Thặng dư thương mại của Trung Quốc đạt mức cao kỷ lục gần 1.200 tỉ đô la

Container tập kết ở cảng Dương Sơn, phía nam Thượng Hải, Trung Quốc. Ảnh: Reuters

Dữ liệu của Tổng Cục hải quan Trung Quốc hôm 14-1 cho thấy, thặng dư thương mại hàng hóa của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đạt 1.189 tỉ đô la, một con số ngang bằng với GDP của một nền kinh tế thuộc top 20 toàn cầu như Saudi Arabia.

Kim ngạch xuất khẩu của Trung Quốc trong tháng 12-2025 tăng 6,6% so với cùng kỳ năm 2024, cao hơn so mức tăng 5,9% trong tháng 11. Trong khi đó, kim ngạch nhập khẩu tăng 5,7% trong tháng cuối năm ngoái, sau mức tăng 1,9% vào tháng 11.

Thặng dư xuất khẩu hàng tháng của Trung Quốc trong năm ngoái có đến bảy lần vượt mức 100 tỉ đô la, một phần nhờ đồng nhân dân tệ yếu. Điều này cho thấy chính sách thuế quan của ông Trump hầu như không ảnh hưởng đến thương mại của Trung Quốc với thế giới bên ngoài.

Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan Trung Quốc Wang Jun cho biết các biện pháp kiểm soát xuất khẩu sản phẩm công nghệ cao của các đối tác thương mại đang ngăn cản Trung Quốc nhập khẩu nhiều hơn.

Phát biểu này dường như nhắm vào Mỹ vì Washington đang áp đặt những hạn chế nghiêm ngặt đối với việc Trung Quốc tiếp cận các chip cao cấp.

Khả năng chống chịu của Bắc Kinh trước những căng thẳng thuế quan leo thang kể từ khi Tổng thống Donald Trump trở lại Nhà Trắng vào tháng Giêng năm ngoái đã khuyến khích các công ty Trung Quốc chuyển trọng tâm sang thị trường Đông Nam Á, châu Phi và châu Mỹ Latin để bù đắp cho thị trường Mỹ.

Bắc Kinh đang tìm cách dựa vào xuất khẩu để ứng phó với sự suy thoái kéo dài của thị trường bất động sản và nhu cầu nội địa trì trệ. Vì vậy, mức thặng dư thương mại kỷ lục của Trung Quốc có nguy cơ làm bất ổn thêm các nền kinh tế bên ngoài vốn đang lo ngại về các thực hành thương mại và năng lực sản xuất dư thừa ở nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

Các nhà kinh tế dự đoán Trung Quốc sẽ tiếp tục tăng thị phần toàn cầu trong năm nay nhờ thiết lập các trung tâm sản xuất ở nước ngoài để hưởng thuế quan thấp hơn khi bán hàng vào Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) cũng như nhờ nhu cầu mạnh mẽ đối với chip cấp thấp và các thiết bị điện tử khác.

Là biểu tượng cho tham vọng công nghiệp toàn cầu của Bắc Kinh, ngành công nghiệp ô tô của Trung Quốc ghi nhận xuất khẩu tăng 19,4% lên 5,79 triệu xe vào năm ngoái. Trong đó, doanh số xuất khẩu của xe thuần điện tăng 48,8%. Trung Quốc có khả năng sẽ tiếp tục là nhà xuất khẩu ô tô hàng đầu thế giới trong năm thứ ba liên tiếp sau khi soán ngôi đầu của Nhật Bản lần đầu tiên vào năm 2023.

Tuy nhiên, Bắc Kinh đã nhận thấy rằng cần điều tiết xuất khẩu công nghiệp nếu muốn duy trì thành công. Giới lãnh đạo nước này càng nhận thức rõ hơn và lên tiếng mạnh mẽ hơn về sự mất cân bằng trong nền kinh tế và vấn đề hình ảnh mà xuất khẩu quá mức đang gây ra.

Hồi tháng 11 năm ngoái, Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường kêu gọi “chủ động mở rộng nhập khẩu và thúc đẩy sự phát triển cân bằng giữa nhập khẩu và xuất khẩu”.

Trung Quốc cũng đã bãi bỏ các khoản hoàn thuế xuất khẩu mang tính chất trợ cấp cho ngành công nghiệp năng lượng mặt trời.

Bất chấp thỏa thuận đình chiến thuế quan kéo dài một năm mà ông Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đạt được vào cuối tháng 10-2025, mức thuế suất 47,5% hiện nay của Mỹ đối với hàng hóa Trung Quốc vẫn cao hơn nhiều so với mức khoảng 35% mà các nhà phân tích cho rằng sẽ cho phép các công ty Trung Quốc xuất khẩu sang Mỹ có lãi.

Theo Reuters, Financial Times

Lê Linh