Ban Công tác Mặt trận: 'Cầu nối' của những mô hình tự quản

Tuy nhiên, để những mô hình, phần việc tự quản không chỉ sôi nổi khi mới phát động mà duy trì được lâu dài, rất cần vai trò kết nối, vận động và tập hợp lực lượng của Ban Công tác Mặt trận. Khi người dân cùng bàn, cùng làm và cùng có trách nhiệm với không gian sống của mình, những mô hình ấy không chỉ tạo chuyển biến trước mắt mà từng bước trở thành nếp sinh hoạt cộng đồng.

Hoạt động Trung thu diễn ra đầy ý nghĩa tại Nhà văn hóa khu dân cư Bằng B (thuộc Tổ dân phố 17, phường Hoàng Liệt). Ảnh: PV

Cùng dân làm những việc thiết thực

Những năm gần đây, Nhà văn hóa khu dân cư Bằng B (thuộc Tổ dân phố 17, phường Hoàng Liệt) thường xuyên diễn ra nhiều hoạt động cộng đồng. Với đặc thù là khu dân cư truyền thống, với hơn 800 hộ dân và khoảng 32.000 nhân khẩu, Nhà văn hóa với tổng khuôn viên rộng 1.700m2 trở thành địa điểm gắn kết cộng đồng thông qua các cuộc họp chi bộ, họp tổ dân phố, sinh hoạt khu dân cư, các hoạt động của các hội, đoàn thể, vui Tết Trung thu cho thiếu nhi...

Các cháu thiếu nhi bên xích đu tại sân vui chơi Tổ dân phố 17 Bằng B, phường Hoàng Liệt. Ảnh: PV

Cách đó không xa, sân vui chơi Tổ dân phố 17 Bằng B cũng là điểm đến đầy háo hức của nhiều lứa tuổi. Với diện tích 2.334m², hoàn thành năm 2024 từ nguồn xã hội hóa 508 triệu đồng, sân có không gian cho nhiều hoạt động thể thao, vui chơi của các lứa tuổi. Người lớn chơi cầu lông, pickleball, tập dưỡng sinh, dân vũ; trẻ em có chỗ đá bóng, vui chơi.

Không chỉ đến để rèn luyện sức khỏe, người dân còn cùng có trách nhiệm giữ gìn không gian chung. Việc vệ sinh sân chơi và khu nhà văn hóa được duy trì vào sáng thứ bảy hằng tuần.

Bà Nguyễn Thị Dương, người dân Tổ dân phố 17 Bằng B, chia sẻ: “Từ khi có sân vui chơi, người dân ở các lứa tuổi trên địa bàn đều rất phấn khởi. Bản thân tôi thường tham gia chơi cầu lông với các nhóm, ngoài ý nghĩa rèn luyện thể thao, còn nâng cao sự đoàn kết tình làng, nghĩa xóm”.

Hoạt động Trung thu tại Nhà văn hóa khu dân cư Bằng B (thuộc Tổ dân phố 17, phường Hoàng Liệt). Ảnh: PV

Theo bà Nguyễn Thị Quỳnh, Trưởng ban Công tác Mặt trận Tổ dân phố 17 Bằng B, để các hoạt động đi vào nền nếp, cán bộ Mặt trận phải trực tiếp tuyên truyền, vận động và tham gia cùng người dân. “Ban Công tác Mặt trận có 14 thành viên, ai cũng nhiệt tình, trách nhiệm, vừa tích cực tuyên truyền vừa trực tiếp tham gia vào các hoạt động tự quản như giữ gìn cơ sở vật chất, dọn dẹp vệ sinh môi trường… Khi cán bộ cơ sở cùng làm, người dân nhìn thấy những hình ảnh thực tế thì việc vận động cũng thuận lợi hơn, từ đó cùng tham gia và duy trì những hoạt động chung”.

Người dân chơi thể thao tại Nhà văn hóa khu dân cư Bằng B (thuộc Tổ dân phố 17, phường Hoàng Liệt). Ảnh: PV

Ông Lưu Bách Phượng, Bí thư Chi bộ Tổ dân phố 17 Bằng B cho biết, hằng tháng, chi bộ họp toàn thể đảng viên, phân công các đồng chí có trách nhiệm phối hợp thực hiện nhiệm vụ của phường, sau đó triển khai tới cộng đồng dân cư. Cùng với đó, Ban Công tác Mặt trận phát huy vai trò tập hợp khối đại đoàn kết toàn dân.

Theo ông Phượng, vào đầu tháng, Ban Công tác Mặt trận thường chủ trì hội nghị triển khai các nhiệm vụ chung của tổ dân phố. Thành phần tham gia gồm đại diện các chi hội, đoàn thể, tổ trưởng tổ an ninh cơ sở, cảnh sát khu vực... Qua đó, các lực lượng cùng trao đổi tình hình, phối hợp giải quyết những vấn đề phát sinh và triển khai công việc tại khu dân cư. Từ cách làm đó, nhiều việc cụ thể như vệ sinh môi trường, giữ gìn trật tự đô thị, tổ chức các hoạt động văn hóa, thể thao được duy trì thường xuyên. Điều đáng quý là người dân đã hình thành thói quen cùng sử dụng, cùng tham gia và cùng giữ gìn những không gian chung.

