ThaiBev 'việt vị' với tham vọng trở thành thế lực F&B ở Việt Nam

Thị trường Việt Nam kéo lùi kết quả kinh doanh của ThaiBev

Theo báo cáo tài chính năm 2025 (niên độ tháng 10-2024 đến tháng 9-2025), doanh thu hợp nhất của Thai Beverage Public Company Limited (ThaiBev) đạt 336.841 triệu baht, giảm 7.200 triệu baht so với cùng kỳ. Riêng thị trường Việt Nam ghi nhận mức sụt giảm từ 60.039 triệu baht xuống còn 51.780 triệu baht, tức giảm 8.260 triệu baht - tương đương gần 7.000 tỉ đồng khi quy đổi. ThaiBev cho biết nguyên nhân chủ yếu đến từ sự mất giá của đồng Việt Nam so với đồng baht, khiến doanh thu quy đổi chịu tác động bất lợi.

Doanh thu và tài sản của ThaiBev. Đồ họa: MT.

Những con số này xuất hiện gần tám năm sau thời điểm ThaiBev thực hiện bước đi được xem là quyết định nhất tại thị trường Việt Nam. Tháng 12-2017, thông qua Vietnam Beverage, tập đoàn của tỉ phú Charoen Sirivadhanabhakdi chi khoảng 110.000 tỉ đồng để mua 53,59% cổ phần của Công ty Bia Rượu Nước giải khát Sài Gòn (SABECO) trong phiên đấu giá vốn nhà nước. Đây không chỉ là thương vụ M&A lớn nhất lịch sử ngành đồ uống Việt Nam, mà còn đánh dấu lần đầu tiên ThaiBev nắm quyền kiểm soát trực tiếp một doanh nghiệp đầu ngành tại thị trường gần 100 triệu dân.

Ở thời điểm đó, SABECO được xem là “cửa ngõ” để ThaiBev hiện thực hóa tham vọng xây dựng một trụ cột F&B tại Việt Nam. Doanh nghiệp bia này sở hữu thị phần áp đảo, hệ thống nhà máy phủ khắp cả nước và mạng lưới phân phối sâu tới kênh truyền thống - những yếu tố mà ThaiBev có thể tích hợp vào chiến lược khu vực. SABECO từ đó được hợp nhất vào báo cáo tài chính, trở thành nguồn đóng góp doanh thu và lợi nhuận lớn nhất của ThaiBev tại Việt Nam.

Ván cược không như mong đợi

Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại, bức tranh đã khác so với những kỳ vọng ban đầu khi ThaiBev đặt cược lớn vào SABECO. Trong năm tài chính 2025, mảng bia của tập đoàn ghi nhận doanh thu giảm 2,5% so với cùng kỳ, dù tổng sản lượng tiêu thụ vẫn tăng. Lợi nhuận của riêng SEBECO đạt 5.061 triệu baht, giảm 522 triệu baht so với năm trước. Các yếu tố như tiêu dùng nội địa yếu, tác động của Nghị định 100 và 168, cùng biến động tỷ giá đã khiến kết quả kinh doanh tại Việt Nam khi quy đổi sang đồng baht kém tích cực hơn.

Những con số này tạo nên sự tương phản rõ rệt với kỳ vọng mà ThaiBev từng công bố khi bước vào thương vụ Sabeco cuối năm 2017. Trong văn bản gửi Sở Giao dịch Chứng khoán Singapore (SGX) - nơi doanh nghiệp niêm yết - trước phiên đấu giá, ThaiBev cho biết tập đoàn và Vietnam Beverage đã xem xét kỹ “lịch sử lợi nhuận, tình hình tài chính và kinh nghiệm quản trị” của Sabeco, đồng thời đánh giá cao “tiềm năng tăng trưởng trong tương lai và triển vọng của thị trường đồ uống có cồn tại Việt Nam”. Sabeco khi đó được mô tả là doanh nghiệp bia hơn 140 năm tuổi vào thời điểm đó, sở hữu các thương hiệu như Saigon và 333, nắm thị phần lớn nhất tại Việt Nam và nằm trong nhóm các công ty bia hàng đầu ở ASEAN.

