Thành phố Hồ Chí Minh: Đi đầu xây dựng công dân số, tạo lực đẩy cho công thương đô thị đặc biệt
Khi mỗi người dân Thành phố Hồ Chí Minh làm chủ kỹ năng số, giao dịch điện tử và thương mại số ngay từ cơ sở, đó không chỉ là nền tảng kiến tạo xã hội số bền vững mà còn tạo động lực trực tiếp thúc đẩy sản xuất, lưu thông hàng hóa và phát triển lĩnh vực công thương đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế.
Đưa Nghị quyết 57-NQ/TW vào đời sống từ nền tảng công dân số
Cụ thể hóa Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị (đặt mục tiêu đến năm 2030 phát triển công dân số đạt mức cao của thế giới, quy mô kinh tế số đạt tối thiểu 30% GDP, tỷ lệ sử dụng dịch vụ công trực tuyến và giao dịch không dùng tiền mặt đạt hơn 80%), Thành phố Hồ Chí Minh đang phát huy vai trò hạt nhân lãnh đạo của cấp ủy cơ sở cùng sự tiên phong, gương mẫu của hàng trăm nghìn đảng viên trong toàn Đảng bộ Thành phố.
Trên tinh thần đó, công dân số không chỉ dừng ở thao tác công nghệ mà là chủ thể có năng lực số, ý thức thượng tôn pháp luật, bản lĩnh chính trị và giàu bản sắc văn hóa để hội nhập, bồi đắp "sức mạnh mềm" quốc gia trên không gian mạng.
Điểm sáng đột phá tại cơ sở là mô hình "Trạm Công dân số" tích hợp đa nền tảng, thiết bị và tiện ích số (như Kiosk dịch vụ công tự phục vụ, tra cứu VNeID, thanh toán điện tử, hỗ trợ AI hành chính công) được triển khai tại các phường, xã trọng điểm như phường Sài Gòn, phường Tân Định, phường Bến Thành, xã Bình Chánh... nhằm đưa dịch vụ số về sát khu dân cư. Mô hình này mang lại hiệu quả rõ nét trong việc rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính, giảm tải cho bộ phận một cửa và đã được Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06-Bộ Công an) đánh giá cao, công nhận là sáng kiến tiêu biểu để nhân rộng toàn quốc.

Người dân trải nghiệm tiện ích tại "Trạm công dân số" ở cơ sở trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh. (ẢNH: THU HƯỜNG-MAI HUYÊN)
Hạt nhân lãnh đạo từ cấp ủy cơ sở và người đứng đầu
Thực tiễn triển khai tại Thành phố Hồ Chí Minh cho thấy, chuyển đổi số nói chung và xây dựng công dân số nói riêng chỉ đi vào chiều sâu khi bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện, trực tiếp của tổ chức đảng và người đứng đầu cấp ủy cơ sở.
Trong vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, cấp ủy và Bí thư Đảng ủy xã, phường, đặc khu đã đưa nhiệm vụ xây dựng công dân số vào nghị quyết và kiểm tra, giám sát thường xuyên. Theo đó, các chỉ tiêu phổ cập kỹ năng số, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến và thanh toán không dùng tiền mặt được cụ thể hóa thành nghị quyết chuyên đề và nội dung sinh hoạt chi bộ định kỳ.
Cùng với đó, người đứng đầu cấp ủy trực tiếp kiểm tra hạ tầng kỹ thuật tại Trung tâm Phục vụ hành chính công và các "Trạm công dân số", kịp thời tháo gỡ vướng mắc để người dân tiếp cận dịch vụ thuận lợi nhất. Khi Bí thư cấp ủy và tập thể lãnh đạo cơ sở trực tiếp sử dụng các nền tảng số (như App Công dân số Thành phố Hồ Chí Minh, Cổng thông tin 1022) trong quản lý, chỉ đạo điều hành, tiếp nhận và xử lý kịp thời phản ánh của nhân dân, bộ máy hành chính cơ sở và cộng đồng dân cư có thêm động lực chuyển dịch mạnh mẽ từ thói quen giao dịch truyền thống sang môi trường số.
Hàng trăm nghìn đảng viên tiên phong thu hẹp khoảng cách số, thúc đẩy công thương Thành phố
Dù hạ tầng công nghệ và các điểm hỗ trợ liên tục được mở rộng, tại các khu dân cư, khu lưu trú công nhân ở Thành phố Hồ Chí Minh vẫn còn những khoảng cách nhất định. Một bộ phận người cao tuổi, lao động nhập cư ít có điều kiện tiếp xúc với công nghệ vẫn cần được hướng dẫn trực tiếp; trong khi nhiều người đã sử dụng điện thoại thông minh nhưng còn thiếu kỹ năng nhận diện thông tin giả, bảo mật dữ liệu cá nhân và phòng tránh lừa đảo trực tuyến.
Để thu hẹp khoảng cách này, Thành phố phát huy sức mạnh từ hệ thống tổ chức cơ sở đảng rộng khắp gắn liền với mạng lưới các tổ công nghệ số cộng đồng. Mỗi đảng viên ở cơ sở trở thành một tuyên truyền viên, trực tiếp hướng dẫn hộ kinh doanh, hợp tác xã, tiểu thương tại các chợ truyền thống và làng nghề ứng dụng thanh toán không dùng tiền mặt theo mô hình "Chợ 4.0", sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, truy xuất nguồn gốc và đưa hàng hóa lên sàn thương mại điện tử.

Các đảng viên cơ sở hướng dẫn người dân ứng dụng thanh toán không dùng tiền mặt và đưa hàng hóa lên nền tảng số. (ẢNH: THU HƯỜNG-MAI HUYÊN)
Nhờ sự đồng hành sát sao này, kinh tế số Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục giữ vững vai trò đầu tàu cả nước; hàng trăm sản phẩm OCOP và đặc sản vùng miền từng bước tham gia sâu vào chuỗi cung ứng số, mở rộng thị trường tiêu thụ nội địa và xuất khẩu.
Song song với hỗ trợ kinh doanh, lực lượng đảng viên tại các chi bộ khu phố, ấp nòng cốt là đảng viên trẻ, cán bộ, công chức, giáo viên, đoàn viên trực tiếp bám sát địa bàn tại các tổ công nghệ số cộng đồng và "Trạm công dân số", hướng dẫn người dân kích hoạt định danh điện tử VNeID mức độ 2, nộp hồ sơ trực tuyến và khai thác các tiện ích số thiết yếu. Trước sự đan xen phức tạp của thông tin trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, mỗi đảng viên còn chủ động kiểm chứng, lan tỏa thông tin chính thống, hướng dẫn người dân phòng tránh lừa đảo công nghệ cao, đồng thời giữ gìn nét ứng xử nghĩa tình, văn minh, hiện đại của người dân Thành phố mang tên Bác trên không gian số.
Từ sự lãnh đạo quyết liệt, sâu sát của từng cấp ủy cơ sở đến hành động gương mẫu của hàng trăm nghìn đảng viên, kỹ năng số đang dần trở thành thói quen thường ngày của mỗi người dân. Đây chính là nền tảng vững chắc để Thành phố Hồ Chí Minh củng cố chính quyền số, xã hội số, đồng thời tạo động lực nội sinh mạnh mẽ cho kinh tế số và ngành công thương bứt phá, hội nhập vững vàng trong kỷ nguyên mới.
