Thanh Hóa siết chặt an ninh mạng sau vụ lừa đảo công nghệ cao quy mô lớn

Thủ đoạn ngày càng tinh vi, khó nhận diện

Một đường dây lừa đảo công nghệ cao quy mô lớn vừa bị Công an tỉnh Thanh Hóa triệt phá, hoạt động dưới vỏ bọc “hệ sinh thái công nghệ”, tiền ảo Xintel. Ước tính sơ bộ, số nạn nhân trên cả nước lên tới hơn 42.000 người, với tổng số tiền bị chiếm đoạt khoảng 400 tỷ đồng. Riêng tại Thanh Hóa có khoảng 40 nạn nhân “sập bẫy”. Đáng chú ý, phần lớn các giao dịch, liên hệ đều diễn ra trên không gian mạng, những nạn nhân chưa từng gặp mặt các đối tượng.

Thực tế cho thấy, không gian mạng đang trở thành “địa bàn mới” của tội phạm. Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, các đối tượng có thể tiếp cận hàng nghìn người, thiết lập những kịch bản lừa đảo tinh vi mà không cần xuất hiện trực tiếp.

Những thủ đoạn lừa đảo ngày càng đa dạng, từ giả danh cơ quan chức năng, kêu gọi đầu tư tài chính, đến các chiêu trò “trúng thưởng”, “việc nhẹ lương cao”. Những phương thức này thường đánh vào tâm lý nhẹ dạ, thiếu kỹ năng số của một bộ phận người dân. Đáng lo ngại, việc lợi dụng dữ liệu cá nhân bị rò rỉ để tăng độ tin cậy giả mạo khiến các kịch bản lừa đảo ngày càng khó nhận diện.

Lực lượng Công an tỉnh Thanh Hóa tập trung rà soát, nắm chắc tình hình trên không gian mạng. Ảnh: Báo Thanh Hóa.

Trong thời gian qua, lực lượng Công an Thanh Hóa đã phát hiện, triệt phá nhiều chuyên án lớn liên quan đến tội phạm mạng, có vụ liên quan đến hàng chục nghìn nạn nhân trên cả nước, số tiền chiếm đoạt lên tới hàng trăm tỷ đồng; thậm chí có những đường dây hoạt động xuyên quốc gia, điều hành từ nước ngoài nhưng gây hậu quả tại địa phương.

Trung tá Triệu Hải Đăng, Phó Trưởng Công an xã Cẩm Thạch cho biết, tình hình tội phạm lừa đảo trên không gian mạng diễn biến phức tạp với nhiều thủ đoạn tinh vi. Theo ông, tại địa phương, không ít người dân liên tục nhận được các cuộc gọi lừa đảo và nếu không kịp thời cập nhật phương thức lừa đảo mới thì rất dễ trở thành nạn nhân.

Nhiều thách thức trong đấu tranh với tội phạm công nghệ cao

Khó khăn lớn trong công tác đấu tranh với tội phạm công nghệ cao là tính ẩn danh cao và hoạt động xuyên biên giới. Các đối tượng sử dụng tài khoản ảo, công nghệ che giấu danh tính, máy chủ đặt tại nhiều quốc gia, gây nhiều trở ngại cho việc truy vết, xử lý.

Không dừng lại ở đó, các đối tượng còn lập các sàn giao dịch tiền ảo giả, xây dựng dự án đầu tư hứa hẹn lợi nhuận cao hoặc giả danh cơ quan chức năng để đe dọa, yêu cầu chuyển tiền. Thậm chí, một số đối tượng sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo để tạo giọng nói, hình ảnh giả, gây khó khăn cho việc phân biệt thật - giả.

Trong khi đó, kỹ năng số của một bộ phận người dân, đặc biệt tại khu vực nông thôn, miền núi, vẫn còn hạn chế. Nhiều người chưa có thói quen kiểm chứng thông tin, dễ tin vào những lời mời gọi hấp dẫn. Một nạn nhân chia sẻ, ban đầu được cho rút tiền nhỏ để tạo niềm tin, nhưng khi đầu tư số tiền lớn hơn thì không thể rút, đến lúc nhận ra bị lừa thì đã quá muộn.

Bên cạnh đó, trong bối cảnh tổ chức bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp, lực lượng công an cấp xã là tuyến đầu tiếp nhận, xử lý các vấn đề phát sinh tại cơ sở. Tuy nhiên, tội phạm công nghệ cao đòi hỏi kiến thức chuyên sâu trong khi nguồn nhân lực, trang thiết bị ở cơ sở còn hạn chế. Đồng thời, tình trạng tin giả, thông tin sai sự thật lan truyền nhanh trên mạng xã hội cũng tiềm ẩn nguy cơ gây mất ổn định an ninh trật tự.

Trước những thách thức này, Công an Thanh Hóa đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ từ phòng ngừa đến đấu tranh. Thượng tá Nguyễn Xuân Toán, Phó Trưởng Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao cho biết lực lượng chức năng chủ động rà soát, nắm tình hình, huy động cán bộ có kinh nghiệm, đầu tư trang thiết bị hiện đại, kết hợp các biện pháp nghiệp vụ nhằm nâng cao hiệu quả xử lý tội phạm.

Song song với đó, công tác tuyên truyền, cảnh báo được đẩy mạnh, giúp người dân nhận diện các thủ đoạn mới. Việc ứng dụng cơ sở dữ liệu dân cư và nền tảng VNeID cũng góp phần hỗ trợ xác minh thông tin, nâng cao hiệu quả quản lý. Các đợt cao điểm tấn công, trấn áp tội phạm công nghệ cao được triển khai quyết liệt, qua đó triệt phá nhiều đường dây lớn, góp phần răn đe, phòng ngừa.

Có thể thấy, trong thời đại số, cuộc chiến giữ gìn an ninh trật tự đang đứng trước nhiều thách thức mới. Khi tội phạm có thể ẩn mình sau màn hình, hậu quả gây ra vẫn rất thực tế. Vì vậy, bên cạnh nỗ lực của lực lượng chức năng, mỗi người dân cần nâng cao cảnh giác, chủ động bảo vệ thông tin cá nhân, tránh trở thành “mắt xích yếu” bị các đối tượng lợi dụng.