Thành công của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 - Giá trị lịch sử và ý nghĩa đối với Bộ đội Biên phòng hiện nay

Cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng tỉnh Đắk Lắk tuần tra, kiểm soát, bảo vệ đường biên, cột mốc. Ảnh: Đơn vị cung cấp

Từ góc độ lịch sử quân sự và chiến lược quốc phòng, thành công của Cách mạng Tháng Tám không chỉ là thắng lợi của một cuộc tổng khởi nghĩa, mà còn là kết tinh của nghệ thuật lãnh đạo, chuẩn bị lực lượng, xây dựng “thế trận lòng dân”, nắm bắt thời cơ và phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc. Những bài học ấy có ý nghĩa đặc biệt đối với Bộ đội Biên phòng trong sự nghiệp quản lý, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia hiện nay.

Thứ nhất, thành công của Cách mạng Tháng Tám khẳng định giá trị của tư duy chiến lược chủ động chuẩn bị từ sớm, từ xa. Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 không phải là kết quả của một hành động nhất thời, mà là thành quả của cả quá trình chuẩn bị lâu dài về chính trị, tổ chức, lực lượng và căn cứ địa cách mạng. Từ khi thành lập, Đảng từng bước xây dựng cơ sở cách mạng, giác ngộ và tổ chức quần chúng, xây dựng lực lượng vũ trang, hình thành căn cứ địa, tạo dựng thế và lực cho tổng khởi nghĩa. Khi thời cơ lịch sử xuất hiện sau sự kiện Nhật đầu hàng Đồng minh, Đảng đã kịp thời phát động Tổng khởi nghĩa, biến thời cơ khách quan thành thắng lợi hiện thực.

Thứ hai, Cách mạng Tháng Tám khẳng định sức mạnh quyết định của nhân dân và giá trị chiến lược của “thế trận lòng dân”. Đặc điểm nổi bật của Tổng khởi nghĩa năm 1945 là sức mạnh chính trị to lớn của hàng triệu quần chúng được tổ chức, giác ngộ và lãnh đạo thống nhất. Lực lượng vũ trang cách mạng tuy còn nhỏ bé nhưng đã làm nòng cốt, hỗ trợ và tạo điều kiện để quần chúng nổi dậy giành chính quyền. Sự kết hợp giữa sức mạnh chính trị của nhân dân với sức mạnh vũ trang đã tạo thành sức mạnh tổng hợp, làm cho bộ máy cai trị cũ nhanh chóng tan rã.

Đối với Bộ đội Biên phòng, bài học này càng có ý nghĩa sâu sắc, bởi biên giới là địa bàn mà nhân dân vừa là chủ thể, vừa là lực lượng trực tiếp tham gia bảo vệ chủ quyền. Đồng bào các dân tộc sinh sống lâu đời ở khu vực biên giới chính là những người hiểu địa bàn, nắm tình hình và gắn bó trực tiếp với từng đường biên, cột mốc. Vì vậy, xây dựng thế trận biên phòng toàn dân trước hết phải bắt đầu từ xây dựng lòng tin, củng cố quan hệ quân - dân, chăm lo đời sống và phát huy vai trò chủ thể của nhân dân.

Mỗi cán bộ, chiến sĩ Biên phòng phải thực sự gần dân, hiểu dân, trọng dân, học tiếng nói, tìm hiểu phong tục, tập quán của đồng bào; tích cực tham gia phát triển kinh tế - xã hội, xóa đói, giảm nghèo, xây dựng hệ thống chính trị cơ sở, phòng, chống thiên tai, cứu hộ, cứu nạn. Khi nhân dân tin Đảng, tin Nhà nước, tin Quân đội và tin Bộ đội Biên phòng, mỗi người dân sẽ trở thành một “cột mốc sống”, cùng lực lượng chuyên trách giữ gìn từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc.

Thứ ba, thắng lợi năm 1945 cho thấy sức mạnh của sự kết hợp giữa lực lượng chính trị và lực lượng vũ trang, giữa quốc phòng với các lĩnh vực của đời sống xã hội. Cách mạng Tháng Tám không sử dụng sức mạnh quân sự đơn thuần mà phát huy tổng hợp các yếu tố chính trị, kinh tế, xã hội, văn hóa và quân sự. Đây là nét đặc sắc của nghệ thuật cách mạng Việt Nam: Lấy sức mạnh chính trị của quần chúng làm nền tảng, lực lượng vũ trang làm nòng cốt, kết hợp các phương thức đấu tranh phù hợp với từng địa bàn, từng thời điểm.

Ngày nay, nhiệm vụ bảo vệ biên giới cũng phải được đặt trong sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị. Bộ đội Biên phòng cần phối hợp chặt chẽ với cấp ủy, chính quyền địa phương, Công an, Hải quan, Kiểm lâm, các lực lượng chức năng và nhân dân; đồng thời tăng cường phối hợp với lực lượng quản lý, bảo vệ biên giới của các nước láng giềng. Quản lý biên giới hiệu quả phải gắn với phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an sinh, xây dựng đời sống văn hóa, củng cố hệ thống chính trị và giữ vững quốc phòng, an ninh.

