Thành phố cổ hơn 1.600 năm tuổi dần lộ diện dưới sa mạc Ai Cập

Phát hiện được đánh giá là góp thêm những mảnh ghép quan trọng vào lịch sử giai đoạn Ai Cập thuộc Đế chế Byzantine.

Thành phố cổ tại ốc đảo Dakhla hé lộ diện mạo cuộc sống ở Ai Cập khi vùng đất này còn thuộc Đế chế Byzantine. Ảnh: Bộ Du lịch và Cổ vật Ai Cập

Thành phố cổ hé lộ nhịp sống hơn 1.600 năm trước

Các nhà khảo cổ học Ai Cập vừa khai quật một thành phố thời Byzantine được bảo tồn rất tốt tại ốc đảo Dakhla, thuộc tỉnh New Valley ở sa mạc phía Tây nước này. Khu định cư có niên đại từ thế kỷ IV, thời kỳ Ai Cập còn là một phần của Đế chế Byzantine.

Theo Bộ Du lịch và Cổ vật Ai Cập, phát hiện mang đến nhiều tư liệu về đời sống thường nhật, quá trình phát triển đô thị cũng như các hoạt động kinh tế của cư dân thời bấy giờ.

Các khu phố được khai quật cho thấy quy hoạch khá hoàn chỉnh, với những trục đường chính theo hướng Bắc - Nam giao cắt các tuyến đường Đông - Tây, tạo thành các quảng trường và không gian công cộng.

Ở đầu khu định cư là một nhà thờ kiểu basilica có niên đại từ giữa thế kỷ IV, cùng dấu tích của hai tháp canh từng bảo vệ khu vực ngoại ô.

Ngoài công trình tôn giáo, nhóm khảo cổ còn phát hiện một khu kiến trúc kiên cố với tường phòng thủ dày và nhiều ngôi nhà có sảnh tiếp khách, mái vòm.

Đáng chú ý là ngôi nhà của Tisous, một phó tế của nhà thờ, được xác định có niên đại vào nửa sau thế kỷ IV. Các nhà nghiên cứu cho rằng công trình này từng được sử dụng như một nhà thờ tư gia trước khi nhà thờ chính tòa của thành phố được xây dựng.

Nhiều hiện vật phản ánh đời sống thường nhật cũng được tìm thấy, gồm lò nướng bánh mì, khu bếp, dụng cụ xay nghiền, tiền xu bằng đồng khắc chân dung các hoàng đế Byzantine, chữ Latinh và biểu tượng Kitô giáo.

Một nhóm tiền vàng có niên đại dưới thời Hoàng đế La Mã Constantius II (337-361) cũng được khai quật.

Đặc biệt, các nhà khảo cổ phát hiện khoảng 200 mảnh gốm vỡ (ostraca) có khắc chữ. Theo các chuyên gia, đây từng là vật liệu dùng để ghi chép giao dịch thương mại, thư từ và nhiều thông tin trong sinh hoạt hằng ngày.

Những hiện vật nhỏ bé này được xem là nguồn tư liệu quý, giúp tái hiện đời sống của cư dân cổ đại từ những hoạt động bình dị nhất.

Ốc đảo Dakhla hiện nằm trong danh sách dự kiến đề cử Di sản Thế giới của UNESCO.

Những hiện vật sinh hoạt được phát hiện. Ảnh: Bộ Du lịch và Cổ vật Ai Cập

Thêm nhiều phát hiện từ các nghĩa địa cổ

Song song với cuộc khai quật tại ốc đảo Dakhla, các nhà khảo cổ cũng phát hiện thêm 18 ngôi mộ tại khu khảo cổ Marina el-Alamein, cách thành phố Alexandria khoảng 100km về phía Tây trên bờ Địa Trung Hải.

Theo Bộ Du lịch và Cổ vật Ai Cập, trong số này có 11 ngôi mộ được đục sâu vào đá với độ sâu trung bình khoảng 8m và 7 ngôi mộ xây bằng đá vôi trên mặt đất, nâng tổng số mộ được phát hiện tại khu vực này lên 48.

Bên trong các ngôi mộ, nhóm nghiên cứu tìm thấy nhiều hiện vật như bình amphora, đồ gốm, đèn, đĩa, bàn thờ và chậu đá vôi. Đặc biệt, một chiếc quan tài bằng đá granit dài khoảng 2,5m vẫn còn chứa hài cốt đang được nghiên cứu. Gần đó là phần còn lại của một bức tượng nhân sư bằng thạch cao.

Một phát hiện đáng chú ý khác là bốn miếng vàng được đặt trong miệng một số người đã khuất, còn gọi là "lưỡi vàng". Theo các nhà khảo cổ, đây là một tập tục gắn với tín ngưỡng tang lễ của thời kỳ Hy Lạp - La Mã và Byzantine.

Được khai quật từ năm 1986, Marina el-Alamein được cho là tàn tích của thành phố cảng cổ Leukaspis bên bờ Địa Trung Hải.

Những phát hiện mới tiếp tục bổ sung tư liệu về lịch sử của khu đô thị từng phát triển thịnh vượng từ thế kỷ II đến thế kỷ IV, đồng thời cho thấy Ai Cập vẫn là một trong những vùng đất lưu giữ nguồn di sản khảo cổ đặc biệt phong phú của thế giới.