Thành phố Hồ Chí Minh nâng cao hiệu quả thi hành án dân sự theo luật mới

Tại Thành phố Hồ Chí Minh, địa phương có khối lượng việc và số tiền phải thi hành lớn nhất cả nước, việc triển khai Luật đang được thực hiện đồng bộ, bước đầu tạo thuận lợi cho hoạt động nghiệp vụ, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện phương thức tổ chức thi hành án phù hợp với đặc thù địa bàn.

Trung tâm Giám sát và Điều hành thông minh (IOC) của Thi hành án dân sự TP Hồ Chí Minh là trung tâm IOC của ngành Thi hành án dân sự đầu tiên của cả nước.

Hành lang pháp lý mới cho công tác thi hành án

Ông Đỗ Phong Hóa, Phó trưởng Thi hành án dân sự Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, Thành phố là một trong những địa bàn có áp lực thi hành án lớn nhất cả nước. Hằng năm, hệ thống các cơ quan thi hành án dân sự tại Thành phố chiếm khoảng 11 - 14% tổng số việc và 37 - 40% tổng số tiền phải thi hành của cả nước; đồng thời phải tổ chức thi hành nhiều vụ án hình sự về tham nhũng, kinh tế có tính chất đặc biệt phức tạp, được dư luận xã hội quan tâm.

Sau sắp xếp tổ chức bộ máy, Thi hành án dân sự Thành phố Hồ Chí Minh được tổ chức thành 25 phòng trực thuộc, gồm 6 phòng tham mưu, chuyên môn và 19 phòng thi hành án dân sự khu vực. Đến ngày 31/3/2026, đơn vị đã thực hiện được 860 trong tổng số 1.009 biên chế được giao, còn thiếu 149 biên chế. Trong khi đó, toàn hệ thống phải tổ chức thi hành hơn 150.000 việc với số tiền khoảng 278.000 tỷ đồng. Theo ông Đỗ Phong Hóa, yêu cầu tinh gọn bộ máy trong khi số lượng vụ việc gia tăng, tính chất ngày càng phức tạp đòi hỏi công tác quản lý, điều hành và tổ chức thi hành án phải tiếp tục được đổi mới để nâng cao hiệu lực, hiệu quả.

Luật Thi hành án dân sự năm 2025 có hiệu lực từ 1/7/2026, với nhiều quy định mới nhằm đơn giản hóa thủ tục, nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành án.

Trong bối cảnh đó, Luật Thi hành án dân sự năm 2025 được triển khai từ ngày 1/7/2026 tạo hành lang pháp lý mới cho hoạt động thi hành án. Tại các đơn vị cơ sở, việc quán triệt quy định mới được thực hiện ngay từ khi Luật có hiệu lực.

Bà Nguyễn Thị Thu, Trưởng phòng Thi hành án dân sự Khu vực 2 Thành phố Hồ Chí Minh, cho biết, cấp ủy chi bộ và lãnh đạo đơn vị đã tổ chức hội nghị triển khai Luật cho toàn thể cán bộ, công chức, trong đó làm rõ từng quy định, phân tích những nội dung liên quan trực tiếp đến tác nghiệp để thống nhất cách thức thực hiện. Qua gần một tháng triển khai, các quy định mới cơ bản rõ ràng, dễ thực hiện hơn so với trước. Đến nay, đơn vị chưa ghi nhận vướng mắc đáng kể trong quá trình áp dụng.

Với nhiệm vụ trực tiếp tổ chức thi hành án, bà Duy Thị Ngọc Điệp, chấp hành viên Phòng Thi hành án dân sự Khu vực 6, đánh giá Luật Thi hành án dân sự năm 2025 đã đơn giản hóa nhiều thủ tục hành chính, tạo hành lang pháp lý thuận lợi hơn cho chấp hành viên tác nghiệp, qua đó góp phần rút ngắn quá trình xử lý công việc, thu hồi tài sản cho người dân, doanh nghiệp và các tổ chức.

Thực tế, khi khối lượng hồ sơ lớn, việc giảm các thủ tục, giấy tờ và những công việc hành chính có ý nghĩa trực tiếp đối với chấp hành viên. Thời gian được tiết giảm có thể dành cho nghiên cứu hồ sơ, xác minh điều kiện thi hành án và xử lý từng vụ việc, hướng tới mục tiêu đưa bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của tòa án được thực thi trên thực tế, bảo đảm quyền, lợi ích chính đáng của người dân, doanh nghiệp và các tổ chức.

