Thái Nguyên hóa giải các thách thức trong giảm nghèo bền vững

Các hợp tác xã của Thái Nguyên được hỗ trợ nguồn vốn vay, phát triển sản xuất, tạo điều kiện cho người dân thuộc diện hộ nghèo đến làm việc, có thu nhập ổn định.

Thách thức trong công tác giảm nghèo

Năm 2026, tỷ lệ nghèo đa chiều của Thái Nguyên là 7,67%, tương ứng 32.954 hộ. Trong đó, tỷ lệ hộ nghèo 4,32%, với 18.568 hộ; hộ cận nghèo 3,35%, với 14.386 hộ. Mục tiêu đến cuối năm 2026, tỷ lệ nghèo đa chiều của tỉnh giảm còn dưới 6%, trong đó tỷ lệ hộ nghèo còn 2,82%, hộ cận nghèo còn 3,05%.

Để đạt mục tiêu này, Thái Nguyên đang đối mặt với không ít thách thức khi số thôn, xóm có tỷ lệ hộ nghèo đa chiều còn cao. Tại các địa bàn miền núi, vùng cao, vẫn còn tình trạng một bộ phận người dân trông chờ, ỷ lại vào chính sách hỗ trợ của Nhà nước, không muốn thoát nghèo. Việc nhân rộng các mô hình giảm nghèo hiệu quả còn chậm; các mô hình liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm chưa thực sự bền vững.

Lãnh đạo Liên minh Hợp tác xã tỉnh khảo sát thực tế tại hộ nghèo xã Định Hóa để có phương án hỗ trợ cho bà con thoát nghèo.

Đơn cử như xã Nghĩa Tá, là một trong những địa phương có tỷ lệ hộ nghèo, cận nghèo khá cao. Đầu năm 2026, tỷ lệ hộ nghèo của xã là 25,1%, với 310 hộ nghèo và 145 hộ cận nghèo. Các hộ nghèo, cận nghèo chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số. Năm 2026, xã đặt mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo đa chiều xuống còn 6,04%, tương ứng 110/1.820 hộ.

Để đạt mục tiêu này, Nghĩa Tá phải nỗ lực rất lớn bởi địa phương còn gặp nhiều khó khăn trong phát triển kinh tế, hạ tầng chưa đồng bộ; nhiều thôn, bản còn khó khăn về giao thông, nhà văn hóa... Nguồn nhân lực chất lượng của xã còn thiếu, phần lớn lao động chưa qua đào tạo nghề, khó tiếp cận công nghệ mới trong sản xuất. Trong khi đó, kinh tế hộ gia đình chủ yếu nhỏ lẻ, manh mún, chưa hình thành được chuỗi giá trị.

Khó khăn về hạ tầng nông thôn, nhất là giao thông, cũng là một trong những nguyên nhân khiến công tác giảm nghèo bền vững của Thái Nguyên gặp khó. Những năm qua, tỉnh đã dồn lực cứng hóa các tuyến đường liên tỉnh, xã, thôn, bản. Tuy nhiên, tại nhiều thôn, bản vùng cao, hệ thống giao thông chưa được đầu tư đồng bộ vẫn là trở ngại lớn.

Xã Côn Minh là một ví dụ. Mặc dù là một trong những địa phương tích cực đầu tư cho hệ thống giao thông, nhưng đến nay vẫn còn 45km đường đất, trong tổng số 156km đường giao thông nông thôn của toàn xã; tỷ lệ đường thôn, liên thôn được cứng hóa mới đạt trên 65%.

Theo ông Hà Văn Huấn, Chủ tịch UBND xã Côn Minh, giao thông không thuận lợi là một trong những trở ngại đối với người dân khi muốn phát triển kinh tế, vươn lên thoát nghèo bền vững.

Bên cạnh đó, không ít hộ nghèo, cận nghèo tại các xã miền núi, vùng cao còn thiếu vốn sản xuất, khó thoát nghèo hoặc có nguy cơ tái nghèo. Đây cũng là trở ngại lớn trong công tác giảm nghèo bền vững của tỉnh.

