Thành tựu nổi bật trong lĩnh vực quân sự - quốc phòng qua 40 năm đổi mới đất nước

Công cuộc đổi mới do Đảng Cộng sản Việt Nam khởi xướng và lãnh đạo từ Đại hội VI (1986) là bước ngoặt có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển của đất nước trên tất cả các lĩnh vực. Trong đó, lĩnh vực quân sự - quốc phòng vừa là bộ phận cấu thành quan trọng của sự nghiệp đổi mới, vừa giữ vai trò trụ cột trong bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc.

Trải qua 40 năm đổi mới (1986 - 2026), trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực diễn biến nhanh chóng, phức tạp, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc đặt ra những yêu cầu mới cả về tư duy, tổ chức lực lượng, phương thức bảo vệ và sử dụng sức mạnh quốc phòng. Thực tiễn cho thấy, dưới sự lãnh đạo của Đảng, lĩnh vực quân sự - quốc phòng đã đạt được những thành tựu toàn diện, có tính nền tảng và chiến lược lâu dài, tạo môi trường hòa bình, ổn định để phát triển đất nước và nâng cao vị thế quốc phòng của Việt Nam.

Một là, đổi mới tư duy quân sự - quốc phòng: Thành tựu mang tính nền tảng

Hình thành tư duy bảo vệ Tổ quốc trong điều kiện hòa bình, hội nhập. Một thành tựu nổi bật xuyên suốt 40 năm đổi mới là sự đổi mới căn bản tư duy quân sự - quốc phòng. Từ tư duy quân sự thời chiến, lấy tác chiến quy ước làm trung tâm, Đảng đã từng bước hình thành và hoàn thiện tư duy bảo vệ Tổ quốc trong điều kiện hòa bình, hội nhập quốc tế sâu rộng.

Tư duy đó thể hiện ở những nội dung cốt lõi: Bảo vệ Tổ quốc không chỉ bằng sức mạnh quân sự, mà bằng sức mạnh tổng hợp của quốc gia, trong đó quốc phòng, an ninh là nòng cốt. Kết hợp chặt chẽ quốc phòng, an ninh với kinh tế, đối ngoại và xây dựng hệ thống chính trị. Chủ động bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, không để bị động, bất ngờ trong mọi tình huống. Sự đổi mới tư duy này tạo cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc hoạch định đường lối, chiến lược quốc phòng phù hợp với điều kiện mới.

Lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quân đội cùng các đại biểu tham quan khu trưng bày sản phẩm, sáng kiến tiêu biểu của Quân đội nhân dân Việt Nam tại Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốc lần thứ XI. Ảnh: VŨ PHONG

Phát triển và hoàn thiện đường lối quốc phòng toàn dân; trong quá trình đổi mới, Đảng kiên định và phát triển sáng tạo đường lối quốc phòng toàn dân, phù hợp với yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong thời bình. Quốc phòng toàn dân được hiểu không chỉ là sự tham gia của toàn dân vào nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, mà là sự kết hợp đồng bộ giữa tiềm lực chính trị - tinh thần, kinh tế, khoa học - công nghệ và quân sự. Đây là thành tựu có ý nghĩa chiến lược, bảo đảm cho nền quốc phòng Việt Nam mang tính toàn dân, toàn diện, tự chủ, tự cường, đáp ứng yêu cầu lâu dài của sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.

Hai là, xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam theo hướng cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại

Điều chỉnh tổ chức lực lượng theo hướng tinh, gọn, mạnh: Trong 40 năm đổi mới, Quân đội nhân dân Việt Nam đã tiến hành điều chỉnh tổ chức lực lượng sâu rộng, phù hợp với yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong điều kiện mới. Từ mô hình Quân đội thời chiến, đông về số lượng, Quân đội từng bước chuyển sang mô hình tinh gọn, chất lượng cao, lấy chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu làm tiêu chí hàng đầu. Việc sắp xếp, tinh giản biên chế, điều chỉnh thế bố trí lực lượng, xây dựng lực lượng thường trực, dự bị động viên và dân quân tự vệ hợp lý đã góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực quốc phòng, đồng thời bảo đảm khả năng sẵn sàng chiến đấu trong mọi tình huống.

Đổi mới huấn luyện, giáo dục - đào tạo: Một thành tựu quan trọng khác là đổi mới căn bản công tác huấn luyện và giáo dục - đào tạo trong Quân đội. Nội dung, phương pháp huấn luyện được điều chỉnh theo hướng cơ bản, thiết thực, vững chắc, sát đối tượng, địa bàn và phương án tác chiến. Hệ thống học viện, nhà trường Quân đội không ngừng được củng cố, phát triển, góp phần đào tạo đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ quân sự, khoa học - công nghệ và khả năng tư duy tác chiến hiện đại, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội trong giai đoạn mới.

