Thành quả và khát vọng phát triển vùng đồng bào DTTS Lâm Đồng

Buôn làng ngày càng phát triển

Buổi sáng ở Thôn 6, xã Quảng Khê, căn nhà kiên cố của chị K’Lệ Thủy, người Mạ, nổi bật giữa vườn cây xanh mướt. Ít ai nghĩ, chỉ vài năm trước, gia đình chị còn thuộc diện hộ nghèo, nhà cửa tạm bợ, thu nhập bấp bênh.

Chị K’Lệ Thủy, Thôn 6, xã Quảng Khê là một trong những điển hình vươn lên thoát nghèo bền vững

Chị K’Lệ Thủy, thôn 6, xã Quảng Khê vui mừng trong căn nhà kiên cố, trở thành động lực để chị tiếp tục vươn lên trong cuộc sống

Được hỗ trợ 70 triệu đồng từ Chương trình 1719 cùng số tiền tích góp, gia đình chị xây dựng được căn nhà mới. Có nơi ở ổn định, chị mạnh dạn vay vốn đầu tư chăm sóc hơn 1 ha hồ tiêu, cà phê, sầu riêng. Nhờ áp dụng kỹ thuật và chăm sóc bài bản, mỗi năm gia đình thu về trên 200 triệu đồng. Kinh tế ổn định, chị K’Lệ Thủy tự nguyện viết đơn xin thoát nghèo.

Không chỉ an cư, Chương trình 1719 còn chú trọng hỗ trợ sinh kế bền vững, giúp người dân chủ động vươn lên.

Tại bon Ka Nur, xã Quảng Khê, anh K’Khuêng là một trong những hộ hưởng lợi từ dự án hỗ trợ chăn nuôi. Năm 2023, anh được hỗ trợ 6 con dê giống. Với diện tích rẫy sẵn có và nguồn thức ăn sẵn có, đàn dê nhanh chóng phát triển lên 12 con, mang lại nguồn thu ổn định.

Hiệu quả từ mô hình sinh kế chăn nuôi dê giúp anh K’Khuêng có thêm điều kiện đầu tư chăm sóc cây trồng

Anh K’Khuêng, bon Ka Nur, xã Quảng Khê tận dụng nguồn cây lá trong vườn rẫy làm thức ăn chăn nuôi dê

Anh K’Khuêng, bon Ka Nur, xã Quảng Khê thoát nghèo nhờ nỗ lực phát triển mô hình sinh kế được hỗ trợ từ Chương trình 1719

Tại xã Quảng Khê, địa bàn còn nhiều khó khăn của tỉnh Lâm Đồng, những đổi thay từ các chương trình mục tiêu quốc gia hiện rõ trong từng thôn, bon. Hạ tầng được đầu tư, sinh kế được hỗ trợ đúng hướng đã tạo điều kiện để người dân ổn định cuộc sống. Kết quả của những chương trình này đã thể hiện vai trò của chính quyền cơ sở và đội ngũ cán bộ gần dân, hiểu dân.

Những kết quả từ thực tiễn đã khẳng định chính sách của Đảng, Nhà nước là đúng, trúng và phù hợp với điều kiện vùng đồng bào DTTS.

Ông Mai Văn Tùng, Chủ tịch UBND xã Quảng Khê, tỉnh Lâm Đồng

Ông Mai Văn Tùng, Chủ tịch UBND xã Quảng Khê cho biết: “Chương trình 1719 tạo ra chuyển biến rất rõ nét trên địa bàn, từ hạ tầng, nhà ở đến sinh kế và nhận thức của người dân. Quan trọng nhất là bà con không còn trông chờ, ỷ lại mà đã chủ động tham gia, mạnh dạn làm ăn, vươn lên thoát nghèo".

Tánh Linh là xã có diện tích rộng, nhiều dân tộc cùng sinh sống, trong đó có 4 thôn đông đồng bào DTTS. Việc triển khai Chương trình MTQG 1719 đã và đang tạo động lực quan trọng, thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội tại địa phương.

Đồng bào DTTS xã Tánh Linh được hỗ trợ mô hình sinh kế (Ảnh: Long Thiệu)

Nguồn lực từ Chương trình 1719 góp phần nâng cao chất lượng dạy và học tại Trường PTDTNT THCS Tánh Linh (Ảnh: Long Thiệu)

Những con đường cứng hóa giúp đồng bào DTTS xã Tánh Linh thuận lợi hơn trong đi lại, sản xuất, vận chuyển nông sản (Ảnh: Long Thiệu)

Tại thôn Trà Cụ, hệ thống giao thông nội thôn, liên thôn và đường vào khu sản xuất được đầu tư đồng bộ, xe cơ giới có thể vào tận rẫy, tạo thuận lợi cho đồng bào Raglai trong sản xuất và vận chuyển nông sản.

Riêng năm 2025, thôn được hỗ trợ xây thêm 6 căn nhà, nâng tổng số nhà được hỗ trợ xây mới từ năm 2021 đến nay lên 58 căn, góp phần cải thiện điều kiện an cư cho người dân.