Bà Hoàng Thị Thùy, 44 tuổi, hộ nghèo ở xóm Bảo Linh, xã Định Hóa, chia sẻ: Gia đình tôi có 4 nhân khẩu, thu nhập chủ yếu dựa vào trồng lúa, hoa màu. Tuy nhiên, gia đình đang thiếu vốn đầu tư mua cây, con giống, các loại máy phục vụ sản xuất. Do đó, chúng tôi rất mong được Nhà nước hỗ trợ về vốn, cây, con giống để phát triển kinh tế gia đình, có thu nhập ổn định và vươn lên thoát nghèo bền vững.

Hiện thực hóa các chính sách hỗ trợ

Giảm nghèo bền vững luôn được xác định là nhiệm vụ trọng tâm của tỉnh Thái Nguyên. Để hoàn thành mục tiêu đề ra, tỉnh đã triển khai các cơ chế, chính sách hỗ trợ hộ nghèo, cận nghèo, từng bước đưa chính sách vào thực tiễn cuộc sống.

Trong hỗ trợ giảm nghèo thường xuyên, từ đầu năm đến nay, các cấp, ngành chức năng của tỉnh đã hỗ trợ thẻ bảo hiểm y tế cho trên 24,8 nghìn người thuộc hộ nghèo, hơn 3.800 người thuộc hộ cận nghèo và trên 206,5 nghìn người dân tộc thiểu số sinh sống ở vùng khó khăn, đặc biệt khó khăn.

Doanh số cho vay ưu đãi đối với hộ nghèo, hộ cận nghèo và hộ mới thoát nghèo đạt 133.362 triệu đồng. Tỉnh cũng hỗ trợ tiền điện cho hộ nghèo, hộ cận nghèo và các đối tượng chính sách xã hội với mức 64.200 đồng/hộ/tháng…

Những năm qua, nhiều hộ nghèo, cận nghèo trong tỉnh được hỗ trợ bò sinh sản, tạo sinh kế để thoát nghèo bền vững.

Đáng nói, việc triển khai Chương trình hỗ trợ xóa nhà tạm, nhà dột nát tiếp tục tạo thêm điều kiện để hộ nghèo, cận nghèo ổn định cuộc sống. Thái Nguyên phấn đấu đến năm 2030 hoàn thành xóa nhà tạm, nhà dột nát đối với các hộ đủ điều kiện và có nhu cầu hỗ trợ. Riêng năm 2026, tỉnh hỗ trợ trên 1.700 hộ, phần lớn là hộ nghèo, cận nghèo xây mới, sửa chữa nhà ở.

Cùng với đưa các chính sách vào cuộc sống, để giảm nghèo hiệu quả, bền vững và hoàn thành các chỉ tiêu năm 2026, Thái Nguyên đang tập trung thực hiện các nhiệm vụ trong những tháng cuối năm.

Trong đó, tỉnh đẩy nhanh tiến độ giải ngân nguồn vốn thuộc các Chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG), nhất là Chương trình giảm nghèo bền vững. Đến nay, toàn tỉnh đã giải ngân gần 70% kế hoạch vốn các chương trình MTQG do Thủ tướng giao. Nhiều dự án thuộc Chương trình giảm nghèo bền vững được triển khai, bảo đảm tiến độ đề ra.

Cùng với đó, Thái Nguyên tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo, điều hành của cấp ủy, chính quyền các cấp; phát huy vai trò phối hợp của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức đoàn thể trong thực hiện mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo.

Tỉnh gắn trách nhiệm của người đứng đầu đơn vị, địa phương với mục tiêu giảm nghèo; tập trung các giải pháp tác động trực tiếp đến thu nhập và khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản của hộ nghèo, hộ cận nghèo.

Được sự hỗ trợ của Nhà nước, cuối tháng 9 vừa qua, hộ dân có hoàn cảnh khó khăn của xã Nghĩa Tá đã tháo dỡ nhà tạm để xây dựng ngôi nhà mới khang trang hơn.

