Thẩm phán liên bang Mỹ bác bỏ lệnh cấm cấp visa nhập cư từ 75 quốc gia của chính quyền Tổng thống Trump

Vào tháng 1 vừa qua, Bộ Ngoại giao Mỹ đã quyết định tạm dừng cấp visa nhập cư cho công dân từ gần 40% các quốc gia trên toàn thế giới. Danh sách này bao gồm nhiều nước như Brazil, Colombia, Ai Cập, Haiti, Somalia và Nga. Động thái này được cơ quan chức năng giải thích là nhằm ngăn chặn sự xâm nhập của những người nhập cư có nguy cơ chiếm đoạt phúc lợi và các khoản trợ cấp xã hội của nước Mỹ.

Tuy nhiên, Thẩm phán Jeannette Vargas tại Tòa án cấp quận liên bang ở Manhattan đã bác bỏ hoàn toàn lập luận cốt lõi của Bộ Ngoại giao.

Bà ra phán quyết hủy bỏ mọi trường hợp bị từ chối cấp visa nếu chỉ dựa duy nhất vào chính sách này. Theo quy định của pháp luật Mỹ, một nhân viên lãnh sự chỉ được phép từ chối visa với lý do người nộp đơn có khả năng trở thành "gánh nặng xã hội" sau khi đã xem xét toàn diện các yếu tố cá nhân.

Cụ thể, nhân viên phải đánh giá tình hình tài chính, độ tuổi, sức khỏe, kỹ năng nghề nghiệp và hoàn cảnh gia đình của từng người.

Thẩm phán Vargas chỉ ra rằng trên thực tế, các nhân viên Mỹ đã nhận lệnh từ chối visa đơn thuần dựa trên quốc gia xuất xứ của người nộp đơn, kể cả khi họ hoàn toàn có khả năng tự chủ tài chính.

Lệnh cấm này đã làm đình trệ quá trình cấp visa thường trú cho những người muốn đến Mỹ để đoàn tụ gia đình hoặc làm việc. Tuy nhiên, chính sách này không áp dụng đối với các loại visa không định cư như visa du lịch hay visa du học.

Hồ sơ cũng tiết lộ nội dung một bức điện thư do Ngoại trưởng Marco Rubio gửi đến tất cả các cơ quan ngoại giao và lãnh sự. Bức thư này chỉ đạo các nhân viên phải từ chối cấp visa ngay cả khi người nộp đơn cung cấp được bằng chứng bổ sung cho thấy họ không phải là gánh nặng xã hội.

Thẩm phán Vargas nhấn mạnh rằng kết quả đã được định đoạt từ trước, khiến việc xin visa chắc chắn bị từ chối. Phán quyết khẳng định chính sách này đi ngược lại đạo luật năm 1965 về việc cấm phân biệt đối xử dựa trên quốc tịch trong quá trình cấp visa.

Đồng thời, nó cũng vi phạm quy định tước bỏ quyền can thiệp của Ngoại trưởng vào cách các nhân viên lãnh sự quyết định từng hồ sơ cá biệt. Các trường hợp bị từ chối visa vì những lý do pháp lý hợp lệ khác vẫn được giữ nguyên.

Danh sách 75 quốc gia bị ảnh hưởng chủ yếu nằm ngoài khu vực châu Âu, trải dài từ vùng Caribe, châu Phi cận Sahara, khu vực Balkan, Trung Đông, Trung Á đến Đông Nam Á. Trong đó có cả những đối tác của Mỹ như Jordan, Ai Cập và Georgia. Bộ Ngoại giao Mỹ đã lập danh sách này dựa trên dữ liệu từ Hội đồng Cố vấn Kinh tế, nhắm vào những quốc gia có hơn 30% hộ gia đình nhập cư đang nhận một hình thức hỗ trợ công cộng.

Vụ kiện được khởi xướng bởi nhiều nguyên đơn, bao gồm sáu công dân Mỹ bị cản trở việc bảo lãnh người thân từ Ghana, Jamaica, Guatemala và Ethiopia. Ngoài ra, năm công dân Colombia nộp đơn xin visa diện việc làm cũng tham gia vụ kiện, trong đó có một người nhận được thông báo từ chối trực tiếp trích dẫn chính sách này.

Chính quyền Mỹ chỉ giành được một điểm thắng nhỏ khi thẩm phán đồng ý rằng chính sách này không thuộc loại quy định chính thức bắt buộc phải lấy ý kiến công chúng trước khi thi hành.

Đội ngũ pháp lý của chính phủ đã viện dẫn phán quyết của Tòa án Tối cao năm 2018 ủng hộ lệnh cấm đi lại của ông Trump. Tuy nhiên, Thẩm phán Vargas giải thích rằng vụ việc năm 2018 liên quan đến quyền quyết định ai được nhập cảnh của tổng thống, trong khi vụ án hiện tại xoay quanh vấn đề liệu visa có được cấp ngay từ đầu hay không.

Thẩm phán đã cho hai bên thời hạn đến ngày 11/9 để đề xuất hướng giải quyết phần còn lại của vụ án, và chính phủ Mỹ có quyền kháng cáo phán quyết này.