Tháo gỡ bất cập về cơ chế văn hóa, du lịch từ thực tiễn cơ sở

ĐBQH Lý Thị Lan thảo luận.

Tham gia đóng góp ý kiến hoàn thiện dự thảo luật, đại biểu Lý Thị Lan tập trung phân tích 3 nhóm vấn đề trọng tâm xuất phát từ đòi hỏi thực tiễn và tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Về cơ chế ngân sách sản xuất phim phục vụ nhiệm vụ chính trị tại điểm b khoản 2 Điều 4 dự thảo Luật, bổ sung khoản 5a Điều 14 Luật Điện ảnh, đại biểu đề nghị chỉnh lý quy định này để bảo đảm thống nhất với Nghị quyết số 28/2026/QH16 của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam.

Cụ thể, điểm a khoản 2 Điều 8 Nghị quyết xác định ngân sách nhà nước bảo đảm chi đối với hoạt động sản xuất phim phục vụ nhiệm vụ chính trị quốc gia, bộ, ngành và địa phương. Trong khi đó, điểm b khoản 2 quy định cơ chế hỗ trợ kinh phí đối với các công trình, tác phẩm văn hóa, nghệ thuật có giá trị cao và loại trừ các trường hợp đã được bảo đảm chi.

Như vậy, Nghị quyết đã phân định rõ hai cơ chế ngân sách với hai nhóm hoạt động khác nhau. Việc dự thảo Luật tiếp tục sử dụng cụm từ “bảo đảm hoặc hỗ trợ” đối với cùng một nhóm phim có thể dẫn đến cách hiểu và áp dụng không thống nhất.

Từ thực tiễn các địa phương miền núi, việc sản xuất phim về lịch sử cách mạng, truyền thống văn hóa các dân tộc và phục vụ nhiệm vụ chính trị có ý nghĩa quan trọng, nhưng khả năng huy động nguồn lực xã hội còn hạn chế. Nếu cơ chế ngân sách không rõ, địa phương có thể hiểu là chỉ cần hỗ trợ một phần kinh phí, ảnh hưởng đến khả năng triển khai nhiệm vụ.

Báo cáo tiếp thu, giải trình đã xác định khoản 4 Điều 8 dự thảo nhằm thực hiện cơ chế bảo đảm chi theo Nghị quyết 28, không phải luật hóa cơ chế khoán chi thí điểm. Tuy nhiên, nội dung này cần được thể hiện thống nhất ngay trong Luật.

Đại biểu đề nghị chỉnh lý khoản 5a Điều 14 Luật Điện ảnh theo hướng: Nhà nước bảo đảm chi ngân sách đối với hoạt động sản xuất phim phục vụ nhiệm vụ chính trị quốc gia, bộ, ngành và địa phương theo quy định của pháp luật; không sử dụng đồng thời hai khái niệm “bảo đảm hoặc hỗ trợ” cho cùng một đối tượng.

Đồng thời, tại khoản 4 Điều 8 dự thảo, đề nghị dẫn chiếu cụ thể đến điểm a khoản 2 Điều 8 Nghị quyết số 28/2026/QH16, tránh nhầm lẫn với cơ chế khoán chi thí điểm có thời hạn.

Về điều kiện đề nghị cấp thẻ hướng dẫn viên du lịch sau khi bị thu hồi tại khoản 24 Điều 2 dự thảo, sửa đổi khoản 3 Điều 64 Luật Du lịch.

Dự thảo quy định người bị thu hồi thẻ theo các điểm b, c và d khoản 1 Điều 64 chỉ được đề nghị cấp thẻ sau 12 tháng kể từ ngày bị thu hồi và đã chấp hành xong quyết định xử lý vi phạm hành chính của cơ quan có thẩm quyền.

Đại biểu đồng tình với việc xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Tuy nhiên, đề nghị xem xét riêng trường hợp tại điểm c khoản 1 Điều 64, tức là người hướng dẫn viên không còn bảo đảm điều kiện hành nghề, điều kiện cấp thẻ.

Về bản chất, trường hợp này không hoàn toàn giống với hành vi cho người khác sử dụng thẻ hoặc giả mạo hồ sơ. Có những trường hợp người hướng dẫn viên chỉ không còn đáp ứng một điều kiện hành nghề và có thể khắc phục; không phải trường hợp nào cũng phát sinh quyết định xử lý vi phạm hành chính.

Trong khi đó, dự thảo áp dụng chung thời hạn 12 tháng và yêu cầu chấp hành xong quyết định xử lý vi phạm hành chính cho cả ba trường hợp.

Đáng lưu ý, thời hạn 12 tháng đã được quy định trong Luật Du lịch hiện hành. Vì vậy, lần sửa đổi này cần xem xét tính hợp lý của việc áp dụng cùng một thời hạn đối với những căn cứ thu hồi có tính chất khác nhau.

Nếu người hành nghề đã khắc phục đầy đủ điều kiện nhưng vẫn phải chờ đủ 12 tháng, hoặc không có quyết định xử lý vi phạm hành chính để chứng minh đã chấp hành xong, thì quy định có thể trở thành rào cản không cần thiết đối với việc trở lại hành nghề hợp pháp.

Đại biểu cũng đề nghị tách trường hợp tại điểm c khoản 1 Điều 64 để quy định theo hướng: Người bị thu hồi thẻ do không còn bảo đảm điều kiện hành nghề được xem xét cấp thẻ khi đã khắc phục đầy đủ các điều kiện theo luật; trường hợp có quyết định xử lý vi phạm hành chính thì phải chấp hành đầy đủ quyết định đó.

Đề nghị làm rõ quy định chuyển tiếp tại Điều 8, bảo đảm không áp dụng những hậu quả pháp lý bất lợi mới đối với các trường hợp đã bị thu hồi thẻ trước ngày Luật có hiệu lực.

Về phân định trách nhiệm tổ chức, quản lý không gian đọc tại cơ sở, tại khoản 1 và khoản 4 Điều 3 dự thảo, sửa đổi Điều 11 và Điều 50 Luật Thư viện.

Tại điểm đ khoản 2 Điều 11, dự thảo giao thư viện cấp tỉnh “tổ chức không gian đọc” tại nhà văn hóa thôn, bản; trong khi điểm d khoản 2 Điều 50 lại giao UBND cấp tỉnh chỉ đạo UBND cấp xã quản lý các không gian đọc này.

Đại biểu cho rằng quy định chưa phân định rõ trách nhiệm tổ chức và duy trì hoạt động. Vấn đề không chỉ là hình thành một điểm đọc, mà quan trọng hơn là ai trực tiếp chịu trách nhiệm về địa điểm, tài sản, nhân lực, kinh phí và việc phục vụ người dân thường xuyên.

Đặc biệt, sau sắp xếp đơn vị hành chính, địa bàn nhiều xã miền núi rộng, các thôn, bản cách xa trung tâm tỉnh. Nếu giao thư viện cấp tỉnh trực tiếp tổ chức, trong khi cấp xã chỉ quản lý thì khó bảo đảm tính chủ động, thường xuyên và dễ phát sinh chồng chéo trách nhiệm.

Đại biểu đề nghị chỉnh lý theo hướng: UBND cấp xã chịu trách nhiệm tổ chức, quản lý, duy trì hoạt động không gian đọc tại cơ sở; thư viện cấp tỉnh hướng dẫn chuyên môn, hỗ trợ và luân chuyển tài nguyên thông tin; UBND cấp tỉnh chỉ đạo, bảo đảm các điều kiện cần thiết theo phân cấp.