Thân và lá cây cỏ xước có tác dụng gì?

1. Tác dụng của phần thân, lá cây cỏ xước

Bên cạnh phần rễ vốn là bộ phận có hàm lượng hoạt chất tập trung cao nhất, phần thân, lá trên mặt đất của cây cỏ xước cũng được nhiều tài liệu y học Việt Nam, Trung Quốc, Ấn Độ ghi nhận có có giá trị với sức khỏe.

Theo Đông y, thân, lá cây cỏ xước có vị đắng, chua, tính hơi mát, đi vào các kinh can, tỳ, bàng quang, phế. Khác với phần rễ có công dụng thiên về bổ can thận, mạnh gân xương và giáng hạ, phần thân, lá cỏ xước có tác dụng đi lên trên, ra ngoài nhiều hơn với các tác dụng chủ yếu thanh nhiệt giải độc, lợi niệu thông lâm, hoạt huyết khứ ứ.

Thân, lá cỏ xước thường được ứng dụng trong điều trị các chứng:

Viêm họng, viêm amidan, quai bị, viêm lợi.
Viêm đường tiết niệu, tiểu buốt, tiểu rắt, sỏi tiết niệu.
Mụn nhọt, sưng tấy, rắn cắn, chấn thương tụ máu.
Viêm khớp cấp, khớp sưng nóng đỏ đau.

Nghiên cứu hiện đại cho thấy phần thân, lá cỏ xước chứa nhiều nhóm hợp chất như triterpenoid saponin, flavonoid, polyphenol, phytoecdysteroid, alkaloid, phytosterol. Một số nghiên cứu thực nghiệm cũng ghi nhận các hợp chất trong cây có hoạt tính sinh học, trong đó có tiềm năng chống viêm, chống oxy hóa và lợi tiểu.

Các nghiên cứu thực nghiệm về cỏ xước ghi nhận nhiều hoạt tính sinh học tiềm năng như chống viêm, giảm đau, chống oxy hóa, kháng khuẩn, lợi tiểu, hỗ trợ chuyển hóa glucose và lipid, bảo vệ gan…

Thân và lá cây cỏ xước có tác dụng thanh nhiệt giải độc, lợi niệu thông lâm, hoạt huyết khứ ứ. Ảnh AI.

2. Một số cách dùng thân, lá cây cỏ xước tốt cho sức khỏe

2.1Giã nát đắp ngoài trị mụn nhọt, viêm da

Cách làm: Lấy 30 - 50g lá và cành non cỏ xước tươi, rửa sạch với nước muối loãng, giã nát cùng vài hạt muối ăn.

Cách dùng: Đắp trực tiếp lên vùng da bị mụn nhọt sưng tấy.

2.2 Dùng nước cốt súc miệng, ngậm chữa viêm họng, đau răng

Cách làm: Dùng lá cỏ xước tươi 30g rửa sạch, giã nát, vắt lấy nước cốt đậm đặc.

Cách dùng: Ngậm và ngửa cổ súc họng 2 - 3 lần/ngày.

2.3 Trà thân lá cây cỏ xước

Cách làm: Thu hái thân lá cỏ xước, rửa sạch, cắt ngắn 2 - 3cm, phơi hoặc sấy khô rồi sao vàng hạ thổ.

Cách dùng: Mỗi lần dùng 10 - 15g hãm với nước sôi, uống thay trà.

2.4 Bài thuốc trị viêm đường tiết niệu, tiểu buốt, sỏi tiết niệu

Cách làm: Dùng thân lá cỏ xước khô 20g, râu ngô 15g, mã đề 15g, kim tiền thảo 15g, cho các vị thuốc vào nồi sắc với 750ml nước, đun sôi nhỏ lửa còn khoảng 300ml.

Cách dùng: Chia 2 lần uống trong ngày sau ăn.

2.5Bài thuốc hỗ trợ giảm sưng đau khớp

Cách làm: Lấy thân lá cỏ xước khô 20g, dây đau xương 15g, thổ phục linh 20g, hy thiêm 15g cho vào sắc với 800ml nước còn 300ml.

Cách dùng: Uống thuốc khi còn ấm.

2.6Thân lá cỏ xước nấu nước tắm, ngâm chân

Cách làm: Lấy 100g thân lá cỏ xước tươi đun sôi với 3 - 4 lít nước và 1 thìa muối. 

Cách dùng: Dùng nước này ngâm chân hoặc pha ấm tắm rửa toàn thân giúp trị ngứa ngoài da, nấm ngứa nhẹ và làm dịu các khớp chân tay.

Cũng như rễ cỏ xước, phần thân, lá trên mặt đất cây cỏ xước cũng có rất nhiều tác dụng tốt với sức khỏe. Tuy nhiên, để việc sử dụng thân, lá cỏ xước đạt hiệu quả tốt mà không gây hại cho sức khỏe cần lưu ý tuyệt đối không dùng cho phụ nữ có thai, người đang xuất huyết; thận trọng khi dùng cho người có tỳ vị hư hàn, phụ nữ đang trong kỳ kinh, nam giới hoạt tinh, di tinh, người đang dùng thuốc chống đông, thuốc hạ mỡ máu, thuốc hạ đường huyết.