Tham vọng Greenland của Tổng thống Trump gây lo ngại với một lãnh thổ khác của Đan Mạch

Quần đảo Faroe thuộc Đan Mạch, nằm ở phía Bắc Đại Tây Dương. Ảnh: globalcirculate

Đây là một lãnh thổ của Đan Mạch nằm ở Bắc Đại Tây Dương. Nhiều người dân nơi đây đã khao khát độc lập trong nhiều thập kỷ. Nhưng đây không phải là Greenland.

Vùng lãnh thổ này, quần đảo Faroe, một phần xa xôi khác của Vương quốc Đan Mạch, cách Copenhagen hàng trăm km, đã trở thành một điểm nóng về địa chính trị.

18 hòn đảo của nó - gồ ghề, xinh đẹp, lộng gió và thường xuyên ngập trong mưa - có câu chuyện phức tạp riêng của chúng, và giờ đây câu chuyện đó đang vướng vào cuộc khủng hoảng của Greenland. Mặc dù Tổng thống Trump đã rút lại lời đe dọa thâu tóm Greenland, nhưng ông đã gây ra một làn sóng lo lắng ở quần đảo này.

Quần đảo Faroe, nơi sinh sống của 55.000 người, nằm giữa một tuyến đường thủy quan trọng giữa Iceland và Scotland, ngay cửa ngõ Bắc Cực, nơi các siêu cường đang tranh giành quyền thống trị. Các đội tàu đánh cá châu Âu, tàu chiến Mỹ và tàu ngầm Nga thường xuyên đi lại trong vùng biển này. Vài năm trước, một công ty Trung Quốc đã nhắm đến hệ thống viễn thông của Faroe.

Hàng ngày, mọi thứ có vẻ ổn. Các nhà hàng ấm cúng phục vụ thịt cừu lên men, một đặc sản của Faroe. Các trang trại nuôi cá hồi xuất khẩu lượng cá trị giá gần một tỷ USD ra khắp thế giới. Giao thông lưu thông thông suốt qua mạng lưới đường hầm ấn tượng của các hòn đảo.

Không giống như Greenland, nơi phụ thuộc rất nhiều vào trợ cấp của Đan Mạch, quần đảo Faroe đã xây dựng một nền kinh tế địa phương vững mạnh. Điều đó mang lại cho họ mức sống cao và phương tiện để tách khỏi Đan Mạch và tự chủ. Trong vài năm qua, động lực giành độc lập đã ngày càng mạnh mẽ.

Sau đó, những lời đe dọa của ông Trump về việc chiếm đóng Greenland đã đặt ra mối đe dọa hiện hữu đối với Vương quốc Đan Mạch. Greenland xích lại gần hơn với Đan Mạch còn quần đảo Faroe thì đã tạm dừng các cuộc đàm phán với Copenhagen về quyền tự trị lớn hơn dự kiến bắt đầu vào tháng trước.

Tuy nhiên, các thành viên cấp cao của chính phủ bán tự trị của quần đảo khẳng định họ không từ bỏ giấc mơ của mình. “Greenland và Đan Mạch đang ở trong tình thế khó khăn”, Thủ hiến Faroe, Aksel V. Johannesen nói.

Nhưng ông nói thêm, “có một sự đồng thuận chính trị rộng rãi rằng mối quan hệ của chúng ta với Đan Mạch phải thay đổi”.

Ngay cả khi những hòn đảo này thu hút ít sự chú ý hơn Greenland, các nhà phân tích địa chính trị đang theo dõi sát sao chúng và chính người dân trên đảo cũng cảm nhận được sự quan tâm ngày càng tăng.

“Chiến tranh Lạnh cũ đang quay trở lại”, Hogni Hoydal, cựu lãnh đạo phụ trách vấn đề đối ngoại của Faroe và là một tiếng nói hàng đầu ủng hộ độc lập, nói. “Và chúng ta đang ở trung tâm của nó”.

“Chúng tôi là những quân bài ẩn”

Người dân Faroe tự coi mình là những người sống sót trên một vùng đất khắc nghiệt. Nhiều người dân quần đảo Faroe cho rằng tổ tiên của họ là những người Viking đã đổ bộ lên bờ hơn 1.000 năm trước. Quê hương của họ là một trong những nơi mưa nhiều nhất châu Âu, và gió ở đó thường xuyên đạt tốc độ từ 50-70km/h.

Nhưng người Faroe không hề nao núng. Như họ thường nói: “Không có thời tiết xấu. Chỉ có quần áo không phù hợp”.

Joannes Patursson, một người chăn cừu, là thành viên thế hệ thứ 17 trong gia đình sống trong một trang trại ven biển tuyệt đẹp với mái nhà phủ cỏ xanh mướt, một đặc điểm phổ biến ở đây. “Sẽ luôn có sự đấu tranh”, ông Patursson nói về khát vọng độc lập, “Chúng tôi là một quốc gia độc lập”.

Patursson cho biết, ông nghi ngờ rằng Đan Mạch sẽ có mặt nếu khủng hoảng xảy ra. “Họ nghĩ đến bản thân mình trước tiên”, ông nói, “Rồi đến nhu cầu của chúng ta, và sau đó mới đến NATO”.