Hiệu quả của Chương trình 1719 còn được thể hiện rõ nét tại Trường PTDTNT THCS Tánh Linh – ngôi trường hơn 30 năm xây dựng và trưởng thành. Trong 3 năm qua, từ nguồn vốn Chương trình 1719 và các nguồn lực lồng ghép, nhà trường được tăng cường cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học với tổng kinh phí hơn 4 tỷ đồng. Riêng năm học 2024–2025, gần 700 triệu đồng tiếp tục được đầu tư để mua sắm tài liệu, thiết bị, giúp các phòng học bộ môn ngày càng khang trang, hiện đại.

Việc đầu tư đồng bộ về cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học đã góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho hơn 320 học sinh người K’Ho, Ra Glai, Chăm, Tày… đến từ các xã vùng sâu, vùng xa.

Sự quan tâm, đầu tư kịp thời của Đảng và Nhà nước đang tiếp thêm động lực để thầy trò Trường PTDTNT THCS Tánh Linh thắp sáng ngọn lửa tri thức, góp phần đào tạo nguồn nhân lực, xây dựng tương lai bền vững cho vùng đồng bào DTTS và miền núi.

Chính sách củng cố niềm tin đồng bào DTTS

Vùng đồng bào DTTS trên địa bàn xã Quảng Khê chỉ là một trong nhiều địa phương của tỉnh Lâm Đồng được thụ hưởng trực tiếp từ Chương trình 1719 – chương trình có quy mô lớn và toàn diện nhất từ trước đến nay dành cho vùng đồng bào DTTS và miền núi.

Giai đoạn 2021 – 2025, tỉnh Lâm Đồng đã triển khai nguồn vốn hơn 3.288 tỷ đồng từ Chương trình 1719 để đầu tư phát triển trên nhiều lĩnh vực, tập trung vào những “điểm nghẽn” lâu nay của vùng DTTS.

Hàng trăm km đường liên xã, liên thôn được cứng hóa; 100% thôn, buôn có điện lưới quốc gia; hệ thống cấp nước sinh hoạt được đầu tư, từng bước giải quyết tình trạng thiếu nước ở vùng sâu, vùng xa.

Gia đình chị Thị Chuyên, người M’nông, bon Bu Dơng, xã Tuy Đức xây dựng được ngôi nhà kiên cố từ nguồn hỗ trợ 70 triệu đồng từ Chương trình 1719

Giáo dục – y tế vùng đồng bào DTTS tiếp tục được quan tâm đầu tư. Hệ thống y tế phủ khắp từ tỉnh đến cơ sở, 100% xã có trạm y tế, phần lớn đạt chuẩn quốc gia, bảo đảm khám chữa bệnh ban đầu và chăm sóc sức khỏe cộng đồng; tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm y tế đạt khoảng 93–94%, chủ yếu là đồng bào DTTS nhờ chính sách hỗ trợ của Nhà nước.

Hệ thống trường lớp vùng DTTS được mở rộng, chất lượng từng bước nâng cao, tỷ lệ trẻ em đến trường ngày càng tăng.

Song song đó, hàng nghìn hộ DTTS nghèo, cận nghèo được hỗ trợ xây mới, sửa chữa nhà ở. Giai đoạn 2021 – 2025, Chương trình 1719 đã hỗ trợ xây dựng hơn 1.600 căn nhà, góp phần thực hiện hiệu quả phong trào xóa nhà tạm, nhà dột nát.

Không chỉ hạ tầng, các dự án sinh kế, đào tạo nghề, giải quyết việc làm được triển khai đồng bộ, giúp người dân nâng cao thu nhập, giảm nghèo bền vững.

Gia đình ông Y Preo, bon Bu Păh, xã Trường Xuân được hỗ trợ bò giống để phát triển mô hình sinh kế

Đến cuối năm 2025, tổng số hộ nghèo đa chiều toàn tỉnh 28.512 hộ, chiếm tỷ lệ 3,19% số hộ toàn tỉnh (giảm 0,87% so với năm 2024). Trong đó, số hộ nghèo đa chiều DTTS 13.705 hộ, chiếm tỷ lệ 8,75% số hộ đồng bào DTTS toàn tỉnh (giảm 2,12% so với năm 2024).

Quan trọng hơn, nhận thức của người dân đã có sự chuyển biến rõ rệt. Từ chỗ trông chờ, ỷ lại, nay đồng bào DTTS chủ động tham gia, tự tin phát triển sản xuất.

Cùng với đó, đời sống văn hóa – xã hội thêm phong phú, các lễ hội truyền thống được duy trì, phục dựng; phong trào văn hóa, thể thao phát triển rộng khắp, trên 90% xã, thôn có nhà văn hóa, thiết chế thể thao.

Ở xã Đắk Sắk, ông Vi Văn Thắng, Bí thư Chi bộ thôn Nam Thanh, nhiều năm là “cầu nối” giữa chính quyền và Nhân dân. Ông tích cực vận động bà con họp dân, bàn bạc công khai, giám sát việc thực hiện chính sách.

Cái gì Nhà nước làm cho dân, dân phải biết, phải bàn, phải cùng làm. Có như vậy, dân mới tin, mới đồng lòng.

