EC kiểm tra IUU lần thứ 5 tại Việt Nam

Đây được xem là đợt đánh giá có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, có thể quyết định khả năng gỡ bỏ cảnh báo “thẻ vàng” đối với thủy sản Việt Nam – vốn đã được EC áp dụng từ năm 2017.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đoàn thanh tra EC bắt đầu làm việc tại Việt Nam từ ngày 9/3. Mục tiêu của đợt kiểm tra lần này là đánh giá kết quả triển khai các khuyến nghị mà EC đưa ra khi cảnh báo “thẻ vàng” đối với thủy sản Việt Nam, đồng thời rà soát việc thực hiện các yêu cầu được nêu trong đợt thanh tra lần thứ 4 diễn ra vào tháng 10/2023.

Đoàn thanh tra của Ủy ban châu Âu (EC) đã bắt đầu đợt kiểm tra lần thứ 5 tại Việt Nam về chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

Trọng tâm của đợt kiểm tra xoay quanh 5 nhóm nội dung chính gồm: hoàn thiện khung pháp lý; quản lý đội tàu cá; theo dõi, kiểm soát và giám sát hoạt động tàu cá; truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác; cũng như công tác thực thi pháp luật và xử lý vi phạm.

Theo kế hoạch, từ ngày 10 đến 14/3, đoàn thanh tra EC sẽ tiến hành kiểm tra thực địa tại một số địa phương, dự kiến gồm TP. Hồ Chí Minh, Khánh Hòa và Đắk Lắk. Tại đây, đoàn sẽ làm việc với Ban Chỉ đạo chống khai thác IUU của địa phương, kiểm tra các cảng biển quốc tế cho tàu nước ngoài cập cảng, công tác kiểm soát nguyên liệu thủy sản nhập khẩu theo Hiệp định về các biện pháp quốc gia có cảng (PSMA), cũng như khảo sát hoạt động tại cảng cá, doanh nghiệp chế biến thủy sản và trung tâm giám sát tàu cá.

Từ ngày 16 đến 17/3, đoàn thanh tra sẽ làm việc kỹ thuật với Cục Thủy sản và Kiểm ngư cùng các đơn vị liên quan về các nội dung quản lý nghề cá. Ngày 18/3, hai bên trao đổi về các kết luận sơ bộ, trước khi EC làm việc với lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường và lãnh đạo Chính phủ vào ngày 19/3 để thông tin kết quả thanh tra ban đầu.

Trước đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã đề nghị các bộ, ngành và địa phương có tàu cá chủ động phối hợp chặt chẽ, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, dữ liệu và tài liệu liên quan theo 5 nhóm khuyến nghị của EC nhằm đảm bảo thống nhất thông tin và số liệu trong quá trình làm việc với đoàn thanh tra.

Đợt thanh tra lần thứ 5 được đánh giá là bước kiểm tra then chốt nhằm ghi nhận những nỗ lực của Việt Nam trong việc cải thiện quản lý nghề cá và ngăn chặn tình trạng khai thác IUU. Kết quả của đợt làm việc này sẽ là cơ sở quan trọng để EC đưa ra các đánh giá tiếp theo về khả năng gỡ bỏ cảnh báo “thẻ vàng”.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hiện cả nước có khoảng 86.000 tàu cá, trong đó hơn 30.000 tàu có chiều dài từ 15m trở lên thuộc diện bắt buộc phải lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS). Đến nay, hơn 98% số tàu thuộc diện này đã hoàn thành việc lắp đặt thiết bị, cho phép cơ quan quản lý theo dõi và giám sát hoạt động khai thác trên biển theo thời gian thực.

Bên cạnh đó, hệ thống cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase) cũng đã được xây dựng và cập nhật thông tin về đăng ký, đăng kiểm và cấp phép khai thác đối với tàu cá trên cả nước, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và minh bạch hóa hoạt động khai thác thủy sản.

Thời gian qua, Thủ tướng Chính phủ nhiều lần yêu cầu các bộ, ngành và địa phương ven biển triển khai quyết liệt các giải pháp chống khai thác IUU, đặc biệt nhấn mạnh trách nhiệm của chính quyền địa phương trong quản lý tàu cá và ngăn chặn tình trạng tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài.

Theo các chuyên gia, việc gỡ bỏ “thẻ vàng” không chỉ mang ý nghĩa tháo gỡ rào cản thương mại đối với xuất khẩu thủy sản mà còn liên quan trực tiếp đến uy tín quốc gia và cam kết của Việt Nam trong bảo vệ nguồn lợi thủy sản, quản lý nghề cá có trách nhiệm và phát triển ngành thủy sản theo hướng bền vững.

Trong bối cảnh đó, đợt kiểm tra lần thứ 5 của EC được xem là cơ hội quan trọng để Việt Nam khẳng định những chuyển biến thực chất trong công tác quản lý nghề cá, qua đó tạo nền tảng cho việc sớm gỡ bỏ cảnh báo “thẻ vàng” và nâng cao vị thế của thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Hồng Hương