiên quyết, bởi nếu không có đội ngũ vận hành tinh hoa, các nhà máy tỉ đô sẽ khó có thể hoạt động hiệu quả.

Thái Lan đang phải chạy đua với thời gian khi các nước láng giềng đã đi trước một bước khá xa. Malaysia, chẳng hạn, đã khởi động Chiến lược Bán dẫn Quốc gia vào năm 2024 với quỹ đầu tư 25 tỉ ringgit (6,1 tỉ USD) để thúc đẩy sản xuất wafer front-end. Singapore cũng đã thành lập Trung tâm Đổi mới và Chuyển giao Bán dẫn Quốc gia vào năm 2023 để hoàn thiện hệ sinh thái chip của mình. Trong khi đó, trước đây Thái Lan chỉ có các chính sách thu hút đầu tư chung chung cho các ngành công nghệ cao mà thiếu đi một quy hoạch tổng thể cho toàn bộ chuỗi cung ứng bán dẫn.

Dù xuất phát chậm hơn, nhưng sự lạc quan vẫn hiện hữu. Ông Wutthinan Jeamsaksiri, nhà nghiên cứu tại TMEC, tin rằng Thái Lan vẫn còn cơ hội lớn để tận dụng sự bùng nổ của ngành công nghiệp này, khi chip đang trở thành linh kiện không thể thiếu trong mọi thiết bị, từ điện thoại, xe điện cho đến vệ tinh.

"Thái Lan có thể đã bắt đầu chậm hơn một chút so với các nước láng giềng, nhưng chúng tôi đã bắt đầu, và tôi nghĩ chúng tôi sẽ không lỡ nhịp xu hướng này", ông Jeamsaksiri khẳng định. Sự chuyển mình mạnh mẽ từ lắp ráp ô tô sang sản xuất "bộ não" điện tử cho thấy Thái Lan đang sẵn sàng cho một kỷ nguyên kinh tế mới, nơi chất xám và công nghệ cao sẽ là động lực tăng trưởng chính.

Bùi Tú