Ông Vi Văn Thắng, Bí thư Chi bộ thôn Nam Thanh, xã Đắk Sắk

Thông qua Chương trình 1719, vai trò già làng, người có uy tín được phát huy; tinh thần tự lực, tự cường của đồng bào DTTS ngày càng rõ nét; khối đại đoàn kết các dân tộc tiếp tục được củng cố vững chắc.

Khi chính sách được triển khai sát thực tiễn, minh bạch và hiệu quả, người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà từng bước trở thành chủ thể của quá trình phát triển.

Kỳ vọng mới từ vùng đồng bào DTTS và miền núi

Không dừng lại ở những thành quả hiện hữu, từ các buôn làng vùng sâu, vùng xa của Lâm Đồng, khát vọng phát triển mới đang được thắp lên mạnh mẽ.

Ông Y Bin Êban, Trưởng buôn Nui, xã Cư Jút luôn chú trọng bảo vệ, giữ gìn những báu vật của buôn làng như cồng chiêng, ghế kpan, trống da trâu…

Ông Y Bin Êban, Trưởng buôn Nui, xã Cư Jút vận động đồng bào trong buôn Nui giữ lại nhà dài - biểu tượng văn hóa của người Ê đê để phục vụ du khách đến tham quan

Chương trình 1719 chú trọng và phát huy vai trò người có uy tín trong vùng đồng bào

Tại xã Cư Jút, ông Y Bin Êban, Trưởng buôn Nui, nhiều năm là hạt nhân trong công tác vận động đồng bào xóa bỏ hủ tục, xây dựng nếp sống văn minh, giữ gìn bản sắc văn hóa Ê đê. Cùng với bà con, ông gìn giữ những “báu vật” của buôn làng như nhà dài, cồng chiêng, ghế kpan… đồng thời hướng tới phát triển du lịch cộng đồng.

Nhiệm kỳ tới, mong Nhà nước tiếp tục đầu tư để buôn làng vừa giữ được văn hóa, vừa làm du lịch, nâng cao đời sống.

Ông Y Bin Êban, Trưởng buôn Nui, xã Cư Jút

Chị H’Ngọc Êban, buôn Nui, xã Cư Jút giữ gìn văn hóa truyền thống

Phụ nữ và thanh niên DTTS cũng ngày càng năng động. Nhiều chị em tham gia tổ hợp tác, hợp tác xã; nhiều thanh niên mạnh dạn khởi nghiệp từ nông nghiệp, du lịch cộng đồng, dịch vụ địa phương. Những mong mỏi về vốn vay, đào tạo nghề, cơ hội phát triển chính là tiếng nói chung của vùng đồng bào DTTS hôm nay.

Chị H’Ngọc Êban, buôn Nui gửi gắm: “Mong có thêm chính sách cho phụ nữ và thanh niên DTTS vay vốn, học nghề, làm kinh tế giỏi hơn nữa”.

Chương trình 1719 đã và đang khẳng định hiệu quả rõ nét, góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho Nhân dân, củng cố khối đại đoàn kết các dân tộc

Ông Bùi Huy Thành, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Lâm Đồng

Ông Bùi Huy Thành, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Lâm Đồng khẳng định: “Trong giai đoạn tới, tỉnh Lâm Đồng tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách phù hợp thực tiễn; tập trung phát triển sinh kế bền vững, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc. Quan điểm xuyên suốt là lấy người dân làm trung tâm, đồng bào DTTS là chủ thể của quá trình phát triển”.

Thành quả từ Chương trình 1719 là kết tinh của ý Đảng và lòng dân, của quyết tâm chính trị và sự đồng thuận xã hội. Trước thềm Đại hội XIV của Đảng, những đổi thay ở vùng buôn làng Lâm Đồng không chỉ là minh chứng sinh động cho hiệu quả của các chủ trương, chính sách đúng đắn, mà còn là điểm tựa quan trọng để khơi dậy khát vọng phát triển mới.

Từ nguồn lực của Dự án 6 Chương trình 1719, xã Quảng Phú khôi phục Lễ cúng bến nước của người Ê đê; góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số, gắn liền với phát triển du lịch

Những người trẻ xã Thuận An tiếp nối văn hóa truyền thống người M’nông

Đồng bào Thái, xã Đắk Sắk đoàn kết, giữ gìn văn hóa truyền thống tốt đẹp gắn với xây dựng đời sống văn hóa mới

Đồng bào DTTS tỉnh Lâm Đồng kỳ vọng vào giai đoạn phát triển mới của đất nước, địa phương, nhất là vùng sâu vùng xa, vùng đồng bào DTTS

Với niềm tin được bồi đắp, với người dân được đặt ở vị trí trung tâm của quá trình phát triển, vùng đồng bào DTTS và miền núi Lâm Đồng đang sẵn sàng bước vào nhiệm kỳ mới bằng tinh thần chủ động, tự tin và quyết tâm – cùng Đảng, Nhà nước hiện thực hóa mục tiêu phát triển nhanh, bền vững, vì cuộc sống ấm no, hạnh phúc của Nhân dân.

Hồ Mai - Long Thiệu