Thứ tư, Cách mạng Tháng Tám để lại bài học sâu sắc về nắm bắt thời cơ, xử lý đúng tình huống và hành động quyết đoán. Thời cơ vào tháng 8/1945 chỉ tồn tại trong khoảng thời gian rất ngắn. Nếu không đánh giá đúng tình hình và hành động kịp thời, thời cơ có thể bị bỏ lỡ, cục diện có thể thay đổi. Thành công của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh chính là đã nhận diện đúng thời cơ, xác định đúng phương thức hành động và tổ chức lực lượng hành động nhanh chóng, thống nhất.

Trong môi trường an ninh biên giới hiện nay, năng lực nắm bắt và xử lý tình huống càng có ý nghĩa quyết định. Các vấn đề về xuất nhập cảnh, buôn lậu, ma túy, mua bán người, tội phạm xuyên quốc gia, di cư trái phép, an ninh mạng hay hoạt động lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo có thể diễn biến rất nhanh, liên quan đến nhiều địa bàn và mang tính xuyên quốc gia. Vì vậy, Bộ đội Biên phòng phải nâng cao năng lực thu thập, phân tích và xử lý thông tin; tăng cường dự báo; xây dựng phương án sát thực tiễn; chủ động giải quyết vụ việc ngay từ cơ sở, không để hình thành điểm nóng, không để bị động, bất ngờ.

Thứ năm, bài học Cách mạng Tháng Tám đặt ra yêu cầu xây dựng Bộ đội Biên phòng vững mạnh về chính trị, làm cơ sở nâng cao sức mạnh tổng hợp và khả năng hoàn thành nhiệm vụ. Năm 1945, sự lãnh đạo thống nhất của Đảng là nhân tố quyết định bảo đảm cách mạng có đường lối đúng, tổ chức chặt chẽ và hành động thống nhất. Đối với lực lượng vũ trang, giữ vững bản chất cách mạng, bản lĩnh chính trị và niềm tin vào mục tiêu, lý tưởng là điều kiện tiên quyết để hoàn thành nhiệm vụ trong mọi hoàn cảnh.

Bộ đội Biên phòng hiện nay hoạt động trên địa bàn chiến lược, nơi các vấn đề dân tộc, tôn giáo, dân chủ, nhân quyền và quan hệ quốc tế có thể bị các thế lực thù địch lợi dụng để chống phá. Do đó, phải thường xuyên xây dựng lực lượng vững mạnh về chính trị, nâng cao bản lĩnh, khả năng nhận diện, đấu tranh phản bác thông tin sai trái, xuyên tạc; xây dựng đội ngũ cán bộ có phẩm chất, năng lực, phương pháp công tác khoa học, thực hiện tốt “ba bám”: Bám đơn vị, bám địa bàn, bám nhân dân.

Cách mạng Tháng Tám đã chứng minh một chân lý có giá trị trường tồn: Có đường lối đúng, có lòng dân, có sự chuẩn bị chu đáo và biết hành động đúng thời cơ thì có thể biến sức mạnh tiềm tàng của dân tộc thành sức mạnh hiện thực để giành thắng lợi. Đó là bài học không chỉ của lịch sử, mà còn là phương pháp tư duy chiến lược đối với sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.

Đối với Bộ đội Biên phòng, phát huy tinh thần Cách mạng Tháng Tám hôm nay là tiếp tục giữ vững sự lãnh đạo của Đảng; xây dựng lực lượng vững mạnh về chính trị, tinh thông về nghiệp vụ, hiện đại về tổ chức và trang bị; chủ động nắm chắc, dự báo đúng tình hình; xây dựng thế trận biên phòng toàn dân gắn với thế trận quốc phòng toàn dân và thế trận an ninh nhân dân; chăm lo xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc; tăng cường đối ngoại biên phòng; phối hợp chặt chẽ với các lực lượng và nhân dân trong quản lý, bảo vệ biên giới.

Từ những con đường trong Tổng khởi nghĩa mùa Thu năm 1945 đến những đường biên, cột mốc hôm nay là một mạch nguồn xuyên suốt của ý chí độc lập, tự chủ và trách nhiệm bảo vệ Tổ quốc. Phát huy giá trị Cách mạng Tháng Tám chính là biến niềm tự hào lịch sử thành hành động cụ thể hôm nay; xây dựng Bộ đội Biên phòng cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, thực sự là lực lượng nòng cốt, chuyên trách trong quản lý, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia; góp phần bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, giữ vững từng tấc đất thiêng liêng nơi phên dậu, tạo dựng biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển, cùng toàn Đảng, toàn dân, toàn quân vững bước vào kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.

Thiếu tướng, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Sáu, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng Việt Nam