Thành tựu lớn nhất là xác định phát triển văn hóa Việt Nam dựa trên cội nguồn dân tộc

Đại hội 13 của Đảng đã quyết định phương hướng, mục tiêu, nhiệm vụ của cách mạng Việt Nam trong 5 năm (2021-2025); xác định phương hướng, mục tiêu của đất nước đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045. Một trong những điểm nhấn rất quan trọng của Đại hội 13 của Đảng là xác định các quan điểm, chủ trương mới, toàn diện và sâu sắc về phát triển văn hóa, con người Việt Nam nhằm thực hiện mục tiêu xây dựng đất nước ta cường thịnh, phồn vinh, hạnh phúc.

Nhìn lại lĩnh vực văn hóa sau Đại hội 13 của Đảng và quá trình triển khai Nghị quyết, theo tôi thành tựu lớn nhất chính là việc xác lập rõ ràng con đường phát triển văn hóa Việt Nam dựa trên cội nguồn văn hóa dân tộc, coi đó là nền tảng để hướng tới xây dựng công nghiệp văn hóa.

Thực tế, từ trước đến nay, Đảng luôn khẳng định văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội nhưng Nghị quyết Đại hội 13 đã nhấn mạnh rõ hơn yêu cầu vừa phát triển, vừa giữ gìn bản sắc đúng với tinh thần "tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc". Khi định hướng ấy được xác lập, ý thức về việc phát huy nguồn lực nội sinh - tức sức mạnh văn hóa Việt Nam đã lan tỏa từ Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch đến các đơn vị nghệ thuật, nhà hát, cơ sở đào tạo và các tổ chức hoạt động văn hóa.

NSND Tự Long cùng các nghệ sĩ biểu diễn tiết mục "Trống cơm" đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc trong "Anh trai vượt ngàn chông gai".

Những năm gần đây, từng năm một, chúng ta đã có nhiều sản phẩm văn hóa mang đậm tinh thần Việt nhưng đồng thời tiếp cận được phương thức truyền thông, quảng bá và trình diễn hiện đại của thế giới. Đây là điều tôi cho rằng rất đáng ghi nhận.

Bên cạnh việc học hỏi phương pháp làm việc của các quốc gia có nền văn hóa phát triển, chúng ta đã biết vận dụng và phát triển ngay trên chính mảnh đất Việt Nam. Thực tế cho thấy, từ người trẻ đến trung niên và cả người lớn tuổi đều đón nhận những cách làm mới, những luồng gió mới được thổi vào văn hóa truyền thống. Nhiều sản phẩm nghệ thuật gần đây không chỉ tạo hiệu ứng truyền thông mạnh mẽ mà còn bảo đảm được giá trị nội dung cốt lõi, bởi yếu tố văn hóa được lồng ghép một cách tự nhiên, không khiên cưỡng.

Điều đáng mừng là ý thức ấy không chỉ dừng lại ở âm nhạc mà lan tỏa sang điện ảnh, truyền hình, sân khấu và cả các loại hình sân khấu truyền thống. Số lượng các sự kiện văn hóa, liên hoan, hội diễn gia tăng trong những năm gần đây cho thấy đời sống nghệ thuật đang rất sôi động. Có ý kiến cho rằng tổ chức nhiều hội diễn là hình thức nhưng theo tôi, nghệ thuật cũng giống như một con dao phải được mài nhiều thì mới sắc. Nghệ sĩ cần được cọ xát, cần sân chơi, cần sự khích lệ của Nhà nước và sự ủng hộ của khán giả mới có thể trưởng thành.

Quan trọng hơn, việc tổ chức nhiều hoạt động nghệ thuật còn góp phần hình thành thói quen thưởng thức văn hóa cho công chúng. Nếu không có sự kiện, khán giả sẽ không biết đến, không quan tâm và cũng không có cơ hội tiếp cận các loại hình nghệ thuật truyền thống hay các liên hoan chuyên ngành.

Ở góc độ đào tạo, việc Quốc hội thông qua các luật liên quan đến giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp cho các lĩnh vực đặc thù của văn hóa - nghệ thuật là một bước tiến rất quan trọng. Những chính sách này mở ra cơ chế linh hoạt hơn cho đào tạo nghệ thuật, tạo điều kiện phát hiện và nuôi dưỡng tài năng từ sớm. Giá trị của nghệ thuật là giá trị cảm xúc - thứ không thể đo đếm bằng tiền nhưng có sức lay động và lan tỏa lâu dài trong xã hội.

Đáng chú ý, ngày càng nhiều người trẻ quan tâm tới bảo tàng, nhà hát, các tác phẩm lịch sử và nghệ thuật truyền thống. Khi giới trẻ bắt đầu yêu văn hóa, yêu nghệ thuật của dân tộc mình, đó chính là nền tảng vững chắc để công nghiệp văn hóa Việt Nam phát triển bền vững trong tương lai.

Nhìn về tương lai, điều tôi kỳ vọng lớn nhất là giữ được nhịp phát triển văn hóa đang rất sôi động hiện nay. Những sự kiện văn hóa quy mô lớn diễn ra liên tục trên cả nước thời gian qua đã tạo nên một không khí tích cực và đầy năng lượng. Qua quan sát, tôi tin rằng nền tảng tư duy của Nghị quyết Đại hội Đảng XIII về phát triển văn hóa và công nghiệp văn hóa sẽ tiếp tục được kế thừa, mở rộng trong Nghị quyết Đại hội Đảng 14.

TS.Bùi Như Lai - Hiệu trưởng Trường ĐH Sân khấu - Điện ảnh