Thanh tra Chính phủ chỉ ra loạt vi phạm tại Tổng công ty Giấy Việt Nam và Tập đoàn Tân Mai

Kết luận thanh tra chỉ ra nhiều hạn chế, thiếu sót, vi phạm trong công tác quản lý, sử dụng đất của Tổng công ty Giấy Việt Nam, Công ty TNHH MTV Nguyên liệu Giấy miền Nam, Công ty cổ phần Tập đoàn Tân Mai và các cơ quan, địa phương liên quan.

Nhiều sai phạm trong quản lý, sử dụng đất

Theo kết luận thanh tra, Bộ Công nghiệp (nay là Bộ Công Thương) không ban hành văn bản chỉ đạo Tổng công ty Giấy Việt Nam lập phương án khai thác diện tích rừng đã trồng để trình cấp có thẩm quyền phê duyệt.

HĐTV Tổng công ty Giấy Việt Nam chậm ban hành quyết định phê duyệt điều lệ hoạt động của Công ty Nguyên liệu Giấy miền Nam; đồng thời thiếu kiểm tra, giám sát đơn vị này trong việc lập phương án sử dụng đất và sử dụng đất để trồng rừng khi chưa được cơ quan có thẩm quyền giao, cho thuê đất.

Thanh tra Chính phủ cũng kết luận HĐTV Tổng công ty Giấy Việt Nam không chỉ đạo công ty con là Công ty Nguyên liệu Giấy miền Nam xây dựng phương án sử dụng đúng mục đích đối với diện tích rừng trồng đã được nghiệm thu và diện tích rừng thực tế trồng. Việc cho phép doanh nghiệp khai thác một số diện tích rừng keo, thông được xác định chưa thực hiện đúng chỉ đạo của Thủ tướng.

Tổng Công ty Giấy Việt Nam. Ảnh: Báo Lao động.

Đối với Công ty Nguyên liệu Giấy miền Nam, cơ quan thanh tra phát hiện doanh nghiệp sử dụng hơn 1.266ha đất tại tỉnh Kon Tum (trước đây) để trồng rừng nhưng không đăng ký với cơ quan nhà nước có thẩm quyền, không đúng quy định của Luật Đất đai.

Công ty này cũng ký hợp đồng giao khoán không đúng đối tượng; hợp đồng không có biên bản giao nhận, không thể hiện các nội dung về tiền lương, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế. Doanh nghiệp cũng không xây dựng phương án tổ chức sản xuất, kinh doanh và định mức giao khoán.

Theo kết luận thanh tra, doanh nghiệp thiếu kiểm tra, giám sát, để xảy ra việc trồng cây cao su không đúng mục đích, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, không thực hiện đúng quy định tại Nghị định 168/2016 của Chính phủ.

Với địa phương, UBND tỉnh Kon Tum ban hành văn bản tạm giao và biên bản thỏa thuận giao quản lý, sử dụng đất để trồng rừng nguyên liệu giấy nhưng không tổ chức bàn giao đất trên thực địa. Điều này dẫn đến không xác định được diện tích đất thực tế doanh nghiệp đang quản lý, sử dụng.

Các cơ quan quản lý đất đai tại địa phương chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm trong việc Công ty Nguyên liệu Giấy miền Nam sử dụng hơn 1.266 ha đất trồng rừng từ năm 2001.

Hàng nghìn ha đất chưa được trồng rừng

Thanh tra Chính phủ cũng phát hiện Công ty cổ phần Tập đoàn Tân Mai - đơn vị Tổng công ty Giấy Việt Nam sở hữu 22,73% vốn - chưa rà soát hiện trạng sử dụng đất, chưa lập phương án sử dụng đất và xác định rõ diện tích, ranh giới.

Việc quản lý, sử dụng đất của doanh nghiệp được kết luận còn lỏng lẻo, dẫn đến diện tích đất bị người dân xâm canh, lấn chiếm lớn.

