Tháo gỡ 'điểm nghẽn', khơi thông động lực phát triển kinh tế tập thể

Lãnh đạo Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội tham quan, khảo sát tại HTX Mây tre nón lá Thu Hương (xã Thanh Oai). Ảnh: PV

Đây cũng là nội dung được nhiều đại biểu trao đổi tại hội nghị về tình hình phát triển kinh tế tập thể do Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội tổ chức ngày 23/7.

Nhận diện rõ những “điểm nghẽn” cần tháo gỡ

Những năm gần đây, khu vực kinh tế tập thể của TP. Hà Nội tiếp tục duy trì đà tăng trưởng, từng bước khẳng định vai trò trong phát triển kinh tế - xã hội và xây dựng nông thôn mới. Các hợp tác xã (HTX) không ngừng đổi mới phương thức quản trị, mở rộng liên kết sản xuất, ứng dụng khoa học - công nghệ, tham gia ngày càng sâu vào chuỗi giá trị, góp phần tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho thành viên.

Theo Phó Chủ tịch phụ trách Liên minh HTX thành phố Hà Nội Nguyễn Tiến Phong, trong 6 tháng đầu năm, Hà Nội thành lập mới 87 HTX, nâng tổng số thành viên khu vực kinh tế tập thể lên hơn 618.000 người, tạo việc làm cho trên 63.500 lao động.

Toàn thành phố hiện có hàng chục HTX ứng dụng công nghệ cao, hàng trăm HTX phát triển sản phẩm OCOP, xây dựng chuỗi liên kết với doanh nghiệp và tham gia chuỗi cung ứng nông sản an toàn, góp phần nâng cao giá trị sản xuất và thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, vẫn còn tồn tại nhiều vướng mắc. Qua khảo sát thực tế và ý kiến từ các HTX, những "điểm nghẽn" được chỉ ra khá rõ. Đó là quy mô vốn còn nhỏ, khả năng huy động nguồn lực hạn chế; nhiều HTX chưa có trụ sở làm việc ổn định, thiếu quỹ đất để mở rộng sản xuất. Không ít HTX vẫn hoạt động manh mún, năng lực quản trị còn yếu, cơ sở vật chất lạc hậu, đội ngũ cán bộ ngày càng già hóa trong khi lực lượng lao động trẻ chưa mặn mà tham gia phát triển kinh tế tập thể.

Phó Chủ tịch không chuyên trách Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội Bùi Huyền Mai phát biểu chỉ đạo tại hội nghị. Ảnh: PV

Đáng chú ý, nhiều đại biểu cho rằng "điểm nghẽn" lớn nhất hiện nay không chỉ nằm ở nguồn lực mà còn ở tư duy phát triển. Không ít HTX vẫn vận hành theo phương thức truyền thống, thiếu khả năng nắm bắt nhu cầu thị trường, chưa khai thác hiệu quả lợi thế đặc trưng của địa phương để tạo ra sản phẩm khác biệt, có giá trị gia tăng cao.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, hội nhập và mô hình chính quyền địa phương hai cấp đang được triển khai, yêu cầu đổi mới mô hình hoạt động của các HTX càng trở nên cấp thiết.

Đề xuất rà soát quỹ đất để tạo điều kiện cho hợp tác xã

Từ việc nhận diện những khó khăn, các đại biểu cũng đề xuất nhiều giải pháp nhằm tạo chuyển biến thực chất cho khu vực kinh tế tập thể. Theo đó, thành phố Hà Nội cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ theo hướng sát với thực tiễn; rà soát quỹ đất và tài sản công để tạo điều kiện cho HTX có mặt bằng sản xuất ổn định; nghiên cứu cơ chế sáp nhập những HTX hoạt động kém hiệu quả nhằm hình thành các đơn vị có quy mô lớn hơn, đủ sức cạnh tranh trên thị trường.

Song song với đó là tăng cường hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực, nâng cao năng lực quản trị, thu hút đội ngũ trí thức trẻ tham gia điều hành HTX.

Lãnh đạo Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội tham quan, khảo sát tại HTX Mây tre nón lá Thu Hương (xã Thanh Oai). Ảnh: PV

Nhiều ý kiến cũng cho rằng cần thay đổi phương thức hỗ trợ theo hướng thực chất hơn, chuyển từ hỗ trợ dàn trải sang hỗ trợ theo từng nhóm HTX; từ tập huấn chung sang tư vấn chuyên sâu; từ xúc tiến thương mại mang tính hình thức sang kết nối đơn hàng và chuỗi tiêu thụ cụ thể.

Việc hình thành các trung tâm hỗ trợ dùng chung về truy xuất nguồn gốc, thiết kế bao bì, logistics, thương mại điện tử, tư vấn pháp lý và kế toán sẽ giúp giảm chi phí, nâng cao năng lực cạnh tranh cho các HTX, nhất là các HTX nhỏ và vừa.

Một giải pháp khác được nhiều đại biểu đồng tình là đẩy mạnh chuyển đổi số trong khu vực kinh tế tập thể. Không chỉ ứng dụng công nghệ vào sản xuất, các HTX cần được hỗ trợ xây dựng thương hiệu, phát triển thương mại điện tử, quảng bá sản phẩm OCOP, mở rộng thị trường trong nước và quốc tế, đồng thời gắn phát triển sản xuất với du lịch làng nghề và kinh tế trải nghiệm để gia tăng giá trị.

Phát biểu kết luận hội nghị, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội Bùi Huyền Mai nhấn mạnh, Hà Nội đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách hỗ trợ khu vực HTX, song điều quan trọng là phải tổ chức thực hiện hiệu quả để chính sách thực sự đi vào cuộc sống.

Theo bà Bùi Huyền Mai, bài toán hiện nay không chỉ là duy trì hoạt động mà phải đổi mới mô hình phát triển, nâng cao năng lực quản trị, thay đổi tư duy để các HTX thích ứng với điều kiện mới và phát triển bền vững.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố sẽ tổng hợp đầy đủ các kiến nghị của các HTX, phối hợp với các cơ quan chức năng tham mưu hoàn thiện cơ chế, chính sách; đồng thời xây dựng cơ sở dữ liệu về kinh tế tập thể làm nền tảng cho việc đánh giá thực tiễn và đề xuất giải pháp phù hợp.