Nâng cao hiệu quả từ thực tiễn từng địa bàn

Phòng Thi hành án dân sự Khu vực 6 TP Hồ Chí Minh.

Tại Phòng Thi hành án dân sự Khu vực 2 Thành phố Hồ Chí Minh, cùng với tốc độ đô thị hóa và sự phát triển của thị trường bất động sản trên địa bàn thành phố Thủ Đức cũ, các vụ việc liên quan căn hộ chung cư, tín dụng ngân hàng đặt ra nhiều yêu cầu trong tổ chức thi hành.

Theo bà Nguyễn Thị Thu, Trưởng phòng Thi hành án dân sự Khu vực 2 Thành phố Hồ Chí Minh, nhiều người mua căn hộ sử dụng vốn vay ngân hàng, trả góp nhưng sau đó gặp khó khăn về tài chính, không còn khả năng tiếp tục thực hiện nghĩa vụ. Khi khoản vay phát sinh tranh chấp, ngân hàng khởi kiện và sau khi có bản án, quyết định của tòa án thì yêu cầu cơ quan thi hành án tổ chức thi hành để thu hồi nợ. Đáng chú ý, nhiều người mua căn hộ là người từ nơi khác đến sinh sống, thu nhập không ổn định, khiến việc tổ chức thi hành án có những khó khăn riêng.

Với những vụ việc này, Phòng Thi hành án dân sự Khu vực 2 Thành phố Hồ Chí Minh ưu tiên giao cho chấp hành viên có kinh nghiệm, đồng thời yêu cầu giải thích rõ quyền và nghĩa vụ để đương sự hiểu, chủ động thực hiện bản án. Theo bà Nguyễn Thị Thu, vận động tự nguyện thi hành án được đơn vị chú trọng bởi trong quá trình làm việc, ngân hàng có thể xem xét giảm lãi, tạo điều kiện để người phải thi hành án thực hiện nghĩa vụ. Điều này vừa góp phần thu hồi khoản nợ, vừa hạn chế trường hợp phải áp dụng biện pháp cưỡng chế đối với tài sản là nơi ở của người dân.

Tuy nhiên, đối với những trường hợp không tự nguyện thực hiện nghĩa vụ, cơ quan thi hành án vẫn phải áp dụng biện pháp kê biên, xử lý tài sản theo đúng quy định của pháp luật nhằm bảo đảm bản án được thực thi và quyền lợi của bên được thi hành án.

Công chức Thi hành án dân sự TP Hồ Chí Minh xử lý hồ sơ nghiệp vụ trên môi trường số.

Thực tiễn này cho thấy hiệu quả thi hành án không chỉ phụ thuộc vào việc áp dụng đúng các quy định pháp luật mà còn đòi hỏi chấp hành viên nắm chắc hồ sơ, đặc điểm của từng vụ việc, giải thích đầy đủ quyền, nghĩa vụ và tạo điều kiện để các bên tự nguyện thực hiện bản án khi có thể.

Theo chấp hành viên Duy Thị Ngọc Điệp, Luật Thi hành án dân sự năm 2025 bước đầu tạo thuận lợi cho hoạt động nghiệp vụ, song quá trình triển khai vẫn cần thêm thời gian để các quy định và phương thức tác nghiệp mới vận hành ổn định. Việc tiếp tục hoàn thiện các công cụ hỗ trợ, đồng bộ dữ liệu phục vụ xác minh điều kiện thi hành án sẽ giúp chấp hành viên giảm thời gian dành cho công việc hành chính và tập trung nhiều hơn vào nghiên cứu, tổ chức thi hành hồ sơ.

Với hơn 150.000 việc và 278.000 tỷ đồng phải tổ chức thi hành, Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục là địa phương có khối lượng thi hành án dân sự lớn nhất cả nước. Trong điều kiện số lượng vụ việc không ngừng tăng, tính chất ngày càng phức tạp, việc triển khai Luật Thi hành án dân sự năm 2025 với các quy định rõ ràng, thuận lợi hơn trong tổ chức thực hiện được kỳ vọng góp phần giảm thời gian, chi phí, nâng cao hiệu quả thi hành án, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.