Thái Nguyên bảo đảm an ninh năng lượng cho phát triển

Với tỉnh Thái Nguyên - trung tâm công nghiệp của vùng Trung du và miền núi phía Bắc - an ninh năng lượng giữ vai trò quan trọng.

Biến động thị trường năng lượng

Những năm gần đây, thị trường năng lượng toàn cầu chịu nhiều tác động từ các yếu tố địa chính trị. Căng thẳng tại Trung Đông (khu vực cung cấp hơn 1/3 sản lượng dầu mỏ thế giới) cùng với xung đột tại một số khu vực khác đã làm gia tăng nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng, khiến giá dầu và khí đốt biến động mạnh.

Song song với đó, xu hướng chuyển dịch năng lượng đang diễn ra trên phạm vi toàn cầu. Nhiều quốc gia thúc đẩy phát triển năng lượng tái tạo và giảm dần phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Sự thay đổi này đang làm dịch chuyển cấu trúc thị trường năng lượng, đồng thời đặt ra yêu cầu các quốc gia và địa phương phải chủ động hơn trong bảo đảm nguồn cung và nâng cao khả năng thích ứng trước rủi ro từ bên ngoài.

Tại Việt Nam, quá trình công nghiệp hóa diễn ra nhanh chóng khiến nhu cầu năng lượng tăng mạnh, đặc biệt ở các địa phương có nhiều khu công nghiệp. Thái Nguyên là một trong những địa phương như vậy.

Trung tâm Điều khiển xa (Công ty Điện lực Thái Nguyên) góp phần quan trọng nâng cao độ tin cậy cung cấp điện trên địa bàn tỉnh.

Những năm qua, tỉnh từng bước khẳng định vai trò là trung tâm công nghiệp quan trọng của khu vực phía Bắc. Sự hiện diện của nhiều tập đoàn lớn, đặc biệt là các doanh nghiệp FDI trong lĩnh vực điện tử và công nghệ cao, đã thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ, đồng thời kéo theo nhu cầu tiêu thụ năng lượng tăng nhanh.

Theo số liệu của ngành Công Thương, sản lượng điện thương phẩm trên địa bàn tỉnh hiện đạt khoảng 1,6-1,7 tỷ kWh/năm, trong đó khu vực công nghiệp chiếm gần 80% tổng nhu cầu.

Ông Nguyễn Đình Việt, Phó Trưởng Ban Quản lý các khu công nghiệp tỉnh: Các khu công nghiệp của Thái Nguyên đang thu hút nhiều dự án quy mô lớn, đặc biệt trong lĩnh vực điện tử và công nghiệp công nghệ cao. Đây là những ngành có nhu cầu sử dụng năng lượng lớn và yêu cầu cao về độ ổn định của nguồn điện. Việc bảo đảm hạ tầng năng lượng đồng bộ, cung cấp điện an toàn và liên tục cho các khu công nghiệp có ý nghĩa quan trọng đối với hoạt động sản xuất của doanh nghiệp cũng như thu hút đầu tư của tỉnh.

Theo ông Nguyễn Đình Việt, cùng với việc mở rộng quy mô sản xuất, nhiều doanh nghiệp FDI trên địa bàn tỉnh cũng quan tâm hơn đến các giải pháp sử dụng năng lượng tiết kiệm và thân thiện với môi trường. Một số doanh nghiệp đã lắp đặt hệ thống điện mặt trời áp mái tại nhà xưởng, góp phần giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia và đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Hệ thống điện áp mái năng lượng mặt trời được đầu tư lắp đặt tại Nhà máy TNG Việt Thái (Cụm công nghiệp Sơn Cẩm).

Bên cạnh đó, Ban Quản lý các khu công nghiệp tỉnh phối hợp với ngành điện và các cơ quan chuyên môn tiến hành rà soát nhu cầu phụ tải, bảo đảm hạ tầng điện đáp ứng kịp thời nhu cầu mở rộng sản xuất của các doanh nghiệp. Đây được xem là yếu tố quan trọng giúp Thái Nguyên duy trì sức hấp dẫn trong thu hút đầu tư, đặc biệt đối với các dự án công nghệ cao.

Theo định hướng phát triển năng lượng của tỉnh đến năm 2030, tổng cung năng lượng sơ cấp dự kiến đạt khoảng 4,2 triệu tấn dầu quy đổi, trong khi tổng tiêu thụ năng lượng cuối cùng khoảng 4 MTOE. Tổng công suất các nguồn điện trên địa bàn phấn đấu đạt khoảng 2.514MW. Sản lượng điện tiêu thụ toàn tỉnh được dự báo có thể đạt khoảng 14-16 tỷ kWh vào năm 2030.

Nâng cao năng lực hạ tầng điện

Hiện nay, Thái Nguyên được cấp điện từ 5 trạm biến áp 220kV gồm: Thái Nguyên, Lưu Xá, Phú Bình, Phú Bình 2 và Bắc Kạn, với tổng công suất 2.375MW, cùng 11 tuyến đường dây 220kV dài khoảng 330km. Tỉnh còn nhận bổ sung nguồn điện từ trạm 220kV Sóc Sơn với công suất 3x250MVA, góp phần tăng cường khả năng liên kết và nâng cao độ tin cậy của hệ thống điện khu vực.

Cán bộ, nhân viên Công ty CP Nhiệt điện An Khánh vận hành phòng điều khiển trung tâm Nhà máy nhiệt điện An Khánh I.