Năm 1946, người dân quần đảo Faroe đã bỏ phiếu sít sao để giành độc lập, nhưng nhà vua Đan Mạch đã ngăn chặn điều đó. Năm 2000, khi người dân Faroe cố gắng đàm phán để giành chủ quyền hoàn toàn, Đan Mạch đã đe dọa cắt giảm trợ cấp. Vào thời điểm đó, nền kinh tế của quần đảo không mạnh, và người dân Faroe đã nhượng bộ, hy vọng sẽ thử lại sau này.

Tháng trước, người dân Faroe dự kiến sẽ nối lại đàm phán với Đan Mạch và thúc đẩy quyền tự trị lớn hơn. Nhưng điều đó đã xảy ra trước khi ông Trump tăng cường các mối đe dọa "chiếm” Greenland, làm toàn bộ vương quốc Đan Mạch lo ngại và khiến nhiều người ở châu Âu lo sợ rằng trật tự thế giới đang sụp đổ. Vì vậy, giới lãnh đạo ở quần đảo Faroe, nơi đã có mối liên hệ với Đan Mạch hơn 600 năm, quyết định rằng đây không phải là thời điểm thích hợp để tiến hành các cuộc đàm phán căng thẳng với Copenhagen.

“Điều rất quan trọng là chúng ta phải đoàn kết”, bà Eyddis Hartmann Niclasen, một nghị sĩ thuộc đảng thân Đan Mạch trong Hội đồng Lập pháp Faroe, cho biết.

“Trong tình hình toàn cầu hiện nay”, bà nói thêm, “chúng ta là những quân bài khó đoán ở Bắc Đại Tây Dương, và các quốc gia lớn sẽ tận dụng điều đó”.

Một điểm nghẽn chiến lược quan trọng

Quần đảo Faroe nằm ngay trong một trong những điểm nghẽn hàng hải quan trọng nhất thế giới, đồng thời cũng là một trong những tuyến đường chính của Nga giữa Bắc Cực và Đại Tây Dương.

Tuyến đường thủy này được gọi là eo biển GIUK, và nó được đặt tên theo các vùng đất xung quanh: Greenland, Iceland và Vương quốc Anh. Quần đảo Faroe rộng khoảng 420 km ở điểm hẹp nhất, và được NATO sử dụng, tổ chức này đã tăng cường tuần tra tại đây vào năm ngoái, cũng như bởi các tàu ngầm hạt nhân của Nga xuất phát từ Murmansk, căn cứ tàu ngầm chính của Nga ở Bắc Cực.

Quần đảo Faroe “có tầm quan trọng không cân xứng”, theo Troy J. Bouffard, giám đốc Trung tâm An ninh và Khả năng phục hồi Bắc Cực tại Đại học Alaska Fairbanks.

Mặc dù quần đảo Faroe có dân số tương đương một vùng ngoại ô của Mỹ, nhưng chúng lại nằm “ngay giữa một trong những điểm trung chuyển quan trọng nhất đối với kẻ thù chính của chúng ta” - ông Bouffard nói.

Trung Quốc đã tìm cách thuyết phục tập đoàn viễn thông khổng lồ Huawei của mình hiện đại hóa mạng lưới của Faroe vào năm 2019 để đổi lấy việc tăng cường thương mại song phương. Chính phủ Mỹ đã coi Huawei là mối đe dọa an ninh quốc gia và gây áp lực rất lớn lên các chính trị gia Faroe để không cho phép công ty này hoạt động tại đó. Cuối cùng, quần đảo này đã chọn một nhà cung cấp khác, và là nhà cung cấp của châu Âu.

Trong vài năm qua, nhiều tàu ngầm Mỹ và tàu thuyền từ các quốc gia NATO khác đã xuất hiện tại các cảng của Faroe, theo dữ liệu từ cơ quan ngoại giao Faroe.

Sau khi cuộc xung đột Ukraine bùng phát, hầu hết các nước châu Âu đã tránh xa các tàu thuyền Nga. Nhưng Faroe thì không. Các tàu đánh cá Nga đã cập cảng ở đây trong nhiều năm. Và họ vẫn tiếp tục làm vậy.

Các nhà lãnh đạo Faroe cho biết họ sẽ không từ bỏ nỗ lực đòi quyền tự trị lớn hơn. Họ nói rằng họ cần tự mình ký kết các thỏa thuận thương mại với các quốc gia nước ngoài, và theo thỏa thuận hiện tại với Đan Mạch, họ bị tước đoạt tiếng nói của mình trên trường quốc tế.

Trước những lời đe dọa của ông Trump về Greenland, một số người có thể nghĩ rằng đây là thời điểm tuyệt vời để Faroe đòi hỏi những nhượng bộ vì Đan Mạch đang tuyệt vọng ngăn chặn vương quốc hàng trăm năm tuổi của mình tan rã.

Nhưng một số chính trị gia Faroe cho biết họ không muốn lợi dụng đòn bẩy đó và chơi cứng rắn, ít nhất là không phải ngay bây giờ.

“Xét về mặt đàm phán, có lẽ điều đó không khôn ngoan”, Bjarni Karason Petersen, một thành viên khác của Hội đồng Lập pháp Faroe, nói, “Nhưng đó là một hành động thiện chí và đoàn kết đối với những người bạn của chúng ta ở Greenland và Đan Mạch.”

Thu Hằng/Báo Tin tức và Dân tộc (Theo New York Times)