Thành phố Hồ Chí Minh: Xây dựng đô thị văn minh từ cơ sở

Công an phường Vũng Tàu nhắc nhở các tiểu thương giữ gìn trật tự lòng lề đường trong hoạt động kinh doanh, buôn bán. (Ảnh: ĐÌNH THÌN)

Chuyển động từ cơ sở

Tại phường Vũng Tàu, mô hình Công an cấp xã bảo đảm trật tự đô thị được triển khai bài bản với sự tham gia của cả hệ thống chính trị. Ông Võ Văn Thành Sang, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường nhấn mạnh: Đây là việc có tác động rất lớn đến đời sống kinh tế-xã hội, nhất là lĩnh vực du lịch, qua đó góp phần lập lại kỷ cương đô thị.

Còn tại phường Dĩ An, các đợt ra quân được triển khai đồng loạt, tập trung vào các “điểm nóng” về trật tự đô thị, trong đó, lực lượng chức năng không chỉ xử lý vi phạm, mà còn yêu cầu các hộ kinh doanh ký cam kết, vận động tháo dỡ mái che, biển hiệu sai quy định. Những bãi giữ xe trái phép cũng bị xử lý dứt điểm.

Bà Trần Thị Thanh Thủy, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường cho biết: Dĩ An sau sáp nhập có dân số đông, tốc độ đô thị hóa nhanh và là đầu mối giao thông quan trọng cho nên việc lập lại kỷ cương đô thị được xác định là nhiệm vụ quan trọng để phục vụ các mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội bền vững của địa phương.

Tại phường Phước Thắng, nơi từng là “điểm nóng” về xây dựng trái phép, sau khi sáp nhập và đi vào vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, các cơ quan chức năng đã kiên quyết xử lý 160 công trình vi phạm về trật tự đô thị, xây dựng.

Ông Nguyễn Việt Dũng, Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường khẳng định: Quan điểm xuyên suốt của địa phương là không chấp nhận các hành vi vi phạm, nhưng quá trình xử lý, chúng tôi cũng bảo đảm các quyền lợi chính đáng của người dân. Nhờ cách làm quyết liệt và linh hoạt đó, 3 tháng đầu năm 2026, địa phương không phát sinh thêm vi phạm mới.

Là địa phương nằm ở khu vực cửa ngõ phía tây thành phố, dân số đông, nhiều năm qua, phường An Lạc vẫn nan giải với bài toán xử lý vấn đề trật tự đô thị khi số lượng hộ kinh doanh nhỏ lẻ rất lớn, nhiều chợ tự phát tồn tại hàng chục năm.

Quyết tâm chấn chỉnh vấn đề này, chính quyền đã kết hợp giữa “xử lý nghiêm” và “vận động, hỗ trợ”. Các hộ kinh doanh được hướng dẫn sắp xếp lại hoạt động, không lấn chiếm vỉa hè; những trường hợp khó khăn được xem xét hỗ trợ phù hợp. Điều tạo nên sự khác biệt lớn nhất trong cách làm của phường An Lạc là công tác “hậu kiểm”.

Sau khi lập lại trật tự, lực lượng chức năng tiếp tục bám sát địa bàn, xử lý ngay khi phát sinh vi phạm, không để tái diễn tình trạng “dẹp rồi lại lấn”. Những chuyển động rất rõ tại các phường Vũng Tàu, Phước Thắng, An Lạc,... cũng như nhiều địa phương đang cho thấy quyết tâm rất lớn từ cơ sở trong công tác lập lại trật tự đô thị.

Đồng bộ các giải pháp

Cùng với chính quyền địa phương, từ giữa tháng 3, Công an Thành phố Hồ Chí Minh đã thực hiện thí điểm mô hình Công an cấp xã bảo đảm trật tự đô thị. Theo Thượng tá Võ Hồng Bào, Phó Trưởng phòng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội, Công an Thành phố Hồ Chí Minh, việc triển khai thí điểm là một trong những nội dung trọng tâm. Chỉ hơn một tháng triển khai, rà soát các tuyến đường, khu vực bệnh viện, trường học, chợ, kết quả bước đầu cho thấy nhiều khu vực đã có chuyển biến tích cực, trật tự công cộng được cải thiện rõ rệt.

Thượng tá Võ Hồng Bào nhấn mạnh: Điểm đáng chú ý trong cách làm lần này là sự thay đổi về tư duy, không làm theo phong trào, mà triển khai theo hướng lâu dài, xử lý tận gốc các tồn tại. Công an thành phố xác định mục tiêu không chỉ là lập lại kỷ cương, mà còn nâng cao chất lượng sống của người dân. Đáng ghi nhận, trong quá trình triển khai, phần lớn người dân đã hiểu và đồng thuận. Công tác phối hợp giữa các cấp, các ngành được tăng cường, vai trò người đứng đầu được đề cao.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hồ Chí Minh Bùi Xuân Cường cho biết: Sau hợp nhất, thành phố có hơn 14 triệu dân và hơn 13 triệu phương tiện giao thông cá nhân. Nỗ lực của cơ quan chức năng thời gian qua đã tạo những chuyển biến tích cực nhưng tình trạng tái lấn chiếm vỉa hè vẫn còn. Thành phố xác định sẽ siết chặt kỷ cương, xử lý nghiêm trách nhiệm người đứng đầu nếu để xảy ra vi phạm kéo dài, đồng thời, tăng cường kiểm tra, giám sát và hoàn thiện các quy định liên quan sử dụng vỉa hè công khai, minh bạch.

Đại tá Nguyễn Đình Dương, Phó Giám đốc Công an thành phố nhấn mạnh, việc lập lại trật tự đô thị phải bảo đảm nguyên tắc “công khai, minh bạch, khách quan, không né tránh, không nể nang nhưng linh hoạt, hợp tình, hợp lý”. Thành phố không chỉ tập trung xử lý vi phạm mà còn quan tâm đến sinh kế của người dân.

Các giải pháp như bố trí điểm kinh doanh phù hợp, sắp xếp bãi giữ xe hợp pháp… đang được nghiên cứu triển khai, công tác tuyên truyền, vận động tiếp tục được xác định là nhiệm vụ then chốt. Thành phố cũng khuyến khích phát huy các mô hình “vỉa hè tự quản”, huy động sự tham gia của Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể và cộng đồng dân cư trong giám sát, duy trì trật tự đô thị.

Thực tiễn triển khai cho thấy, công tác lập lại trật tự và chỉnh trang đô thị tại Thành phố Hồ Chí Minh đang đi đúng hướng: Quyết liệt nhưng không cực đoan, chặt chẽ nhưng vẫn giàu tính nhân văn. Những mô hình hiệu quả từ cơ sở, sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị cùng với tinh thần trách nhiệm của người đứng đầu đã tạo nên những chuyển biến rõ nét.

Hành trình xây dựng một đô thị văn minh, hiện đại, nghĩa tình không thể hoàn thành trong ngày một ngày hai, nhưng với cách làm bài bản, lấy người dân làm trung tâm, kết hợp hài hòa giữa kỷ cương và chia sẻ, thành phố đang từng bước giải bài toán khó đã tồn tại nhiều năm. Đó chính là nền tảng bền vững để thành phố vươn mình trở thành đô thị đáng sống trong tương lai.