Tháo gỡ khó khăn - tạo đà tăng trưởng

Từ đầu năm 2025 đến nay, SXCN của tỉnh cũng như trên cả nước diễn ra trong bối cảnh tình hình kinh tế, chính trị thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường; thiên tai, bão lũ, biến đổi khí hậu gây hậu quả nặng nề; giá nguyên, nhiên vật liệu đầu vào tăng cao làm tăng chi phí sản xuất… Trong bối cảnh đó, tỉnh bám sát và thực hiện nghiêm túc các mục tiêu, chỉ tiêu, định hướng của Trung ương, tập trung lãnh đạo, chỉ đạo điều hành giải quyết tốt các công việc quan trọng, điều hành phát triển kinh tế - xã hội, chủ động theo dõi sát, nắm chắc tình hình phát triển các ngành, lĩnh vực, địa phương, nhất là hoạt động sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp SXCN chủ lực… Đa phần các cơ sở SXCN trong tỉnh có quy mô nhỏ, ít có dự án đổi mới công nghệ; năng lực tài chính và khả năng cạnh tranh hạn chế; thiếu nguyên liệu sản xuất đầu vào… Do đó, tốc độ tăng trưởng ngành công nghiệp có nhiều biến động và thiếu ổn định. Giá trị SXCN chế biến, chế tạo đóng góp cho GRDP công nghiệp có xu hướng giảm; cơ cấu ngành chủ yếu phát triển theo chiều rộng, giá trị gia tăng còn thấp.

Theo ước thực hiện, giá trị SXCN năm 2025 đạt khoảng 7.180,14 tỷ đồng, bằng 90% kế hoạch năm. Chỉ số SXCN tăng 1,96% so với cùng kỳ năm trước; riêng Quý III/2025, mức tăng đạt 2 con số, phản ánh nỗ lực phục hồi sản xuất của một số ngành, lĩnh vực. Cụ thể, ngành khai khoáng tăng 13,16%; sản xuất và phân phối điện tăng 0,5%. Một số sản phẩm công nghiệp chủ lực vẫn duy trì được sản lượng và đóng góp tích cực cho tăng trưởng: sản phẩm tinh quặng Niken đồng ước đạt 121,1% kế hoạch, bằng 94% so với cùng kỳ; Fero Mangan các loại đạt 115% so với kế hoạch, tăng 18% so với cùng kỳ. Sản lượng điện sản xuất đạt 100,7% kế hoạch; quặng Mangan nguyên khai và tinh quặng Mangan đạt 85% kế hoạch, tăng 27,3% so với cùng kỳ năm 2024.

Hoạt động sản xuất Niken - Đồng tại Công ty cổ phần Khoáng sản Tấn Phát.

Tuy nhiên, ngành công nghiệp chế biến, chế tạo - lĩnh vực có vai trò then chốt giảm 6,96%, ảnh hưởng đến kịch bản tăng trưởng công nghiệp của tỉnh. Nguyên nhân chủ yếu do một số nhà máy luyện kim, chế biến khoáng sản phải tạm dừng hoạt động để sửa chữa, bảo dưỡng định kỳ, thiếu nguyên liệu đầu vào, hoặc chịu tác động của thiên tai trong những tháng cuối năm. Cụ thể, sản phẩm phôi thép 11 tháng năm 2025 ước đạt 135.587 tấn, giảm so với cùng kỳ năm 2024, do Công ty cổ phần Gang thép Cao Bằng dừng sản xuất vào tháng 4/2025 để sửa chữa thiết bị. Bên cạnh đó, nguồn quặng sắt tại khu Nam của mỏ Nà Rụa đã khai thác hết, buộc doanh nghiệp phải nhập nguyên liệu từ bên ngoài, làm tăng chi phí đầu vào, ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất, kinh doanh. Một số nhà máy chế biến Fero Mangan tiếp tục dừng hoạt động do giá thị trường xuống thấp, sản xuất không hiệu quả, như lò Fero Mangan dừng từ tháng 4/2025; mỏ Bản Mặc - Pác Riếc của Công ty cổ phần Mangan Cao Bằng tạm dừng khai thác. Sản phẩm tinh quặng Niken - đồng vẫn được sản xuất bình thường, song trong các tháng 1, 3, 5, 6, 8 chưa xuất bán do chưa đủ lô hàng theo hợp đồng.

Ngoài ra, ảnh hưởng của bão số 10, 11 khiến nhiều mỏ và nhà máy trên địa bàn tỉnh phải tạm dừng hoạt động để đảm bảo an toàn như: Công ty cổ phần Khoáng sản Tấn Phát bị sạt lở tại một số vị trí mỏ; Công ty cổ phần Khoáng sản Luyện kim Cao Bằng phải tạm dừng sản xuất tại khu vực Tĩnh Túc do mưa lớn.