Thực hiện hiện đại hóa Quân đội có trọng tâm, trọng điểm; trong điều kiện nguồn lực còn hạn chế, Việt Nam đã kiên trì thực hiện chủ trương hiện đại hóa Quân đội có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên một số lực lượng, binh chủng then chốt. Thành tựu này góp phần nâng cao khả năng răn đe, phòng thủ và bảo vệ chủ quyền, lợi ích quốc gia, đồng thời tạo bước phát triển mới về chất lượng sức mạnh quân sự.

Ba là, xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh gắn với thế trận an ninh nhân dân

Kết hợp chặt chẽ quốc phòng với phát triển kinh tế - xã hội là một trong những thành tựu nổi bật của 40 năm đổi mới là sự gắn kết ngày càng chặt chẽ giữa quốc phòng và phát triển kinh tế - xã hội. Việc xây dựng các khu kinh tế - quốc phòng, phát triển vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo không chỉ nâng cao đời sống nhân dân, mà còn củng cố vững chắc thế trận quốc phòng toàn dân. Quân đội tiếp tục phát huy vai trò là lực lượng nòng cốt trong xây dựng cơ sở chính trị, phát triển kinh tế, ổn định xã hội, đặc biệt ở các địa bàn chiến lược.

Binh đoàn 20-Tổng công ty Tân Cảng Sài Gòn là một trong những doanh nghiệp hàng đầu của Quân đội trong lĩnh vực kết hợp kinh tế với quốc phòng. Ảnh: DUY MINH

Củng cố “thế trận lòng dân” - nhân tố quyết định sức mạnh quốc phòng. Bởi vì, xây dựng “thế trận lòng dân” được xác định là nội dung cốt lõi của quốc phòng toàn dân. Thông qua công tác dân vận, tham gia phòng, chống thiên tai, cứu hộ, cứu nạn, phòng, chống dịch bệnh, Quân đội đã góp phần củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa. Đây là thành tựu mang ý nghĩa chiến lược lâu dài, bảo đảm cho nền quốc phòng Việt Nam có nền tảng chính trị – xã hội vững chắc.

Bốn là, phát triển nghệ thuật quân sự và nâng cao khả năng bảo vệ Tổ quốc

Trong 40 năm đổi mới, nghệ thuật quân sự Việt Nam tiếp tục được nghiên cứu, bổ sung và phát triển, phù hợp với đặc điểm chiến tranh hiện đại và yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong thời bình. Các quan điểm về phòng thủ quốc gia, phòng thủ quân khu, phòng thủ khu vực được hoàn thiện, góp phần nâng cao khả năng xử trí linh hoạt, hiệu quả các tình huống quốc phòng, an ninh. Đặc biệt, Quân đội đã chủ động tham gia ứng phó với các thách thức an ninh phi truyền thống, thể hiện rõ vai trò nòng cốt trong bảo vệ cuộc sống bình yên của nhân dân.

Năm là, bảo vệ vững chắc chủ quyền, lợi ích quốc gia trong mọi tình huống

Trong bối cảnh tình hình khu vực và thế giới diễn biến phức tạp, khó lường, thành tựu quan trọng của quân sự - quốc phòng Việt Nam là giữ vững độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, không để bị động, bất ngờ về chiến lược. Các vấn đề phức tạp về biên giới, biển đảo, an ninh phi truyền thống được xử lý kiên quyết, kiên trì, khôn khéo, kết hợp chặt chẽ giữa đấu tranh chính trị, pháp lý, ngoại giao và quốc phòng, an ninh, giữ vững hòa bình, ổn định, bảo đảm lợi ích tối cao của quốc gia - dân tộc.

Đối ngoại quốc phòng trở thành một trụ cột quan trọng trong chiến lược bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa. Việc tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc, mở rộng hợp tác quốc phòng song phương và đa phương đã góp phần nâng cao vị thế, uy tín của Quân đội nhân dân Việt Nam và đất nước trên trường quốc tế.

Sáu là, giá trị lý luận và thực tiễn của thành tựu quân sự - quốc phòng thời kỳ Đổi mới

Những thành tựu quân sự - quốc phòng qua 40 năm Đổi mới khẳng định: Tính đúng đắn, sáng tạo của đường lối quốc phòng toàn dân do Đảng lãnh đạo. Sự trưởng thành vượt bậc của lực lượng vũ trang nhân dân. Khả năng kết hợp hiệu quả giữa bảo vệ Tổ quốc và phát triển đất nước trong điều kiện hòa bình, hội nhập. Đây là cơ sở vững chắc để Việt Nam tự tin bước vào giai đoạn phát triển mới, với yêu cầu ngày càng cao về bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, bằng sức mạnh tổng hợp.

Nhìn lại 40 năm đổi mới (1986 - 2026), có thể khẳng định: Những thành tựu trong lĩnh vực quân sự - quốc phòng là kết quả trực tiếp của sự lãnh đạo đúng đắn, sáng tạo của Đảng, đồng thời là trụ cột quan trọng bảo đảm cho sự nghiệp đổi mới đất nước thành công. Những thành tựu đó không chỉ có ý nghĩa tổng kết lịch sử, mà còn tạo nền tảng vững chắc để tiếp tục xây dựng nền quốc phòng Việt Nam vững mạnh, hiện đại, đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên phát triển mới./.