Sabeco - khoản đầu tư "bom tấn" một thời của doanh nghiệp Thái Lan. Ảnh: Sabeco.

Việt Nam được ThaiBev nhìn nhận là thị trường bia hấp dẫn. Đây là thị trường bia lớn nhất ASEAN, đứng thứ ba châu Á sau Trung Quốc và Nhật Bản. Thương vụ mua lại Sabeco được kỳ vọng sẽ giúp tập đoàn “ngay lập tức tiếp cận mạng lưới phân phối nội địa rộng khắp”, đồng thời đa dạng hóa thị trường theo địa lý và tạo hiện diện tại một nền kinh tế có dân số trẻ và tốc độ tăng trưởng cao ở Đông Nam Á. ThaiBev không giấu diếm tham vọng là doanh nghiệp đồ uống lớn nhất khu vực Đông Nam Á. Khoản đầu tư này cũng được đặt trong tầm nhìn chiến lược của ThaiBev giai đoạn đến năm 2020, với mục tiêu mở rộng mạnh mẽ ra ngoài thị trường Thái Lan.

Gần tám năm sau, thị trường Việt Nam vẫn là một mảnh ghép quan trọng trong hệ sinh thái của ThaiBev, nhưng đóng góp tăng trưởng không còn đi theo quỹ đạo mà tập đoàn từng kỳ vọng. Trong báo cáo năm 2025, ThaiBev thừa nhận điều kiện kinh tế tại Việt Nam nhìn chung đã cải thiện, nhờ đầu tư công được thúc đẩy, tiêu dùng hộ gia đình tăng lên và xuất khẩu khởi sắc hơn. Dẫu vậy, ngành đồ uống tại đây vẫn đối mặt với nhiều bất định, xuất phát từ các yếu tố như căng thẳng thương mại và tính khó lường của các mức thuế nhập khẩu từ Mỹ. Ngành đồ uống có cồn của Việt Nam còn bị kìm hãm bởi tiêu dùng nội địa yếu và các biện pháp quản lý theo Nghị định 100 và Nghị định 168, qua đó hạn chế dư địa tăng trưởng của toàn ngành.

"Riêng mảng kinh doanh bia của ThaiBev ghi nhận doanh thu giảm 2,5% so với cùng kỳ, còn 123.222 triệu baht trong năm tài chính 2025, dù tổng sản lượng tiêu thụ tăng 3,1%. Kết quả này chủ yếu chịu tác động từ việc đồng Việt Nam mất giá so với đồng baht, phần nào được bù đắp nhờ sự phục hồi ổn định tại thị trường Thái Lan", ông Thapana Sirivadhanabhakdi, CEO ThaiBev lý giải trong lời gửi cổ đông.

Tham vọng và câu trả lời còn bỏ ngỏ

Song song với SABECO, ThaiBev theo đuổi một trụ cột khác trong ngành đồ uống - thực phẩm tại Việt Nam là sữa. Thông qua Fraser & Neave (F&N), tập đoàn này đã hiện diện tại Vinamilk – doanh nghiệp sữa lớn và lâu đời bậc nhất thị trường – với vai trò cổ đông lớn từ nhiều năm trước. Trong suốt giai đoạn này, F&N nhiều lần đăng ký mua cổ phiếu Vinamilk qua hình thức khớp lệnh nhằm nâng tỷ lệ sở hữu, song các giao dịch không phải lúc nào cũng hoàn tất do điều kiện thị trường không thuận lợi. Đến cuối năm 2025, F&N hoàn tất giao dịch mua thêm khoảng 96 triệu cổ phiếu Vinamilk từ Platinum Victory, đưa tổng tỷ lệ sở hữu của nhóm lên 24,99%.

