Một chu kỳ tăng lãi suất mới trên toàn cầu đang bắt đầu?

Đồng loạt tăng lãi suất do lo ngại lạm phát

NHTW Nhật Bản (BOJ) hôm thứ Sáu (18/9) đã tăng lãi suất ngắn hạn thêm 25 điểm cơ bản lên 1,25% - mức cao nhất trong 31 năm. Đây là lần tăng lãi suất thứ hai của BOJ trong năm nay sau động thái đầu tiên vào tháng 6.

Trước đó hai ngày (thứ Tư 16/9), Fed cũng tăng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản lên 3,75% - 4,00%, lần tăng lãi suất đầu tiên của cơ quan này trong hơn 3 năm qua.

Trong khi NHTW châu Âu (ECB) cũng đã tăng lãi suất thêm 25 điểm lên 2,25% vào ngày 10/9, lần tăng lãi suất thứ hai của ECB trong năm nay và lần tăng lãi suất đầu tiên cũng diễn ra vào tháng 6, giống như BOJ.

Còn vào đầu tháng này, hôm 3/9, thị trường đã chứng kiến Ngân hàng Dự trữ New Zealand (RBNZ) tăng lãi suất lên 2,75%, đây cũng là lần tăng lãi suất thứ hai của cơ quan này.

Lý do khiến các NHTW lớn này đồng loạt tăng lãi suất là do chiến sự bùng phát tại Trung Đông đẩy giá dầu tăng cao trở lại. Không dừng lại ở eo biển Hormuz, đà tiến quân gần đây của lực lượng Houthi dọc theo bờ Biển Đỏ, tạo ra mối đe dọa mới đối với nguồn cung dầu toàn cầu.

Giá dầu tăng cao tạo áp lực lớn đến lạm phát toàn cầu, đặc biệt là tại những nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào nguồn năng lượng nhập khẩu như châu Âu hay Nhật Bản. “Hiện tại, kỳ vọng là giá năng lượng sẽ duy trì ở mức cao trong thời gian dài hơn”, Phó Chủ tịch ECB Boris Vujcic chia sẻ với Reuters trong một cuộc phỏng vấn được công bố vào thứ Sáu.

Ngay cả những NHTW đã giữ nguyên lãi suất trong tháng 9 như NHTW Anh (BOE) và NHTW Canada (BOC) cũng phát đi tín hiệu sẵn sàng tăng lãi suất nếu lạm phát tăng cao dưới áp lực của giá năng lượng.

“Tác động lan tỏa đó vẫn còn khá hạn chế, nhưng mọi thứ mới chỉ ở giai đoạn đầu”, Thống đốc BOE Andrew Bailey chia sẻ với các đài truyền hình khi trả lời câu hỏi là liệu đợt tăng giá năng lượng có gây ra áp lực lạm phát trên diện rộng hay không. “Tình trạng này càng kéo dài thì mọi việc càng trở nên khó khăn hơn”, ông nói thêm.

Khởi đầu cho một chu kỳ tăng lãi suất

Còn nhớ chỉ cách đây hai tháng, thỏa thuận ngừng bắn tạm thời giữa Mỹ và Iran đã từng khiến các nhà đầu tư và nhà hoạch định chính sách kỳ vọng vào việc giảm bớt căng thẳng và giá năng lượng hạ nhiệt. Không ít NHTW như ECB vì thế đã được dự báo có thể sẽ kết thúc chu kỳ tăng lãi suất.

Tuy nhiên thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ - Iran này đổ vỡ đã khiến mọi thứ bị đảo lộn, khiến hàng loạt NHTW lớn phải vội vã tăng lãi suất. Thậm chí nhiều ý kiến cho rằng, động thái tăng lãi suất trong tháng 9 chỉ là bước khởi đầu cho chu kỳ thắt chặt mới của các NHTW.

Chẳng hạn như BOJ, trong thông cáo chính sách phát đi sau quyết định tăng lãi suất lên 1,25%, cơ quan này cảnh báo “có nguy cơ lạm phát CPI cơ bản sẽ tăng vượt mức mục tiêu ổn định giá cả là 2%”; đồng thời cho biết “sẽ tiếp tục tăng lãi suất điều hành và điều chỉnh mức độ nới lỏng tiền tệ, nhằm ứng phó với những diễn biến về hoạt động kinh tế, giá cả cũng như các điều kiện tài chính”.

Trong khi Fed cũng phát đi tín hiệu sẽ còn tăng tiếp lãi suất sau động thái tháng 9. Cụ thể dự báo lãi suất trung bình của các nhà hoạch định chính sách của Fed thông qua đồ thị điểm (dot plot) cũng cho thấy sẽ có thêm một lần tăng lãi suất nữa vào cuối năm.

Tuy nhiên nhiều chuyên gia cho rằng, không chỉ tăng tiếp lãi suất trong tháng 12, Fed còn có thể tăng thêm lãi suất trong năm tới. “Nếu không phải là năm bầu cử, tôi tin chắc rằng họ sẽ thực hiện các đợt tăng lãi suất liên tiếp. Dù vậy, khả năng cao sẽ có thêm một đợt tăng nữa trong năm nay, và rủi ro là chúng ta sẽ chứng kiến ​​nhiều đợt tăng hơn là giảm trong năm 2027”, Dustin Reid – Chiến lược gia chính của Mackenzie Investments nói.

Thậm chí nhiều công ty môi giới lớn mới đây còn dự báo, Fed sẽ lãi suất thêm hai lần nữa trong năm nay, một lần vào tháng 10 và một lần vào tháng 12.

Còn với ECB, hai nguồn tin tiết lộ với Reuters vào tuần trước rằng, khả năng cơ quan này tiếp tục thắt chặt chính sách hiện đang được cân nhắc. Mặc dù việc tăng lãi suất tại cuộc họp tiếp theo vào tháng 10 vẫn có thể xảy ra, nhưng khả năng cao hơn là động thái này sẽ diễn ra vào tháng 12.

“Mức đỉnh của lãi suất đang chịu ảnh hưởng đáng kể và đầy lo ngại từ các sự kiện tại Trung Đông; không thể loại trừ hoàn toàn khả năng lãi suất sẽ vượt mức 3%”, Greg Fuzesi từ JPMorgan nhận định.

Với BOE, mặc dù cơ quan này giữa nguyên lãi suất ở mức 3,7% vào ngày 17/9, song hiện thị trường tài chính đã định giá khả năng xảy ra gần bốn đợt tăng lãi suất (mỗi đợt 0,25 điểm phần trăm) trong năm tới.