Thành phố Hồ Chí Minh tái cấu trúc không gian công nghiệp, đón dòng vốn FDI thế hệ mới

Công nhân sản xuất trong nhà máy tại Khu chế xuất, Khu công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: Quang Quý)

Dòng vốn lớn, ưu tiên dự án công nghệ cao

Trong số 105 khu chế xuất, khu công nghiệp, có 67 khu đã có quyết định thành lập, với diện tích hơn 28.000ha; 58 khu đã hoạt động, tổng diện tích hơn 22.400ha, tỷ lệ lấp đầy bình quân khoảng 80%. Ngoài ra, có 14 khu mở rộng đã thành lập nhưng chưa hoạt động; 38 khu đã đưa vào quy hoạch nhưng chưa thành lập, diện tích khoảng 22.268ha.

Tại Tọa đàm “Bất động sản công nghiệp phía nam: Đón làn sóng FDI công nghệ cao và kiến tạo hệ sinh thái sản xuất mới”, ông Lê Văn Thinh, Phó Trưởng ban Quản lý các Khu chế xuất và Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Trong bối cảnh kinh tế, thương mại và đầu tư quốc tế còn nhiều biến động, kết quả thu hút đầu tư trong 9 tháng đầu năm cho thấy sức hấp dẫn của không gian công nghiệp mới. Tổng vốn đầu tư trong và ngoài nước lũy kế đạt 5,57 tỷ USD, bằng 131,15% chỉ tiêu kế hoạch năm và tăng 29,13% so với cùng kỳ năm 2025.

Công nhân ngành may mặc trong giờ làm việc. (Ảnh: CTV)

Đáng chú ý, vốn FDI đạt 4,27 tỷ USD, tăng 62,22% so với cùng kỳ. Ban Quản lý đã cấp mới 100 dự án với tổng vốn đăng ký 3,14 tỷ USD; 120 dự án điều chỉnh tăng vốn với tổng vốn tăng thêm 1,13 tỷ USD.

Ở khu vực đầu tư trong nước, tổng vốn thu hút đạt 33.875 tỷ đồng, tương đương 1,31 tỷ USD. Trong đó, 84 dự án cấp mới có tổng vốn 14.732,78 tỷ đồng, tương đương 566 triệu USD.

Đáng chú ý, dù số dự án FDI cấp mới giảm so với cùng kỳ, quy mô vốn của các dự án mới lại tăng mạnh. Điều này cho thấy dòng vốn đang có xu hướng tập trung vào các dự án lớn, có năng lực tài chính và hàm lượng công nghệ cao, thay vì chạy theo số lượng dự án.

Thành phố Hồ Chí Minh đang tìm hướng để tái cấu trúc Khu chế xuất, khu công nghiệp. (Ảnh: CTV)

Đơn cử như dự án Trung tâm dữ liệu AI tại Khu công nghiệp Tân Phú Trung với tổng vốn đầu tư 2,1 tỷ USD với nhiều kỳ vọng đối với các dự án đầu tư lớn trong các lĩnh vực công nghệ mới. Thực tế này cũng đặt ra yêu cầu về chuẩn bị một không gian công nghiệp có chất lượng tương ứng cho Thành phố.

Giai đoạn tới, mục tiêu thu hút đầu tư của Thành phố không chỉ dừng ở vốn. Các dự án được định hướng phải mang theo công nghệ, tri thức, năng lực quản trị, hoạt động nghiên cứu-phát triển, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và khả năng kết nối với doanh nghiệp Việt Nam.

Không gian mới yêu cầu việc tái cấu trúc không gian phát triển cho Thành phố Hồ Chí Minh cũng đặt ra nhiều hơn. (Ảnh: QUANG QUÝ)

Các lĩnh vực được ưu tiên gồm vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ thông tin, công nghệ sinh học, năng lượng sạch, vật liệu mới, tự động hóa, kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn. Đây là bước chuyển quan trọng khi các khu công nghiệp hiện hữu đã có tỷ lệ lấp đầy cao, trong khi quỹ đất công nghiệp cần được sử dụng hiệu quả hơn.

Tái cấu trúc không gian, tăng liên kết vùng

Không gian công nghiệp của Thành phố đang được định hướng lại trên nền tảng liên kết giữa ba khu vực (Thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương và Bà Rịa-Vũng Tàu cũ). Thay vì phát triển độc lập, Thành phố hướng tới hình thành các trục công nghiệp-đô thị-dịch vụ logistics, gắn với hệ thống hạ tầng giao thông liên vùng.