Các cơ quan, ban, ngành, đoàn thể được phân công trực tiếp theo dõi, tuyên truyền, tư vấn, giúp đỡ hộ nghèo, hộ cận nghèo phù hợp với thực trạng của từng hộ, từng địa bàn. Đồng thời, tỉnh tổ chức và thực hiện hiệu quả các phong trào thi đua về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; vận động, tiếp nhận, sử dụng hiệu quả Quỹ “Vì người nghèo” các cấp, tạo thêm nguồn lực cho công tác giảm nghèo.

Tỉnh cũng tiếp tục cụ thể hóa các văn bản hướng dẫn của Trung ương, kịp thời sửa đổi, bổ sung trong quá trình thực hiện; tăng cường kiểm tra, hướng dẫn triển khai các mô hình, dự án giảm nghèo và chính sách hỗ trợ, qua đó phát huy hiệu quả nguồn lực đầu tư của các Chương trình MTQG giai đoạn 2026-2030.

Ông Nguyễn Thành Nam, Chi cục trưởng Chi cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn tỉnh, cho hay: Huy động, quản lý và sử dụng có hiệu quả các nguồn vốn được phân bổ theo đúng quy định, lồng ghép với các nguồn vốn khác để thực hiện mục tiêu giảm nghèo cũng là một giải pháp tích cực của tỉnh trong thời gian tới. Đặc biệt là quan tâm đến công tác xã hội hóa, vận động, huy động các đơn vị, doanh nghiệp tham gia giúp đỡ hộ nghèo và các đối tượng xã hội yếu thế; công khai, minh bạch các nguồn vốn, thực hiện theo thứ tự ưu tiên, không dàn trải.

Cùng với nguồn lực, công tác tập huấn, hướng dẫn kỹ năng, nghiệp vụ cho cán bộ làm công tác giảm nghèo các cấp, trong đó chú trọng nội dung của các Chương trình MTQG, cũng được quan tâm.

Ông Hà Tuấn Phương, Bí thư Đảng bộ xã La Hiên, cho rằng: Việc hướng dẫn người dân thực hiện các mô hình, dự án giảm nghèo, bảo đảm đúng quy trình, kỹ thuật, gắn liên kết sản xuất với tiêu thụ sản phẩm sẽ giúp bà con nâng cao thu nhập, ổn định cuộc sống và có cơ hội thoát nghèo bền vững.

Nhằm hiện thực hóa mục tiêu giảm nghèo bền vững, tỉnh tiếp tục thực hiện tốt công tác rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo năm 2026; xây dựng đội ngũ rà soát viên có chất lượng, bảo đảm kết quả chính xác, phản ánh đúng thực trạng tại địa phương. Qua đó, làm rõ nguyên nhân dẫn đến nghèo của từng hộ, phân loại hộ nghèo, cận nghèo để có giải pháp hỗ trợ phù hợp, hiệu quả.

Song song với đó, tăng cường phối hợp giữa các ngành, các cấp; chủ động chỉ đạo, triển khai, hướng dẫn các nội dung theo chức năng, nhiệm vụ của từng đơn vị. Công tác kiểm tra, giám sát, đánh giá việc tổ chức thực hiện được duy trì thường xuyên nhằm kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc.

Tỉnh cũng chú trọng phát hiện, ngăn chặn kịp thời các biểu hiện tiêu cực, lãng phí; xử lý nghiêm những vi phạm liên quan đến việc thực hiện chương trình, chính sách hỗ trợ giảm nghèo. Đồng thời, kịp thời biểu dương, khen thưởng những tập thể, cá nhân có thành tích trong công tác giảm nghèo.

Với việc tập trung tháo gỡ những điểm nghẽn về hạ tầng, vốn, sinh kế, nguồn nhân lực và tổ chức thực hiện chính sách, Thái Nguyên đang từng bước chuyển trọng tâm giảm nghèo từ hỗ trợ đơn thuần sang tạo sinh kế, nâng cao khả năng tự vươn lên của người dân. Đây là cơ sở để tỉnh thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững, hạn chế tái nghèo và cải thiện đời sống người dân miền núi, vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số trong những năm tới.