Thanh niên đóng góp ý kiến với dự thảo Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi)

Đồng chủ trì Hội thảo bao gồm: Phó Cục trưởng Cục PBGDPL và Trợ giúp pháp lý (Bộ Tư pháp) Phan Hồng Nguyên; Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ các cơ quan tham mưu, giúp việc của Đảng ủy Chính phủ, Bí thư Đoàn Thanh niên Chính phủ Bùi Hoàng Tùng; Bí thư Đoàn thanh niên Bộ Tư pháp Nguyễn Việt Hà...

Các đại biểu chủ trì Hội thảo. Ảnh: Linh Chi

Sửa đổi Luật PBGDPL là yêu cầu cấp thiết

Phát biểu đề dẫn Hội thảo, Phó Bí thư Đảng ủy Bộ Tư pháp Nguyễn Quang Thái nhấn mạnh sự cần thiết của việc trao đổi, đóng góp ý kiến nhằm hoàn thiện Dự thảo Luật PBGDPL (sửa đổi). Trong đó, tiếng nói và sự tham gia của lực lượng thanh niên có ý nghĩa sâu sắc trong việc nâng cao hiệu quả công tác PBGDPL.

Những ý kiến, sáng kiến của đoàn viên, thanh niên về ý tưởng mới, giải pháp đột phá và mô hình hiệu quả sẽ là cơ sở quan trọng để đánh giá, hoàn thiện các quy định về PBGDPL, bảo đảm khả năng thích ứng trước những thay đổi nhanh chóng của đời sống kinh tế - xã hội, sự phát triển của khoa học công nghệ và yêu cầu đổi mới quản trị quốc gia trong giai đoạn hiện nay.

Phó Bí thư Đảng ủy Bộ Tư pháp Nguyễn Quang Thái phát biểu đề dẫn Hội thảo. Ảnh: Linh Chi

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Bí thư Đoàn Thanh niên Chính phủ Bùi Hoàng Tùng nhấn mạnh, việc sửa đổi Luật PBGDPL là một nhiệm vụ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh triển khai thực hiện Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Theo đó, sau 13 năm triển khai thi hành, Luật PBGDPL đã tạo hành lang pháp lý quan trọng cho công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật, góp phần nâng cao nhận thức pháp lý của cán bộ, đảng viên và nhân dân; từng bước hình thành văn hóa thượng tôn Hiến pháp và pháp luật trong đời sống xã hội.

Tuy nhiên, trước những chuyển biến nhanh chóng của thực tiễn, đặc biệt là sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ, quá trình chuyển đổi số quốc gia, sự bùng nổ của truyền thông số và nhu cầu tiếp cận thông tin pháp luật ngày càng đa dạng của người dân, doanh nghiệp, công tác PBGDPL đang đặt ra nhiều yêu cầu mới cần được đổi mới mạnh mẽ cả về nội dung, phương thức và cách thức tổ chức thực hiện.

Vì vậy, việc sửa đổi Luật lần này không chỉ nhằm khắc phục những hạn chế, bất cập phát sinh trong quá trình thực thi, mà còn là yêu cầu cấp thiết để đáp ứng đòi hỏi của giai đoạn phát triển mới. Trong đó, cần xác định rõ người dân và doanh nghiệp là trung tâm phục vụ; tăng cường ứng dụng công nghệ số, dữ liệu số trong hoạt động PBGDPL; phát huy dân chủ, tạo điều kiện để mọi tầng lớp nhân dân được tiếp cận pháp luật một cách thuận lợi, bình đẳng và hiệu quả hơn.

Đối với tổ chức Đoàn và lực lượng thanh niên, ông Bùi Hoàng Tùng cho rằng, đây là cơ hội để người trẻ phát huy trí tuệ, tinh thần trách nhiệm và sự sáng tạo thông qua việc tham gia đóng góp ý kiến vào dự thảo luật. Những đề xuất, sáng kiến của đoàn viên, thanh niên không chỉ góp phần hoàn thiện chính sách, pháp luật mà còn mở ra các cách làm mới, phương thức tuyên truyền hiện đại, phù hợp với đặc điểm của thế hệ trẻ, qua đó lan tỏa tinh thần sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật trong cộng đồng.

Phó Cục trưởng Cục PBGDPL và Trợ giúp pháp lý (Bộ Tư pháp) Phan Hồng Nguyên gợi ý thảo luận. Ảnh: Linh Chi

Tại Hội thảo, đại diện cơ quan chủ trì soạn thảo, Phó Cục trưởng Cục PBGDPL và Trợ giúp pháp lý Phan Hồng Nguyên cũng nêu rõ, dự thảo được nghiên cứu theo hướng sửa đổi toàn diện nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn và xu thế phát triển mới của đất nước.