Trong đó, Thành phố Hồ Chí Minh cũ sẽ tận dụng lợi thế về hệ sinh thái viện, trường và nguồn nhân lực chất lượng cao để tập trung vào công nghệ cao; khu vực Bình Dương phát huy vai trò trung tâm công nghiệp đa ngành, công nghiệp công nghệ cao và công nghiệp sinh thái, còn Bà Rịa-Vũng Tàu gắn với cảng biển nước sâu, logistics, năng lượng, dầu khí và khu thương mại tự do.

Tái cấu trúc ngành công nghiệp cũng đặt ra yêu cầu cung cấp điện phải tốt và ổn định hơn. (Ảnh: CTV)

Trên cơ sở các tuyến giao thông đã quy hoạch, sự phân bổ này nhằm tạo ra tính bổ trợ, kết nối khu sản xuất với cảng biển, trung tâm logistics và các thị trường tiêu thụ. Đây cũng là cơ sở để giảm chi phí logistics, nâng hiệu quả sử dụng hạ tầng và tăng sức cạnh tranh cho sản phẩm công nghiệp Thành phố.

Theo ông Lê Văn Thinh, Ban Quản lý các Khu chế xuất, khu công nghiệp Thành phố đang xây dựng Đề án chuyển đổi các khu và tái cấu trúc các ngành công nghiệp chủ lực. Trọng tâm là chuyển đổi các khu theo hướng sinh thái, thế hệ mới, thông minh, gắn với chuyển đổi số, kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững.

Bên cạnh đó, Thành phố đang chuẩn bị quỹ đất cho giai đoạn phát triển mới với khoảng 6.500-6.800ha đất sạch có hạ tầng hoàn chỉnh trong giai đoạn 2025-2030.

Từ “thu hút FDI” sang xây dựng hệ sinh thái đầu tư

Trong bối cảnh và không gian mới, Thành phố đang cho thấy một thay đổi quan trọng trong tư duy thu hút đầu tư là không chỉ quan tâm nhà đầu tư mang bao nhiêu vốn, mà còn xem xét dự án tạo ra giá trị gì cho nền kinh tế Thành phố.

Theo định hướng mới, Thành phố ưu tiên những nhà đầu tư chiến lược có khả năng kéo theo chuỗi cung ứng, trung tâm nghiên cứu-phát triển, mạng lưới doanh nghiệp vệ tinh và hoạt động chuyển giao công nghệ. Đây là yếu tố quan trọng nhằm chuyển từ lợi thế chi phí sang chất lượng hạ tầng, nhân lực, công nghệ và khả năng kết nối chuỗi giá trị.

Công nhân trong giờ làm việc tại Khu chế xuất, Khu công nghiệp của Thành phố. (Ảnh: CTV)

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Ban Quản lý đang xây dựng các cơ chế hỗ trợ chuyển đổi khu công nghiệp sang mô hình sinh thái, thế hệ mới và các loại hình kinh tế mới. Cùng với đó là cải cách thủ tục hành chính, đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền và số hóa quy trình giải quyết hồ sơ đầu tư.

Cùng với “trải thảm đỏ” cho dự án phù hợp, công tác hậu kiểm cũng được chú trọng nhằm bảo đảm dự án triển khai đúng tiến độ, đúng mục tiêu, sử dụng hiệu quả đất đai và các nguồn lực. Hoạt động thanh tra, kiểm tra được định hướng theo hướng minh bạch, có trọng tâm, hạn chế chồng chéo và không làm ảnh hưởng không cần thiết đến hoạt động bình thường của doanh nghiệp.

Ngoài ra, không gian công nghiệp mới cũng đặt ra yêu cầu tăng cường phối hợp, liên kết vùng. Thành phố Hồ Chí Minh, thành phố Đồng Nai, tỉnh Tây Ninh cần có sự chia sẻ thông tin về quy hoạch, quỹ đất, hạ tầng và định hướng thu hút đầu tư để xác định ngành nghề phù hợp với lợi thế từng nơi. Từ vùng nguyên liệu, sản xuất, công nghiệp hỗ trợ đến logistics và dịch vụ cần được kết nối thành một chuỗi thống nhất.

Trong xúc tiến đầu tư, ba địa phương có thể cùng xây dựng danh mục ngành, dự án và nhà đầu tư mục tiêu, tiếp cận các tập đoàn đa quốc gia và nhà đầu tư chiến lược. Với những dự án lớn, mỗi địa phương có thể tham gia bằng lợi thế riêng, thay vì cạnh tranh để triển khai toàn bộ dự án như trước.