Theo Giám đốc Sở Công thương Phạm Xuân Tùng, trước những khó khăn của SXCN, tỉnh triển khai nhiều giải pháp trọng tâm nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, thúc đẩy tăng trưởng. Trong đó, tập trung tháo gỡ vướng mắc cho các dự án công nghiệp, thủy điện và khai khoáng quan trọng, đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, điều chỉnh thủ tục đầu tư đối với các dự án như bauxit Táp Ná, bauxit Đại Tổng. Cùng với đó, tỉnh tăng cường đôn đốc tiến độ các dự án thủy điện: Hồng Nam, Pác Khuổi, Thượng Hà, Bảo Lạc A, hỗ trợ về kỹ thuật và pháp lý để sớm đưa vào khai thác. Công tác làm việc trực tiếp với doanh nghiệp được đẩy mạnh nhằm kịp thời nắm bắt khó khăn, đề xuất giải pháp xử lý các dự án dừng hoặc hoạt động kém hiệu quả, nhất là trong lĩnh vực luyện kim, kim loại. Bên cạnh đó, tổ chức cuộc họp lắng nghe kiến nghị, đề xuất của các doanh nghiệp, hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh, qua đó tổng hợp khó khăn, vướng mắc, đề xuất giải pháp tháo gỡ, tạo điều kiện cho doanh nghiệp, hợp tác xã hoạt động ổn định, hiệu quả, phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế.

Định hướng năm 2026: Tạo động lực tăng trưởng mới

Để đạt và vượt các chỉ tiêu, nhiệm vụ đề ra về phát triển SXCN năm 2025, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số, tỉnh chỉ đạo các ngành, địa phương tập trung thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp. Trọng tâm là nâng cao hiệu quả công tác quản lý các khu, cụm công nghiệp; quyết liệt tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án đang triển khai; đẩy mạnh xúc tiến đầu tư vào các ngành công nghiệp nền tảng, lĩnh vực ưu tiên, mũi nhọn. Tiếp tục đổi mới tư duy phát triển, chuyển mạnh từ tăng trưởng theo chiều rộng sang chiều sâu, gắn khai thác tài nguyên với chế biến, sử dụng hiệu quả nguồn lực, đồng thời đẩy mạnh thu hút đầu tư vào các ngành công nghiệp có hàm lượng công nghệ, giá trị gia tăng cao, phù hợp với điều kiện thực tế của tỉnh.

Thủy điện Bình Long, xã Hòa An.

Năm 2026, ngành công nghiệp Cao Bằng xác định tập trung vào các nhiệm vụ trọng tâm: đẩy nhanh hoàn thành và đưa vào vận hành các dự án thủy điện, giải quyết dứt điểm các vướng mắc về bồi thường, giải phóng mặt bằng và chuyển đổi mục đích sử dụng đất cho các dự án khai khoáng lớn. Đẩy nhanh tiến độ hoàn thành các dự án: Nhà máy thủy điện Pác Khuổi, Hồng Nam, Thượng Hà, Bảo Lạc A để đưa vào vận hành, tạo động lực tăng trưởng mới. Kết hợp giải quyết dứt điểm các vấn đề về đền bù giải tỏa, chuyển đổi mục tiêu sử dụng đất cho các dự án. Đối với Mỏ bau xít Táp Ná thuộc Công ty TNHH Đầu tư khoáng sản Cao Giang có trữ lượng khai thác 11.429.733 tấn, công suất khai thác 1.500.000 tấn quặng/năm và Mỏ bau xít Đại Tổng thuộc Công ty cổ phần Khoáng sản và Công nghiệp Cao Bằng, có trữ lượng quặng bauxit, công suất khai thác tối đa 240.000 tấn quặng/năm, tỉnh tiếp tục phối hợp tháo gỡ vướng mắc về mặt bằng và thủ tục điều chỉnh chủ trương đầu tư. Đồng thời, tăng cường quản lý, hỗ trợ các nhà máy tạm dừng hoạt động từng bước khôi phục sản xuất. Song song với đó, tỉnh chú trọng phát triển nguồn điện và lưới điện theo Điều chỉnh Quy hoạch điện VIII, đảm bảo an toàn hành lang truyền tải và đầu tư cải tạo, nâng cấp hệ thống điện, tạo nền tảng cho phát triển công nghiệp bền vững.

SXCN góp phần đảm bảo thực hiện thắng lợi các mục tiêu, chỉ tiêu về phát triển kinh tế - xã hội, nhất là mục tiêu tăng trưởng 2 con số, tỉnh đang tập trung chỉ đạo các sở, ngành, địa phương tiếp tục triển khai đồng bộ, hiệu quả một số nghị quyết quan trọng của Bộ Chính trị như: Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết số 59-NQ/TW ngày 24/1/2025 về hội nhập quốc tế trong tình hình mới; Nghị quyết số 68-NQ/ TW ngày 4/5/2025 về phát triển kinh tế tư nhân… Chỉ đạo làm tốt công tác thu hút nhà đầu tư xây dựng và kinh doanh hạ tầng, tạo mặt bằng sạch thu hút các dự án, quyết liệt tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án đang triển khai để sớm hoàn thành, có sản phẩm mới đóng góp cho tăng trưởng, tăng thu ngân sách địa phương. Với quyết tâm tháo gỡ khó khăn, hoàn thiện hạ tầng và đồng hành cùng doanh nghiệp, năm 2026 được kỳ vọng sẽ tạo ra những chuyển biến tích cực hơn, từng bước tạo đà tăng trưởng cho ngành công nghiệp của tỉnh.

Trương Quyến