Nhân dân chung tay dọn vệ sinh môi trường khu vực Nhà văn hóa khu dân cư Bằng B (thuộc Tổ dân phố 17, phường Hoàng Liệt). Ảnh: PV

Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Hoàng Liệt Bùi Duy Khanh đánh giá: “Ban Công tác Mặt trận Tổ dân phố 17 đã phát huy tốt vai trò tập hợp, vận động, phối hợp các hội, đoàn thể để khai thác hiệu quả nhà văn hóa và sân vui chơi. Hoạt động của Hội Cựu chiến binh, Hội Phụ nữ, Hội Người cao tuổi, Chi đoàn Thanh niên được duy trì, gắn với nhu cầu thực tế của người dân. Điều đáng ghi nhận là Ban Công tác Mặt trận đã phát huy được vai trò của từng tổ chức đoàn thể người dân, tất cả đều coi đây là không gian chung của cộng đồng, cùng tham gia, cùng hưởng thụ và cùng có trách nhiệm giữ gìn, phát huy”.

Để tự quản không “sớm nở, tối tàn”

Để một mô hình tự quản duy trì lâu dài, điều quan trọng là phải bắt đầu từ nhu cầu thực tế của người dân và tạo điều kiện để người dân trực tiếp tham gia, sử dụng, đồng thời hình thành ý thức cùng giữ gìn những công trình, không gian ấy.

Đây cũng là cách làm đang được Mặt trận các cấp trên địa bàn thành phố quan tâm. Theo Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội, để các mô hình tự quản không rơi vào tình trạng “sớm nở, tối tàn”, cần phát huy vai trò chủ thể của nhân dân ngay từ khâu lựa chọn, triển khai mô hình. MTTQ các cấp phối hợp tuyên truyền, vận động, khuyến khích người dân bàn bạc, lựa chọn những mô hình phù hợp với truyền thống, phong tục và điều kiện thực tế của từng địa bàn; đồng thời phát huy vai trò của những người tiêu biểu, có uy tín trong cộng đồng.

Pano tuyến đường "ba nhất" Thọ Xuân, xã Liên Minh. Ảnh: Kiều Thoan Thu

Thực tế tại xã Liên Minh cho thấy, nhiều mô hình gắn với những vấn đề người dân quan tâm như “Tuyến đường Ba nhất”, “Khu dân cư Ba nhất”, “Camera an ninh”, “Giao ban công tác an ninh, trật tự định kỳ tại thôn”, “Cổng trường an toàn” được duy trì, củng cố. Qua đó góp phần nâng cao ý thức tự phòng, tự quản, tự bảo vệ trong cộng đồng. Trong phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc giai đoạn 2016-2026, người dân trên địa bàn đã cung cấp 198 nguồn tin, báo cáo, tố giác có giá trị liên quan đến tình hình an ninh, trật tự.

Tại phường Tây Tựu, Ủy ban MTTQ Việt Nam phường triển khai mô hình “Ban Công tác Mặt trận và các chi hội đoàn thể thi đua thực hiện mô hình, phần việc tự quản xây dựng địa bàn dân cư sáng, xanh, sạch, đẹp”, qua đó vận động các tổ dân phố đăng ký và thực hiện những phần việc phù hợp.

Mô hình "Ngôi nhà xanh" được nhân dân xã Suối Hai tích cực hưởng ứng. Ảnh: Khuất Duyên

Hay như ở xã Suối Hai, công tác bảo vệ môi trường cũng được triển khai với sự tham gia của trưởng thôn, Ban Công tác Mặt trận và người dân. Tại thôn Gò Sống, việc phát huy tinh thần tự quản trong giữ gìn an ninh, cảnh quan và xây dựng đời sống văn hóa được đưa ra bàn bạc tại hội nghị đại biểu nhân dân. Từ những vấn đề sát với đời sống, người dân cùng trao đổi, thống nhất cách làm và cùng thực hiện.

Những mô hình ấy cho thấy, tự quản không phải là việc làm thay cho người dân mà là cách để sức dân được khơi dậy và phát huy ngay từ cộng đồng. Một tuyến đường sạch đẹp, một khu dân cư an toàn, một sân chơi được giữ gìn hay một không gian sinh hoạt chung được sử dụng hiệu quả đều cần sự tham gia của chính những người đang sống tại đó.

Trong quá trình ấy, Ban Công tác Mặt trận giữ vai trò kết nối. Các cán bộ Mặt trận cần mẫn nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của người dân, lựa chọn vấn đề cần tập trung, vận động các lực lượng cùng tham gia hướng đến duy trì hiệu quả lâu dài.