Tham vấn mô hình Quỹ thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả

Ngày 18/9/2026, tại TP. Hồ Chí Minh, Cục Năng lượng - Dầu khí (Bộ Công Thương) phối hợp với Dự án Hỗ trợ Kỹ thuật Chuyển dịch Năng lượng Bền vững Việt Nam - EU tổ chức Hội nghị tham vấn Quỹ Thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.

Hội nghị có sự tham dự của đại diện Văn phòng Chính phủ, các Bộ, ngành, Sở Công Thương các tỉnh, thành phố; các tập đoàn, tổng công ty trong lĩnh vực năng lượng; trung tâm tiết kiệm năng lượng, khuyến công và tư vấn phát triển công nghiệp; tổ chức tài chính, ngân hàng và cộng đồng doanh nghiệp.

Phát biểu tại hội nghị, ông Đặng Hải Dũng, Phó Cục trưởng Cục Năng lượng - Dầu khí, cho biết Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả (VNEEP) đã được triển khai rộng khắp trên cả nước, góp phần nâng cao nhận thức, tăng cường năng lực và thúc đẩy áp dụng các giải pháp sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả trong nhiều ngành, lĩnh vực.

Ông Đặng Hải Dũng, Phó Cục trưởng Cục Năng lượng - Dầu khí phát biểu tại sự kiện.

Theo ông Đặng Hải Dũng, thực tiễn triển khai VNEEP cho thấy tiết kiệm năng lượng không chỉ góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia mà còn mang lại lợi ích trực tiếp cho doanh nghiệp thông qua giảm chi phí sản xuất, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, năng suất và năng lực cạnh tranh.

Năm 2026 được đánh dấu bằng những thay đổi quan trọng về hành lang pháp lý khi Luật số 77/2025/QH15 và Nghị định số 30/2026/NĐ-CP có hiệu lực. Cùng với đó, Chỉ thị số 09/CT-TTg tiếp tục yêu cầu triển khai các giải pháp tiết kiệm năng lượng, tiết kiệm điện và hoàn thiện hồ sơ thành lập Quỹ.

Trong bối cảnh tiềm năng tiết kiệm năng lượng tại các ngành công nghiệp, xây dựng, thương mại và nhiều lĩnh vực khác còn lớn, nhu cầu đầu tư cho đổi mới công nghệ, thay thế thiết bị hiệu suất thấp, tối ưu hóa hệ thống sản xuất ngày càng tăng. Tuy nhiên, vốn đầu tư ban đầu vẫn là một trong những rào cản đối với doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Kết nối nguồn lực tài chính, kỹ thuật

Từ thực tế trên, việc hình thành Quỹ Thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả được kỳ vọng tạo thêm một công cụ tài chính hỗ trợ doanh nghiệp triển khai các dự án có tiềm năng tiết kiệm năng lượng nhưng gặp khó khăn về nguồn vốn.

Theo Ban tổ chức, Quỹ có thể đóng vai trò kết nối nguồn lực từ Nhà nước, khu vực tư nhân, các tổ chức tài chính và đối tác phát triển, đồng thời huy động các nguồn lực kỹ thuật trong và ngoài nước hỗ trợ doanh nghiệp từ khâu xác định tiềm năng, kiểm toán năng lượng, chuẩn bị dự án, đào tạo nhân lực, chuyển giao công nghệ đến huy động vốn và triển khai đầu tư.

Bà Trần Thùy Dương, Giám đốc Chương trình, Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam phát biểu tại sự kiện.

Chia sẻ tại hội nghị, bà Trần Thùy Dương, Giám đốc Chương trình, Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam, nhấn mạnh hiệu quả năng lượng là một nội dung quan trọng trong quan hệ hợp tác Việt Nam - EU về chuyển dịch năng lượng và phát triển bền vững.

EU tiếp tục hỗ trợ Việt Nam xây dựng hệ thống năng lượng sạch, hiệu quả và bền vững, phù hợp với mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Trong khuôn khổ Chiến lược Cửa ngõ Toàn cầu và Quan hệ Đối tác Chuyển dịch Năng lượng Công bằng (JETP), EU thúc đẩy huy động nguồn lực đầu tư công, tư, hỗ trợ đổi mới sáng tạo và triển khai các giải pháp năng lượng bền vững.

Dự án Chuyển dịch Năng lượng Bền vững Việt Nam - EU là một trong những chương trình hợp tác quan trọng, với 142 triệu euro viện trợ không hoàn lại từ EU, tập trung vào ba lĩnh vực gồm hiệu quả năng lượng, năng lượng tái tạo và tăng cường Hệ thống Thông tin Năng lượng Việt Nam.

Theo bà Trần Thùy Dương, Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 tiết kiệm 8-10% tổng mức tiêu thụ năng lượng cuối cùng, trong khi tiềm năng đầu tư vào hiệu quả năng lượng, nhất là trong lĩnh vực công nghiệp, còn rất lớn.

Tuy nhiên, các dự án tiết kiệm năng lượng thường có quy mô nhỏ, mô hình đa dạng và dòng tiền hoàn vốn phụ thuộc vào khoản tiết kiệm chi phí trong tương lai. Đây là những yếu tố khiến tổ chức tín dụng gặp khó khăn trong đánh giá, thẩm định và cấp vốn.

Do đó, kinh nghiệm quốc tế cho thấy cơ chế hỗ trợ cần kết hợp giữa công cụ tài chính và hỗ trợ kỹ thuật, chuẩn bị dự án, đo lường và xác minh mức tiết kiệm năng lượng, đồng thời bảo đảm cơ chế quản trị minh bạch. Nguồn lực công có thể được sử dụng để giảm rủi ro, qua đó tạo điều kiện thu hút ngân hàng và nhà đầu tư tư nhân tham gia.

Tại hội nghị, nhóm nghiên cứu cũng chia sẻ kinh nghiệm quốc tế và trong nước về các quỹ thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả. BIDV trình bày kinh nghiệm quản lý ủy thác cho vay từ các quỹ, dự án; Tập đoàn Điện lực Việt Nam chia sẻ kinh nghiệm triển khai các dự án tiết kiệm năng lượng theo mô hình ESCO.

Các khuyến nghị được đưa ra tập trung vào mô hình tổ chức, cơ chế hoạt động, nguồn lực tài chính, hình thức hỗ trợ và lộ trình thành lập Quỹ. Các đại biểu đồng thời trao đổi về điều kiện, quy trình để doanh nghiệp có thể tiếp cận nguồn lực thuận lợi, minh bạch; qua đó từng bước hoàn thiện mô hình Quỹ, tạo thêm động lực huy động nguồn vốn xã hội cho đầu tư tiết kiệm năng lượng.