Tháng 1/2026: Doanh nghiệp gia nhập thị trường tăng, quy mô vốn nhỏ lại

Số liệu thống kê tình hình đăng ký doanh nghiệp trong tháng 1/2026 của Cục Thống kê (Bộ Tài chính) cho thấy cả nước có gần 24,2 nghìn doanh nghiệp thành lập mới, tăng 40,9% so với tháng cuối năm 2025 và tăng 126,8% so với cùng kỳ năm trước.

Điều đáng nói, không chỉ có doanh nghiệp mới, các doanh nghiệp cũ quay lại “đường đua” cũng tăng mạnh với hơn 24,5 nghìn doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, tăng 146,2% so với tháng trước và tăng 7,6% so với cùng kỳ.

Như vậy, tính chung tổng số doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường trong tháng 1/2026 đã lên tới 48,7 nghìn doanh nghiệp, tăng 45,6% so với cùng kỳ năm 2025. Trung bình mỗi ngày trong tháng 1/2026, nền kinh tế đón nhận hơn 1.500 doanh nghiệp nhập cuộc, phản ánh kỳ vọng lớn của cộng đồng kinh doanh vào sự phục hồi và tăng trưởng trong năm 2026.

Cùng với số lượng doanh nghiệp, thị trường lao động cũng ghi nhận được tín hiệu tích cực khi các doanh nghiệp mới đăng ký sử dụng gần 108.200 lao động, tăng 32,7% so với cùng kỳ năm ngoái.

Mặc dù số lượng doanh nghiệp tăng trưởng nhưng chất lượng dòng vốn lại cho thấy sự thận trọng đáng kể. Tổng số vốn đăng ký của doanh nghiệp thành lập mới đạt 180,9 nghìn tỷ đồng, tăng 92,3% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, khi chia bình quân, quy mô vốn của mỗi doanh nghiệp lại đang bị thu hẹp.

Vốn đăng ký bình quân một doanh nghiệp thành lập mới trong tháng chỉ đạt 7,5 tỷ đồng. Con số này giảm 22,6% so với tháng 12/2025 và giảm 15,2% so với cùng kỳ năm ngoái. Điều này cho thấy xu hướng “nhỏ hóa” quy mô doanh nghiệp đang diễn ra, hoặc các nhà đầu tư đang chọn giải pháp an toàn là thành lập pháp nhân với số vốn khiêm tốn để thăm dò thị trường trước khi quyết định mở rộng.

Không chỉ vốn đăng ký mới, dòng vốn bổ sung từ các doanh nghiệp đang hoạt động cũng chững lại. Số vốn đăng ký tăng thêm trong tháng đạt gần 358,1 nghìn tỷ đồng, giảm nhẹ 2,5% so với cùng kỳ năm 2025.

Xét về cơ cấu ngành nghề, tháng 1/2026 chứng kiến sự trỗi dậy mạnh mẽ của khu vực Dịch vụ. Có tới gần 18.400 doanh nghiệp mới thuộc khu vực này, tăng xấp xỉ 130% so với cùng kỳ.

Đáng chú ý nhất là ngành Dịch vụ lưu trú và ăn uống. Số liệu cho thấy có 1.107 doanh nghiệp mới trong lĩnh vực này, tăng tới 224,6% so với cùng kỳ năm trước - mức tăng trưởng cao nhất trong các nhóm ngành. Ngành Bán buôn, bán lẻ, sửa chữa ô tô, xe máy tiếp tục giữ vị trí quán quân về số lượng với 11.290 doanh nghiệp mới (tăng 186%).

Khu vực Nông, lâm nghiệp và thủy sản dù số lượng khiêm tốn (304 doanh nghiệp) nhưng cũng ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng 169%.

Trong khi đó, ngành Xây dựng và Kinh doanh bất động sản dù có số lượng doanh nghiệp mới tăng (lần lượt 92% và 128,9%), nhưng đây cũng là những lĩnh vực chịu sự sàng lọc khốc liệt nhất.

Theo Cục Thống kê, trong tháng 1/2026, có gần 54,3 nghìn doanh nghiệp đăng ký tạm ngừng kinh doanh có thời hạn. Con số này gấp tới 11,8 lần so với tháng 12/2025. Tuy nhiên, giới chuyên môn nhận định đây là hiện tượng mang tính chu kỳ và kỹ thuật. Tháng 1 thường là thời điểm các doanh nghiệp lựa chọn tạm ngừng để hoạch định lại chiến lược kinh doanh cho năm mới hoặc để tránh nghĩa vụ thuế môn bài nếu không có kế hoạch hoạt động ngay đầu năm. Thực tế, nếu so với cùng kỳ năm 2025, số lượng tạm ngừng này chỉ tăng nhẹ 2,8%, cho thấy tình hình không quá bi quan như con số tăng trưởng theo tháng.

Dù vậy, nhóm doanh nghiệp rời bỏ thị trường vĩnh viễn vẫn tăng mạnh trong tháng với 4.609 doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể, tăng tới 128,1% so với cùng kỳ năm trước. Số doanh nghiệp chờ giải thể cũng tăng 109,1%.

Đặc biệt, ngành Dịch vụ lưu trú và ăn uống dù có số doanh nghiệp mới tăng kỷ lục, nhưng số lượng giải thể cũng tăng tới 147,3%. Tương tự, Kinh doanh bất động sản có số lượng giải thể tăng 118%. Điều này phản ánh tính chất cạnh tranh của những ngành này là rất cao và chỉ những doanh nghiệp có thực lực mới có thể trụ vững.

Anh Nhi