Đáng chú ý, Công ty Tân Mai sử dụng đất thuê chưa đúng quy định, chưa thực hiện trồng rừng và để đất trống với diện tích lớn. Trong đó, tại Đắk Lắk có hơn 1.553ha đất chưa được trồng rừng; Đắk Nông hơn 808ha và Lâm Đồng 69,3ha.

Doanh nghiệp cũng chưa thực hiện thủ tục về nghĩa vụ tài chính đối với 97,5ha đất tại huyện Bảo Lâm, nay thuộc xã Bảo Lâm 3, và hơn 560,5ha tại huyện Đam Rông, nay thuộc các xã Đam Rông 2 và Đam Rông 3.

Tại Đắk Lắk, UBND các huyện được xác định chưa lập phương án sử dụng đất, kiểm tra, rà soát, theo dõi việc sử dụng hơn 1.530ha đất thu hồi của Công ty Tân Mai.

Kết luận thanh tra cũng nêu các cơ quan chức năng của Đắk Lắk chưa có biện pháp xử lý đối với hơn 1.553ha đất Công ty Tân Mai chưa trồng rừng, không đưa đất vào sử dụng.

Tương tự, các cơ quan chức năng tỉnh Đắk Nông chưa có biện pháp xử lý đối với hơn 808ha đất Công ty Tân Mai chưa thực hiện trồng rừng. UBND tỉnh cũng chưa ban hành quyết định thu hồi 2,2ha đất của doanh nghiệp này.

Tại Lâm Đồng, các cơ quan chức năng chưa có biện pháp xử lý đối với 69,3ha đất tại huyện Lâm Hà mà Công ty Tân Mai chưa thực hiện trồng rừng, đưa đất vào sử dụng theo quy định.

Chuyển cơ quan chức năng nếu có dấu hiệu tội phạm

Thanh tra Chính phủ cho biết trách nhiệm đối với những hạn chế, thiếu sót, vi phạm nêu trên thuộc Bộ Công nghiệp (nay là Bộ Công Thương); HĐTV, Chủ tịch HĐTV, Tổng giám đốc Tổng công ty Giấy Việt Nam; Chủ tịch, Giám đốc Công ty Nguyên liệu Giấy miền Nam; Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn Tân Mai.

Trách nhiệm cũng được xác định thuộc UBND các tỉnh Kon Tum, Đắk Lắk, Lâm Đồng trước sáp nhập; Sở Tài nguyên và Môi trường, Cục Thuế tỉnh và UBND các huyện trên địa bàn có liên quan.

Tổng Thanh tra Chính phủ kiến nghị Chủ tịch UBND các tỉnh Quảng Ngãi, Đắk Lắk và Lâm Đồng tổ chức thực hiện nghiêm kết luận thanh tra; kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan qua các thời kỳ để xử lý theo quy định.

Thanh tra Chính phủ yêu cầu, trong quá trình thực hiện kết luận thanh tra, nếu phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự thì chuyển hồ sơ, vụ việc đến cơ quan chức năng để xử lý theo quy định.

Tổng công ty Giấy Việt Nam tiền thân là Công ty Giấy Gỗ Diêm phía Bắc và phía Nam, được thành lập năm 1976. Năm 2005, doanh nghiệp chuyển sang hoạt động theo mô hình công ty mẹ - công ty con và chịu sự quản lý trực tiếp của Bộ Công nghiệp, nay là Bộ Công Thương.

Năm 2010, Thủ tướng quyết định chuyển công ty mẹ - Tổng công ty Giấy Việt Nam thành Công ty TNHH một thành viên do Nhà nước làm chủ sở hữu.

Tại Tây Nguyên, Tổng công ty Giấy Việt Nam có một công ty con là Công ty TNHH MTV Nguyên liệu Giấy miền Nam, do tổng công ty nắm giữ 100% vốn điều lệ. Ngoài ra, tổng công ty sở hữu 22,73% vốn tại Công ty cổ phần Tập đoàn Tân Mai.