Diễn biến mới nhất xuất hiện khi Platinum Victory, theo thông báo ngày 22-1, đăng ký bán thêm 125,76 triệu cổ phiếu Vinamilk trong giai đoạn 28-1 đến 26-2, thông qua thỏa thuận hoặc khớp lệnh. Động thái này làm thay đổi cục diện cổ đông và tạo dư địa để đế chế của tỉ phú Charoen Sirivadhanabhakdi - thông qua F&N - cân nhắc củng cố vị thế tại Vinamilk. Tuy nhiên, bất kỳ bước đi nào nhằm gia tăng tỷ lệ sở hữu vượt ngưỡng hiện tại đều sẽ phải đi kèm chào mua công khai và tuân thủ các quy định chặt chẽ của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.

Vinamilk - một trong những khoản đầu tư của ThaiBev tại Việt Nam. Ảnh: Vi Nam

Trong khi đó, bối cảnh ngành sữa đã khác xa giai đoạn tăng trưởng nhanh trước đây. Sau hơn hai thập kỷ mở rộng, dư địa tăng trưởng của toàn ngành đang thu hẹp. Vinamilk vẫn giữ vị thế dẫn đầu về thị phần và mạng lưới phân phối, nhưng sức ép cạnh tranh ngày càng lớn từ các đối thủ trong và ngoài nước. TH True Milk mở rộng nhanh ở phân khúc sữa tươi và sản phẩm “tự nhiên”, trong khi các doanh nghiệp ngoại tiếp tục chiếm ưu thế ở các dòng sữa công thức và sản phẩm dinh dưỡng giá trị cao. Cạnh tranh không còn xoay quanh giá hay sản lượng, mà dịch chuyển sang thương hiệu, đổi mới sản phẩm, truy xuất nguồn gốc và khả năng kiểm soát vùng nguyên liệu. Trong bối cảnh tiêu dùng tăng trưởng chậm lại và chi phí đầu vào biến động, biên lợi nhuận toàn ngành chịu sức ép rõ rệt, buộc doanh nghiệp phải chấp nhận đầu tư dài hạn để giữ vị thế.

Ở mảng bia, ThaiBev vẫn kiên trì chiến lược củng cố nền tảng. Trong năm qua, tập đoàn đã hoàn tất việc hợp nhất Công ty Cổ phần Tập đoàn Bia Sài Gòn Bình Tây (SABIBECO), nâng tỷ lệ sở hữu lên 65,9%. Bước đi này giúp bổ sung thương hiệu Sagota vào danh mục sản phẩm và tăng cường năng lực sản xuất bia lon. ThaiBev kỳ vọng qua đó sẽ tiếp tục củng cố vị thế dẫn đầu của SABECO với tư cách là nhà sản xuất bia lớn nhất Việt Nam. ThaiBev đang tích cực làm mới danh mục sản phẩm, như việc làm mới Bia Lạc Việt hay giới thiệu định dạng Bia Saigon Chill 250ml để người tiêu dùng dễ tiếp cận hơn và mức giá phù hợp hơn.

Điểm sáng hiếm hoi là lợi nhuận ròng mảng bia vẫn tăng trưởng 24,6%, đạt 6.503 triệu baht. Kết quả này nhờ vào việc quản lý chuỗi cung ứng hiệu quả giúp giảm chi phí nguyên liệu thô và cải thiện hiệu suất sản xuất tại các nhà máy, bao gồm cả Việt Nam.

Trong thư gửi cổ đông kèm báo cáo kết quả kinh doanh năm 2025, ông Charoen Sirivadhanabhakdi, Chủ tịch HĐQT ThaiBev, cho biết tập đoàn sẽ tiếp tục đẩy mạnh mở rộng hiện diện ra thị trường quốc tế, song song với việc củng cố vị thế tại Thái Lan. Mục tiêu dài hạn mà ThaiBev theo đuổi vẫn là trở thành doanh nghiệp dẫn đầu khu vực ASEAN trong lĩnh vực đồ uống và thực phẩm. Tuy nhiên, những gì đang diễn ra tại Việt Nam cho thấy con đường hiện thực hóa tham vọng đó vẫn còn nhiều khúc quanh, với không ít câu hỏi chưa có lời đáp rõ ràng.

Hoàng Minh