Việc xây dựng dự thảo luật quán triệt một số quan điểm xuyên suốt như: thể chế hóa đầy đủ, kịp thời các chủ trương, đường lối của Đảng về xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật; bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp và thống nhất trong hệ thống pháp luật; bám sát các chính sách đã được Chính phủ thông qua; phát huy tối đa vai trò của công tác PBGDPL trong quản lý nhà nước và đời sống xã hội; bảo đảm tính đồng bộ với các luật có liên quan, đồng thời tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm quốc tế phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam…

Thanh niên hiến kế đưa pháp luật đến gần hơn với người dân

Góp ý vào dự thảo Luật, đại biểu Hoàng Như Quỳnh, đại diện Đoàn Thanh niên Bộ Tư pháp cho biết, trên thực tế, thanh niên đang tham gia rất tích cực vào nhiều hoạt động xây dựng, hoàn thiện và tuyên truyền pháp luật. Không chỉ thực hiện nhiệm vụ PBGDPL trong phạm vi cơ quan, đơn vị mình, lực lượng đoàn viên, thanh niên còn thường xuyên phối hợp với các tổ chức, địa phương, cơ sở giáo dục và cộng đồng để triển khai các chương trình tuyên truyền pháp luật đến nhiều nhóm đối tượng khác nhau.

Đoàn viên Hoàng Như Quỳnh, đại diện Đoàn Thanh niên Bộ Tư pháp trình bày tham luận tại hội thảo. Ảnh: Linh Chi

Bà Hoàng Như Quỳnh đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu bổ sung các quy định hoặc nội dung phù hợp nhằm ghi nhận và phát huy rõ hơn vai trò của thanh niên trong công tác PBGDPL. Đây không chỉ là lực lượng trực tiếp thụ hưởng chính sách mà còn là chủ thể quan trọng trong việc lan tỏa kiến thức pháp luật, góp phần xây dựng ý thức thượng tôn pháp luật trong xã hội.

Từ thực tiễn triển khai công tác Đoàn tại địa phương, đại diện Tỉnh đoàn Quảng Ninh nhận thấy, thanh thiếu niên đang chịu tác động mạnh mẽ từ môi trường mạng, trong đó có những luồng thông tin xấu độc, sai lệch. Bên cạnh đó, tại nhiều địa bàn còn khó khăn, việc tiếp cận thông tin và kiến thức pháp luật của thanh thiếu niên vẫn còn hạn chế, đòi hỏi cần có các giải pháp tuyên truyền phù hợp, hiệu quả hơn.

Do đó, nội dung PBGDPL cần tập trung vào những vấn đề thiết thực gắn với đời sống của giới trẻ như phòng, chống ma túy; phòng, chống tệ nạn xã hội; kỹ năng nhận diện và phòng tránh lừa đảo trên không gian mạng; bảo vệ dữ liệu cá nhân và các quy định pháp luật liên quan đến môi trường số. Việc lựa chọn nội dung và phương thức tuyên truyền được thực hiện theo hướng lấy thanh thiếu niên làm trung tâm, gắn với nhu cầu thực tiễn của từng nhóm đối tượng.

Chẳng hạn, có thể thông qua các hoạt động thể thao, sinh hoạt cộng đồng; tổ chức sân khấu hóa, cuộc thi tìm hiểu pháp luật; xây dựng các sản phẩm truyền thông số như video ngắn, infographic, phiên tòa giả định… để chuyển đổi từ mô hình tuyên truyền một chiều sang tương tác hai chiều, giúp người trẻ chủ động tiếp cận, tìm hiểu và lan tỏa kiến thức pháp luật.

Chia sẻ từ góc độ thực tiễn hoạt động xét xử, bà Đào Thị Thu Huyền, Đoàn Thanh niên Tòa án nhân dân tối cao đặt vấn đề về việc đã thực sự đưa pháp luật đến gần người dân hay chưa? Thực tế cho thấy, nhiều vụ việc vi phạm pháp luật xảy ra xuất phát từ sự thiếu hiểu biết pháp luật chứ không hoàn toàn do ý thức coi thường pháp luật. Theo đó, nếu công tác PBGDPL không được đổi mới theo hướng trực quan, sinh động và phù hợp với sự phát triển của xã hội thì hiệu quả tiếp cận của người dân, đặc biệt là người dân ở vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn sẽ còn nhiều hạn chế.

Thời gian qua, ngành tòa án đã triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả PBGDPL, như tổ chức các phiên tòa lưu động; đẩy mạnh công khai bản án, quyết định trên môi trường điện tử; tăng cường phối hợp với các cơ quan báo chí, truyền hình và các nền tảng số để tuyên truyền, phổ biến pháp luật, góp phần định hướng hành vi xã hội và nâng cao nhận thức pháp luật của người dân.

Thảo luận tại Hội thảo, nhiều ý kiến khác cũng đồng tình về nhu cầu đổi mới một cách toàn diện phương thức giáo dục pháp luật đối với thế hệ trẻ. Các đại biểu nêu nhiều giải pháp nổi bật như truyền thông sáng tạo, đa nền tảng, với trọng tâm là kiến tạo văn hóa ứng xử pháp lý từ những bài học, tấm gương đạo đức; đẩy mạnh xây dựng môi trường số lành mạnh, phối hợp đội ngũ KOL, nghệ sĩ để thu hút người trẻ; chuyển từ tư duy "phổ biến quy định" sang "xây dựng thói quen ứng xử"; chuyển đổi số tích cực trong công tác PBGDPL, đặc biệt cần có kênh đầu mối thống nhất, cơ sở dữ liệu pháp luật số dùng chung để tránh nguy cơ phân tán thông tin sai lệch; triển khai các mô hình "Trường học pháp luật", "Ngày hội pháp luật", "Tủ sách pháp luật" trong trường học.