Kinh tế Đức tăng trưởng trở lại nhưng vẫn chưa đủ

Sau nhiều năm đối mặt với khó khăn, kinh tế Đức đã phát đi những tín hiệu phục hồi tích cực hơn dự kiến. Tuy nhiên, mức tăng trưởng còn khiêm tốn, áp lực nợ công, tình trạng già hóa dân số và năng suất thấp đang đặt ra những thách thức lớn với nền kinh tế lớn nhất châu Âu.

Hồi tháng 10, Thủ tướng Merz thừa nhận, nền kinh tế Đức phải đối mặt với nhiều khó khăn hơn so với trước đây. (Nguồn: Bloomberg)

Hồi tháng 10, Thủ tướng Merz thừa nhận, nền kinh tế Đức phải đối mặt với nhiều khó khăn hơn so với trước đây. (Nguồn: Bloomberg)

Tại Hội nghị thượng đỉnh Kỹ thuật cơ khí năm 2026 diễn ra ở Berlin diễn ra gần đây, bầu không khí không mấy lạc quan. Ngành cơ khí và chế tạo máy vốn được xem là một trong những trụ cột của nền công nghiệp Đức trong nhiều thập kỷ. Tuy nhiên, những khó khăn kéo dài đang khiến lĩnh vực này chịu sức ép ngày càng lớn.

Từng sử dụng hơn một triệu lao động, ngành hiện phải cắt giảm khoảng 15.000 việc làm mỗi tháng. Sản lượng cũng đã giảm khoảng 20% kể từ năm 2018. Vấn đề này phản ánh bức tranh phức tạp của nền kinh tế lớn nhất châu Âu: Các chỉ số tăng trưởng đã có dấu hiệu cải thiện, nhưng nhiều ngành công nghiệp vẫn chưa thoát khỏi giai đoạn khó khăn.

Tăng trưởng trở lại nhưng chưa đủ tạo đột phá

Khi nhậm chức vào tháng 5/2025, Thủ tướng Đức Friedrich Merz cam kết thúc đẩy cải cách nhanh chóng và đưa nền kinh tế tăng trưởng mạnh mẽ. Tuy nhiên, sau khoảng một năm rưỡi, những khó khăn thực tế cho thấy quá trình phục hồi không dễ dàng như kỳ vọng.

Kinh tế Đức tiếp tục đối mặt với những bất đồng, trong khi các cuộc khủng hoảng và xung đột quốc tế tạo thêm sức ép đối với hoạt động kinh tế.

Vào tháng 10, Thủ tướng Merz thừa nhận, nền kinh tế nước này đang phải đối mặt với nhiều khó khăn hơn so với trước đây.

Trong bối cảnh đó, những tín hiệu phục hồi dù còn khiêm tốn vẫn được xem là điểm sáng. Báo cáo mùa Thu của Hội đồng Chuyên gia kinh tế Đức dự báo, Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) nước này tăng 1,3% trong năm 2026 và 1% trong năm 2027. Đây là triển vọng tích cực hơn so với những đánh giá trước đó của cơ quan tư vấn độc lập cho chính phủ Đức.

Bà Monika Schnitzer, Chủ tịch Hội đồng Chuyên gia kinh tế Đức nhận định, nền kinh tế nước này phục hồi nhanh hơn dự kiến sau cú sốc giá năng lượng do cuộc chiến tại Iran gây ra. Động lực chính đến từ xuất khẩu tăng mạnh hơn dự báo và chi tiêu chính phủ ở mức cao.

Thủ tướng Merz cũng bày tỏ sự lạc quan trước những tín hiệu này khi cho rằng kinh tế Đức đang dần tăng trưởng trở lại. Theo ông, đây là kết quả đáng khích lệ trong bối cảnh đất nước phải đối mặt với nhiều cuộc khủng hoảng.

Dù vậy, mức tăng trưởng dự kiến 1-1,3% vẫn chưa đủ để giải quyết những vấn đề mang tính cơ cấu đã tích tụ trong nhiều năm. Các chuyên gia cảnh báo, Đức cần tốc độ tăng trưởng cao hơn đáng kể để duy trì mức sống và sự thịnh vượng tương đương những thập kỷ trước.

Áp lực ngân sách và nguy cơ gia tăng nợ công

Một trong những thách thức lớn nhất đối với kinh tế Đức hiện nay là áp lực ngày càng tăng lên ngân sách nhà nước.

Tình trạng già hóa dân số khiến chi phí dành cho lương hưu, y tế và chăm sóc xã hội liên tục tăng. Trong khi đó, lực lượng lao động trong độ tuổi đóng góp tài chính cho các hệ thống này lại có xu hướng thu hẹp. Sự mất cân đối đó khiến các khoản chi an sinh xã hội ngày càng chiếm tỷ trọng lớn trong ngân sách công.

Theo kế hoạch tài chính của đất nước, chi phí an sinh xã hội, quốc phòng và trả lãi nợ sẽ chiếm khoảng 80% tổng chi tiêu trong ngân sách liên bang.

Bà Monika Schnitzer cảnh báo, về dài hạn, nguồn thu dự kiến của ngân sách liên bang sẽ không đủ để đáp ứng các khoản chi đã được lên kế hoạch. Để giải quyết tình trạng này, Đức cần đạt được tốc độ tăng trưởng kinh tế mà nước này chưa từng trải qua trong 50 năm qua.