Trên địa bàn tỉnh hiện có 7 nhà máy thủy điện nhỏ gồm: Tà Làng, Thượng Ân, Nậm Cắt, Thác Giềng 1, Pác Cáp, Khuổi Thốc và hồ Núi Cốc với tổng công suất 26,49MW. Bên cạnh đó là 2 nhà máy nhiệt điện lớn (Cao Ngạn và An Khánh) có tổng công suất 230MW.

Trước nhu cầu phụ tải ngày càng tăng, hệ thống lưới điện trên địa bàn tỉnh đã được đầu tư nâng cấp trong những năm gần đây. Nhiều trạm biến áp và tuyến đường dây truyền tải được xây dựng mới hoặc cải tạo nhằm nâng cao năng lực cấp điện cho các khu công nghiệp và khu đô thị.

Theo Công ty Điện lực Thái Nguyên, tỷ lệ hộ dân trên địa bàn tỉnh được sử dụng điện lưới quốc gia hiện đạt 99,82%. Đây là yếu tố quan trọng góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế ở khu vực nông thôn.

Ngành Điện chú trọng đầu tư cải tạo, nâng cấp hạ tầng lưới điện trên địa bàn tỉnh để đáp ứng nhu cầu phát triển sản xuất và đời sống sinh hoạt của nhân dân.

Ngành Điện cũng tập trung đầu tư các trạm biến áp 110kV tại những khu vực có tốc độ tăng trưởng phụ tải cao như Sông Công, Phú Bình và Đại Từ. Các công trình này giúp tăng khả năng cấp điện cho khu công nghiệp và khu dân cư.

Ông Nguyễn Phúc Thịnh, Giám đốc Công ty Điện lực Thái Nguyên, cho biết: Chúng tôi thường xuyên phối hợp với Sở Công Thương tiến hành rà soát và nâng cấp hệ thống lưới điện; đồng thời xây dựng các kịch bản vận hành linh hoạt để bảo đảm cung cấp điện an toàn, liên tục cho sản xuất và đời sống sinh hoạt của nhân dân. Thị trường năng lượng thế giới có nhiều biến động, việc chủ động nguồn điện và nâng cao độ tin cậy của hệ thống lưới điện là nhiệm vụ rất quan trọng của Công ty.

Song song với bảo đảm nguồn cung, Thái Nguyên cũng chú trọng các giải pháp sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Theo mục tiêu đề ra, tỷ lệ tiết kiệm năng lượng của tỉnh phấn đấu đạt khoảng 8-10% tổng mức tiêu thụ so với kịch bản phát triển thông thường. Để đạt mục tiêu này, nhiều chương trình đã được triển khai trong các lĩnh vực sản xuất công nghiệp, xây dựng và sinh hoạt dân cư.

Trong khuôn khổ Hội nghị xúc tiến đầu tư tỉnh Thái Nguyên năm 2026, Công ty Điện lực Thái Nguyên tham gia trưng bày, giới thiệu các sản phẩm, giải pháp khoa học - công nghệ tiêu biểu của ngành Điện.

Các doanh nghiệp lớn được khuyến khích thực hiện kiểm toán năng lượng, cải tiến dây chuyền sản xuất và áp dụng các công nghệ tiết kiệm điện. Một số doanh nghiệp đã thay thế thiết bị tiêu thụ điện lớn bằng công nghệ hiện đại nhằm giảm chi phí năng lượng và nâng cao hiệu quả sản xuất.

Hướng tới phát triển bền vững

Theo Sở Công Thương Thái Nguyên, tỉnh đang triển khai nhiều chương trình hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và áp dụng các giải pháp sản xuất xanh.

Ông Phan Bá Trường, Phó Giám đốc Sở Công Thương, cho biết: Việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giúp giảm áp lực cho hệ thống điện, đồng thời góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng xanh và phát triển bền vững. Ngành cũng khuyến khích doanh nghiệp đầu tư các mô hình năng lượng tái tạo nhằm giảm dần sự phụ thuộc vào năng lượng truyền thống.

Nhà máy thủy điện Nặm Cắt 2 (xã Phong Quang) đang được thi công.

Một định hướng quan trọng trong chiến lược phát triển năng lượng của Thái Nguyên là thúc đẩy phát triển các nguồn năng lượng tái tạo và năng lượng sạch. Theo kế hoạch, tỷ lệ năng lượng tái tạo trong tổng cung năng lượng sơ cấp của tỉnh đến năm 2030 phấn đấu đạt khoảng 5-10%.

Trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới còn nhiều biến động, việc chủ động bảo đảm an ninh năng lượng có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển kinh tế, xã hội của Thái Nguyên. Các giải pháp từ đầu tư hạ tầng lưới điện, nâng cao độ tin cậy cung cấp điện đến thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm đang từng bước hình thành hệ thống năng lượng hiện đại và bền vững.

Những nỗ lực này giúp bảo đảm nguồn năng lượng phục vụ sản xuất và đời sống nhân dân, đồng thời tăng khả năng chống chịu của nền kinh tế địa phương trước biến động của thị trường năng lượng toàn cầu.

Trong giai đoạn tới, cùng với quá trình chuyển dịch năng lượng và phát triển kinh tế xanh, việc nâng cao năng lực tự chủ về năng lượng sẽ tiếp tục là yếu tố quan trọng để Thái Nguyên duy trì đà tăng trưởng, củng cố vị thế trung tâm công nghiệp của vùng Trung du và miền núi phía Bắc.

Nhóm P.V