Trong quá trình hoàn thiện ngân sách năm 2027, chính phủ Đức dự kiến tổng chi tiêu lên tới 555 tỷ Euro (khoảng 615 tỷ USD). Do nguồn thu không đủ bù đắp, Berlin lên kế hoạch vay mới hơn 118 tỷ Euro. Nếu tính cả các quỹ đặc biệt được tài trợ bằng nợ dành cho cơ sở hạ tầng và quân đội, tổng mức vay mới có thể lên gần 204 tỷ Euro.

Đức cần tốc độ tăng trưởng cao hơn đáng kể để duy trì mức sống và sự thịnh vượng tương đương những thập kỷ trước.(Nguồn: Insider)

Đức cần tốc độ tăng trưởng cao hơn đáng kể để duy trì mức sống và sự thịnh vượng tương đương những thập kỷ trước.(Nguồn: Insider)

Các chuyên gia kinh tế cảnh báo, nếu tiếp tục duy trì quỹ đạo tài chính hiện nay, tỷ lệ nợ công trên GDP của Đức có thể tăng lên 100% vào năm 2040. Trong khi đó, cuối năm 2025, tỷ lệ này ở mức 63,5%.

Đức hiện là quốc gia duy nhất trong Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7) vẫn duy trì xếp hạng tín nhiệm AAA - mức cao nhất trên thị trường tài chính. Xếp hạng này thể hiện mức độ rủi ro vỡ nợ rất thấp đối với trái phiếu chính phủ Đức, qua đó giúp nước này duy trì uy tín trên thị trường vốn quốc tế.

Thủ tướng Merz nhấn mạnh mong muốn bảo vệ vị thế tín nhiệm hàng đầu này. Tuy nhiên, việc kiểm soát nợ công sẽ đòi hỏi những quyết định khó khăn.

Theo bà Schnitzer, giảm phụ thuộc vào nguồn tài chính dựa trên nợ đặt ra yêu cầu điều chỉnh ngân sách ở quy mô lớn. Quá trình này cần được triển khai theo cách không làm suy yếu triển vọng tăng trưởng kinh tế.

Cải cách để nâng cao năng suất và sức cạnh tranh

Không chỉ riêng nước Đức, vấn đề củng cố tài chính công còn đặt ra đối với toàn Liên minh châu Âu (EU). Thủ tướng Merz cho hay, cần theo đuổi lộ trình củng cố ngân sách, đồng thời nhấn mạnh trách nhiệm của các nhà hoạch định chính sách đối với thế hệ trẻ.

Cải cách hệ thống an sinh xã hội được xem là một trong những ưu tiên quan trọng. Tuy nhiên, để tạo nền tảng tăng trưởng bền vững, Đức còn cần giải quyết bài toán năng suất lao động và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

Theo Hội đồng Chuyên gia kinh tế Đức, khoảng cách năng suất giữa các doanh nghiệp trong cùng một ngành hiện rất lớn. Tại Đức, những doanh nghiệp dẫn đầu có năng suất cao gấp năm lần so với các doanh nghiệp hoạt động kém hiệu quả nhất.

Các chuyên gia nhận định, nếu những doanh nghiệp có năng suất thấp từng bước thu hẹp khoảng cách với nhóm dẫn đầu, tăng trưởng kinh tế có thể được cải thiện đáng kể. Việc ứng dụng công nghệ mới, đổi mới mô hình kinh doanh và tạo điều kiện cho các doanh nghiệp có năng suất cao phát triển được xem là những động lực quan trọng.

Tuy nhiên, đổi mới sáng tạo cần nguồn vốn đầu tư, trong khi đây lại là một điểm yếu của Đức.

Viện Nghiên cứu Kinh tế Ifo chỉ ra rằng, các trường đại học Đức đang tạo ra số lượng doanh nghiệp khởi nghiệp thành công thấp hơn đáng kể so với các cơ sở đào tạo hàng đầu tại Anh và Mỹ.

Tại Hội nghị thượng đỉnh Kỹ thuật cơ khí ở Berlin, đại diện ngành công nghiệp cũng nhấn mạnh yêu cầu giảm chi phí lao động để nâng cao sức cạnh tranh. Một số đề xuất tập trung vào việc kéo dài thời gian làm việc và tăng tính linh hoạt trong tổ chức lao động, đồng thời bảo đảm quyền lợi của người lao động.

Mục tiêu được đưa ra không phải là cắt giảm tiền lương, mà là cải thiện hiệu quả sử dụng thời gian và nguồn lực lao động.

Một nghiên cứu mới của Viện Kinh tế Đức, được thực hiện theo đề nghị của Hiệp hội Công nghiệp Kỹ thuật Cơ khí Đức, cho thấy việc kéo dài thêm một giờ làm việc trong tuần có thể giúp GDP thực tế tăng 1,5% trong vòng 5 năm tới.

Những đề xuất này cho thấy, Đức đang đứng trước yêu cầu điều chỉnh mô hình tăng trưởng, từ việc dựa nhiều vào những lợi thế công nghiệp truyền thống sang thúc đẩy đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất và cải thiện hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Sự phục hồi của nền kinh tế Đức trong năm 2026 là tín hiệu tích cực, nhưng chưa đủ để xóa bỏ những lo ngại về triển vọng dài hạn.

Bài toán đặt ra không đơn thuần là đưa các chỉ số tăng trưởng trở lại quỹ đạo, mà còn là tạo dựng nền tảng tài chính vững chắc, khơi thông nguồn lực đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Đây sẽ là những yếu tố quyết định khả năng duy trì thịnh vượng của nền kinh tế lớn nhất châu Âu trong những năm tới.

(theo DW)

Linh Chi

Nguồn TG&VN: https://baoquocte.vn/kinh-te-duc-tang-truong-tro-lai-nhung-van-chua-du-470925.html